Koalicija 27 traži obustavu projekta „Velje brdo“: Prijeti ozbiljna šteta po prostor, životnu sredinu i javne finansije

Koalicija 27 pozvala je na obustavu projekta „Velje brdo“, ocjenjujući da se njegov razvoj zasniva na kršenju procedura, zanemarivanju ekoloških ograničenja i nedostatku ozbiljnih analiza, te da nosi značajne rizike po prostor, životnu sredinu i javne finansije.

Kako su saopštili, na radionici „Projekat Velje brdo: javni interes, priroda i planiranje prostora“, održanoj 4. juna, predstavnici organizacija civilnog društva, urbanisti, inženjeri, biolozi, aktivisti i predstavnici sindikata zaključili su da projekat treba zaustaviti prije nego što izazove nepopravljive posljedice po društvo, ekonomiju i prirodne resurse Crne Gore.

Navode da stručna javnost od predstavljanja projekta u septembru 2024. godine upozorava da iza ideje ne stoje relevantne ekonomske, demografske i ekološke analize, uprkos tome što je nadležni predstavljaju kao ozbiljan razvojni projekat.

Prema njihovim riječima, „Velje brdo“ ne predstavlja adekvatan odgovor na problem priuštivog stanovanja, dok su i dalje nepoznati ključni detalji o tome kome su stanovi namijenjeni, pod kojim uslovima bi bili dodjeljivani i po kojoj cijeni.

Koalicija 27 ukazuje da preliminarna hidrogeološka studija iz maja ove godine potvrđuje povezanost projektne zone sa izvorištem Mareza i preklapanje sa zonama sanitarne zaštite izvora iz kojeg se snabdijeva najveći dio Podgorice. Ističu i da će detaljna istraživanja trajati najmanje 15 mjeseci.

Dodaju da, osim pitanja vodosnabdijevanja, nijesu predstavljena ozbiljna rješenja za saobraćajnu, komunalnu, vodovodnu i društvenu infrastrukturu koja bi bila neophodna za naselje planirano za oko 40.000 stanovnika.

Iz Koalicije 27 tvrde da su u dosadašnjoj realizaciji projekta evidentirana kršenja zakonskih procedura prilikom izrade planske dokumentacije, kao i da postoje sumnje u moguće sukobe interesa tokom sprovođenja urbanističko-arhitektonskog konkursa.

Posebno ukazuju na nesklad između promotivne kampanje Ministarstva, koja projekat predstavlja kao mogućnost sticanja vlasništva nad pristupačnim stanovima, i važeće Strategije stambene politike, kojom je za ovu lokaciju predviđen model trajnog zakupa.

– Postoji niz pokazatelja da ni same institucije koje promovišu projekat nemaju jasnu predstavu o njegovoj konačnoj namjeni, osim što ga predstavljaju kao privlačno predizborno obećanje građanima suočenim sa problemom stambene nedostupnosti – navodi se u saopštenju.

Koalicija 27 podsjeća da država ima zakonsku obavezu da obezbijedi dostupnije stanovanje i ravnomjeran regionalni razvoj, ocjenjujući da projekat „Velje brdo“ ne doprinosi ostvarivanju nijednog od tih ciljeva.

Kako navode, procijenjena vrijednost projekta iznosi oko 3,5 milijardi eura, a dio tih sredstava mogao bi, prema njihovoj ocjeni, biti usmjeren na modele javnog stanovanja kakvi postoje u razvijenim evropskim gradovima, čime bi se riješile stambene potrebe većeg broja građana širom Crne Gore, bez ugrožavanja prirodnih resursa.

Koalicija 27 poručuje da će nastaviti da prati sve aktivnosti vezane za projekat, uz stav da ga zbog ekoloških, ekonomskih i prostornih rizika treba obustaviti i otvoriti ozbiljnu društvenu raspravu o priuštivom stanovanju i ravnomjernom regionalnom razvoju.

Aktivnost je realizovana u okviru projekta „Jačanje učešća civilnog društva u reformama životne sredine koje su podržane pristupanjem EU“, koji finansira Evropska unija kroz program Civil Society Facility 2023, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.