Nakon višegodišnjeg dodvoravanja: AfD odustaje od Trampa zbog Grenlanda i Madura

Njemačka krajnje desničarska stranka Alternativa za Njemačku (AfD) već duže nastoji da uspostavi bliske veze s administracijom predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Donalda Trampa, u potrazi za snažnim međunarodnim saveznicima i načinom da okonča političku izolaciju u zemlji. Međutim, čini se da se situacija mijenja, piše Politico.

Kako se javno raspoloženje u Njemačkoj sve više okreće protiv američkog predsjednika i njegovog spoljnopolitičkog intervencionizma – naročito zbog njegovih izjava o preuzimanju kontrole nad Grenlandom i hapšenju predsjednika Venecuele Nikolasa Madura – lideri AfD-a počinju da preispituju svoju strategiju i distanciraju stranku od Trampa, kojeg su ranije otvoreno podržavali.

- Prekršio je temeljno predizborno obećanje – da se neće miješati u unutrašnje poslove drugih država – i to mora objasniti sopstvenim biračima - izjavila je ranije ove sedmice Alis Vajdel, jedna od nacionalnih liderki AfD-a.

Tino Hrupalja, drugi nacionalni lider stranke, djelimično je branio Trampa, navodeći da on, po njegovom mišljenju, postupa u skladu s američkim interesima unutar „sfere uticaja“ SAD-a. Ipak, istovremeno je osudio način na koji Tramp sprovodi takvu politiku.

- Metode Divljeg zapada ovdje se moraju odbaciti i cilj ne opravdava uvijek sredstva - dodao je.

Distanciranjem od Trampa, lideri AfD-a slijede primjer francuske krajnje desničarske stranke Nacionalno okupljanje, na čelu s Marin Le Pen, čiji su predstavnici, zbog duboke nepopularnosti američkog predsjednika u Francuskoj, zauzeli znatno kritičniji stav prema njemu i smatraju da je bliskost s njegovom administracijom politički teret.

Kao odgovor na Trampove stavove o Grenlandu i Venecueli, predsjednik Nacionalnog okupljanja Žordan Bardela nedavno je optužio američkog predsjednika da pokazuje „imperijalne ambicije“.

Kritike AfD-a ove sedmice, u poređenju s tim, bile su blage, ali čak i takvo ograničeno neodobravanje predstavlja rijetkost među liderima te stranke.

Od trenutka kada je Tramp započeo svoj drugi mandat, njemačka krajnja desnica američku ideološku podršku – uključujući podršku tehnološkog milijardera Ilona Maska i američkog potpredsjednika Džej Di Vensa – vidi kao ključnu za jačanje domaće legitimnosti AfD-a.

Međutim, politički rizici povezani s pokušajima AfD-a da se veže za Trampa postaju sve očigledniji.

Istraživanja javnog mnjenja pokazuju da se velika većina građana Njemačke snažno protivi Trampovim stavovima o Grenlandu i njegovim potezima u vezi s Venecuelom. Prema referentnoj anketi ARD-DeutschlandTrend, objavljenoj prošle sedmice, samo 12 odsto građana Njemačke pozitivno ocjenjuje njegov učinak, dok svega 15 odsto Sjedinjene Američke Države vidi kao pouzdanog partnera – što predstavlja novi minimum.

Trampova nepopularnost primorava lidere AfD-a na delikatan balans: da kritikuju predsjednika, a da pritom ne ugroze značajne napore koje su uložili u uspostavljanje veza s Trampom i Republikanskom strankom.

Lideri AfD-a u velikoj mjeri su se oslanjali na podršku Trampove administracije kako bi doprinijeli prekidu njihove političke izolacije u Njemačkoj.

Čini se da je ta strategija imala određenog efekta: kada je njemačka domaća obavještajna služba prošle godine AfD proglasila ekstremističkom organizacijom, američki državni sekretar Marko Rubio taj je potez nazvao „tiranijom pod maskom“.

Na prošlogodišnjoj Minhenska bezbjednosnoj konferenciji, američki potpredsjednik Džej Di Vens pozvao je političare u Evropi da uklone takozvane „vatrene zidove“ (firewall) koji već decenijama isključuju krajnje desničarske stranke iz političkog života.

Političari AfD-a bili su oduševljeni u oba slučaja, što objašnjava zašto su njihove kritike Trampa ove sedmice bile ublažene pohvalama. Vajdel i Hrupalja su, zapravo, predstavili Trampovo sprovođenje onoga što on smatra američkim nacionalnim interesom kao svojevrsni model.

Njemačka vlada, sugerisala je Vajdel, iz toga bi mogla izvući pouku kako da nacionalni interes stavi ispred drugih razmatranja.