Crnoj Gori treba rekonstruisana pro-EU Vlada da završi proces pristupanja

U završnoj fazi pristupanja Evropskoj uniji (EU), Crna Gora bi trebalo da rekonstruiše sadašnju Vladu kako bi se efikasno oduprla negativnim spoljnim uticajima koji žele usporavanje njenog evropskog puta, navodi se u nezavisnoj analizi koju razmatraju evropske diplomate uključene u proces integracije Crne Gore.

- Da bi uspješno prebrodila kritični period u koji sada ulazi, Crna Gora treba brzo da dobije Vladu i administraciju sa nesumnjivom proevropskom agendom kao vrhunskim prioritetom, što sada nema- piše u analizi u koju je agencija Beta imala uvid.

Ocjenjuje se da bi formiranje stabilne proevropske vlade, nakon redovnih izbora u proljeće 2027. godine, bilo „suviše kasno“ za obezbjeđivanje stabilnog političkog okvira za završnicu procesa pristupanja Evropskoj uniji.

- Zato se kao pragmatično rješenje nameće rekonstrukcija Vlade Crne Gore najkasnije do proljeća 2026. godine. Cilj ove rekonstrukcije je istiskivanje iz vlasti antievropskih opcija, kao čvorišta najvećeg rizika za finiš procesa evropskih integracija- navodi se u preporukama.

Takođe se sugeriše da rekonstruisanu Vladu čine Pokret Evropa sad premijera Milojka Spajića, partije nacionalnih manjina, kao i opoziciona Demokratska partija socijalista, kao pojedinačno najjača partija u Crnoj Gori, uz još neke proevropske partije u parlamentu.

- Uz nesumnjivu evropsku orijentaciju, ovakav blok imao bi ubjedljivu i stabilnu većinu u parlamentu, što bi budućoj Vladi donijelo snažniji legitimitet od onog koji ima sada- navodi se u dokumentu.

Kao najveći rizici u završnici pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji navode se negativni uticaji Rusije i, djelimično, Srbije, na koje je Crna Gora „i dalje ranjiva“.

- U narednom periodu (najmanje dvije godine), Rusija će intenzivirati remetilačke operacije u Crnoj Gori. Njen cilj je maksimalno odugovlačenje ili potpuno zaustavljanje crnogorskog puta ka članstvu u EU- navodi se u analizi.

Dodaje se da će Rusija, osim direktnog uticaja na važne poluge državne vlasti, naročito biti uključena u „izmjenu dominantnog narativa u Crnoj Gori, diskreditujući evropski put kao loš za državu i nudeći alternative u vidu prividnog jačanja suvereniteta na račun integracija, a zapravo jačanja etničkih (srpskih) veza u regionu“.

- Kao krunski cilj ove strategije vidimo pitanje potencijalnog referenduma o članstvu u EU. Rusija će raditi na tome da referendum bude raspisan, što već traže neke proruske stranke u Crnoj Gori- zaključuju autori dokumenta.

Kao najnoviji primjer ovakvog djelovanja navode se protesti povodom izgradnje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u okolini Podgorice, koje je organizovala Demokratska narodna partija, članica vladajućeg bloka koja okuplja Srbe u Crnoj Gori.

Lider te partije, Milan Knežević, predvodio je demonstracije protiv projekta koji finansira Evropska unija. On je 9. januara koalicionim partnerima ispostavio zahtjeve kao uslov za ostanak njegove partije u Vladi.

Ti uslovi tiču se takozvanih identitetskih pitanja Srba u Crnoj Gori, kao što su proglašavanje srpskog jezika službenim, izmjene zakona o državnim simbolima, kao i pitanje dvojnog državljanstva sa Srbijom.

Uticaj iz Srbije na prilike u Crnoj Gori označava se kao „značajan“, kako kao transmisija ruskog uticaja, tako i direktno, „radi ostvarivanja sopstvenih interesa u Crnoj Gori“.

Procjenjuje se da bi Vladi u Beogradu odgovaralo održavanje vanrednih parlamentarnih izbora u Crnoj Gori ove godine i da to pokušava da ostvari preko svojih partnerskih partija u Podgorici.

Vanrednim izborima, kako se dodaje, ojačala bi se pozicija prosrpskih partija i ujedno „usporilo ispunjavanje preostalih obaveza Crne Gore u procesu pristupanja EU“.

- Organizovanje prijevremenih parlamentarnih izbora nosilo bi veliki rizik po evropski proces, jer bi skrenulo fokus sa ispunjavanja preostalih kriterijuma za članstvo, usporilo proces i dalo šansu destruktivnim uticajima da ojačaju svoje eksponente- zaključuje se u preporukama.

U tom smislu, dodaje se, važan faktor za uspjeh rekonstrukcije Vlade je „obezbjeđivanje kooperativnosti Srbije“.

- Evropska unija u tome može imati značajan uticaj, s obzirom na aktuelni zaokret Beograda od Rusije (zbog slučaja Naftne industrije Srbije – NIS) ka zapadnim partnerima. Bilo bi dovoljno da Srbija prećuti događaje u Crnoj Gori, da ih skloni iz fokusa medija na koje ima uticaj i da ignoriše eventualne zahtjeve za podršku svojih političkih satelita u Crnoj Gori- navodi se u analizi.