Čolović: Mala pobjeda hrabrih ljudi nad sistemom koji je godinama govorio da je dim – magla, a bolest – slučajnost

Građanski aktivista iz Pljevalja Pavle Čolović koji je organizovao proteste u ovom gradu, nakon što je Termoelektrana u toku ekološke rekonstrukcije puštena u probni rad, a poslije svega petnaestak dana zagađenje vazduha došlo do rekordnih mjernih jedinica, oglasio se noćas na društvenoj mreži Fejsbuk, poručujući da je današnje priznanje čelnika Elektroprivrede, da „drastično smanjenje emisija sumpor-dioksida predstavlja ključni korak ka smanjenju hroničnih respiratornih i kardiovaskularnih oboljenja“.

Ovo je, napisao je on, mala pobjeda hrabrih ljudi nad sistemom koji je godinama govorio da je dim – magla, a bolest – slučajnost.

- Jedan naš voljeni doktor, u decembru, stao je u odbranu Termoelektrane Pljevlja i vodio kampanju protiv nas organizatora protesta. Demantovao je svoje kolege doktore, pedijatre, kardiologe, umanjivao veze između zagađenja i kardiovaskularnih i respiratornih oboljenja sa radom Termoelektrane Pljevlja. Govorio je ono što je tada odgovaralo moćnima iz elektroenergetskog sektora. A danas? Danas su ga čelni ljudi Elektroprivreda Crne Gore ostavili samog. Izdali su ga bez riječi, bez objašnjenja – pod pritiskom Evropske unije, standarda i dolaska onih koji ne gledaju kroz prste, već u brojke. Hvala gospodine Satler )šef Delegacije EU u Crnoj Gori p.a) – napisao je Čolović.

Podsjeto je na današnje saopštenje EPCG: „Ostvareni rezultati imaju izuzetan i dugoročni značaj za zdravlje građana Pljevalja, jer drastično smanjenje emisija sumpor-dioksida predstavlja ključni korak ka smanjenju hroničnih respiratornih i kardiovaskularnih oboljenja, unapređenju kvaliteta života i stvaranju zdravijeg životnog okruženja za sadašnje i buduće generacije“.

- Napokon su brojke progovorile. I više se ne mogu sakriti. Ovo nije kraj borbe, ali jeste dokaz da nismo bili ludi, da nismo izmišljali, da nismo „politizovali zdravlje“ nego da smo se borili protiv zagađenja. Ovo je dokaz da se istina može gurati godinama pod tepih, ali da se jednom mora provjetriti, jer ničija ne gori do zore. Pljevlja nijesu tražila čudo. Tražila su da se diše po evropskim standardima. Tražila su ono što je svuda normalno, a kod nas proglašavano za napad. Hoćemo čistu vodu, zdrav vazduh I slobodu. Danas znamo: borba je bila ispravna, pritisak je imao smisla i EPCG je morala da popusti – poručio je on.

Ovo je, istakao je, mala pobjeda građana i „velika opomena svima koji misle da će institucije vječno braniti dim, a ne ljude“.

- Borba traje. Ali prvi put – ne dišemo samo dim, već i nadu. Hvala svim evropskim zvaničnicima koji su odgovorili na naša javna pisma i email poruke i krenuli u pritisak na EPCG – zaključio je Čolović.

Termoelektrana Pljevlja danas je u probni rad puštila sistem za odsumporavanje dimnih gasova (DeSOx), čime je, kako su saopštili iz EPCG, ostvaren jedan od najznačajnijih ekoloških iskoraka u radu ovog energetskog objekta.

Saopštili su i da su prva mjerenja sumpornih oksida SOx pokazala da su vrijednosti emisija bolje od projektovanih.

- Prema inicijalnim mjerenjima, koncentracija SO₂ na izlazu iz postrojenja svedena je na oko 61 mg/m³, što predstavlja višestruko niži nivo u odnosu na ranije vrijednosti emisija, koje su u martu 2025. godine iznosile oko 4.544 mg/m³, odnosno poslije adaptacije kotla i dimnjaka 3.249 mg/m³ u decembru 2025. godine, što jasno potvrđuje visoku efikasnost sistema – saopšteno je iz EPCG.

Termoelektrana puštena je u probni rad 30. novembra prošle godine, nakon osam mjeseci ekološke rekonstrukcije, a poslije svega petnaestak dana stanje vazduha u Pljevljima bilo je alarmantno.

Iz Elektroprivrede su kategorično odbacili tvrdnje da je Termoelektrana odgovorna za zagađenje, iako su priznali da je probni rad počeo bez postrojenja za odsumporavanje i denitrifikaciju.

Čak su 24. decembra pozvali „sve relevantne činioce, predstavnike državnih i lokalnih organa i institucija, kao i predstavnike nevladinog sektora kojima je u fokusu očuvanje životne sredine i održivi razvoj da zaustave i spriječe ničim izazvanu hajku usmjerenu na tu kompaniju i TE Pljevlja“.

U decembru su organizovani protesti u gradu, a burno je reagovao i predsjednik Opštine Dario Vraneš i ušao u otvoreni sukob sa čelnicima Elektroprivrede, a o situaciji u Pljevljima raspravljalo se i u Skupštini Crne Gore. Koncem decembra organizovano je i kontrolno saslušanje čelnika Elektroprivrede i resornih ministara.

U odbranu Termoelektrane, a protiv građana koji su organizovali proteste, tada je stao i dikrektor Opšte bolnice Pljevlja Saša Grbović koji je na svom Fejsbuk profilu napisao: „Branio sam ovaj grad od vas koji ste ćutali trideset godina!!! Ili ste u mišijim rupama čekali da vam ŠEF odobri da kažete nešta. Bez ličnosti i bez duše!!!“...

- ...Sad kada je ekološka rekonstrukcija na kraju, toplifikacija pred završetkom, ljudi koji su vam duše, ne samo duše nego i pluća, kupovali, tvrde da se više gušite. Lažiraju podatke, izmišljaju, lažu, iz udobnih pozicija onih koji su poltronski ćutali svih ovih godina, zarad nekih banaka gutali SO2, a ne znaju ni šta je SO2 ni sa čim reaguje, ne znaju ni dvije hemijske formule, takvi vam tvrde da je sad gore. Lažu!!! Lažuuu!!! – tvrdio je, pored ostalog. direktor pljevaljske bolnice.

Za razliku od direktora Grbovića, više ljekara Opšte bolnice Pljevlja upozorilo je na ozbiljne posljedice zagađenja vazduha po zdravlje.

Nezavisni odbornik u Skupštini opštine Pljevlja Saša Ječmenica i građevinski inžinjer Nenad Rubežić podnijeli su Osnovnom državnom tužilaštvu krivičnu prijavu zbog nezakonitog puštanja u probni rad Termoelektrane nakon ekološke rekonstrukcije, odnosno falsifikovanja isprava, jer je Termoelektrana u probni rad puštena bez zakonom propisane dozvole.

Krivičnu prijavu 17. decembra podnio je i predsjednik Ure Dritan Abazović zbog krivičnog djela zagađenje životne sredine i zbog zloupotrebe službenog položaja. On je Specijalnom državnom tužilaštvu procesuirao prijavu protiv predsjednika Odbora direktora Elektroprivrede Milutina Đukanovića i članova Odbora, kao i izvršnog direktora Zdravka Dragaša i ministra energetike i rudarstva Admira Šahmanovića.

Građanski aktivista Pavle Čolović otvorenim pismom u decembru se obratio svjetskim liderima, predstavnicima UN, EU i međunarodnim ekološkim organizacijama sa zahtjevom za nezavisni monitoring kvaliteta vazduha u Pljevljima i međunarodnu reviziju efekata ekološke rekonstrukcije Termoelektrane.