Kancelarija EU tužiteljke Koveši: Istraga o novosadskoj stanici i dalje u toku

Evropsko javno tužilaštvo (EPPO) i dalje vodi istragu o mogućim zloupotrebama fondova u projektu rekonstrukcije pruge i željezničke stanice u Novom Sadu, rečeno je u ovoj instituciji za BBC na srpskom.

- Istraga je u toku i u ovoj fazi ne možemo da dajemo više informacija, da ne bismo ugrozili tekuće postupke i njihov ishod- saopštili su u pisanom odgovoru.

Evropsko tužilaštvo prvi put je saopštilo da istražuje moguće zloupotrebe povezane sa rekonstrukcijom novosadske željezničke stanice u martu prošle godine.

Od tada su povremeno potvrđivali da se istraga nastavlja, ali bez iznošenja detalja.

Posljednjih dana na društvenoj mreži Iks korisnici dijele snimak ranije izjave evropske tužiteljke Laure Koveši, u kojoj ona govori da se EPPO-u mogu obratiti svi koji imaju informacije o načinu na koji su korišćena sredstva EU u Srbiji.

U slučaju novosadske željezničke stanice istraga je pokrenuta na osnovu „pritužbe privatnog lica“, kazala je ranije Koveši, kojoj je mandat pri kraju i od 1. novembra zamijeniće je Nijemac Andres Riter.

U padu nadstrešnice u Novom Sadu 1. novembra 2024. godine stradalo je 16 ljudi, što je bila inicijalna kapisla za demonstracije protiv korupcije širom Srbije.

Protesti, koji su bili najveći izazov Srpskoj naprednoj stranci od dolaska na vlast 2012. godine, doveli su do organizovanja studentskog pokreta i raspisivanja vanrednih parlamentarnih izbora.

Koji postupci se vode u Srbiji

Za pad nadstrešnice u Novom Sadu vode se tri odvojena postupka.

Glavni postupak je u Višem javnom tužilaštvu u Novom Sadu, gdje je podignuta optužnica protiv bivšeg ministra građevinarstva i infrastrukture Gorana Vesića, Jelene Tanasković, bivše direktorke Infrastrukture Željeznice Srbije, Anite Dimoski, nekadašnje Vesićeve pomoćnice, i još deset ljudi.

U septembru 2026. godine odložen je početak suđenja.

Tužilaštvo za organizovani kriminal (TOK) vodi postupak u kojem se ispituju tokovi novca i moguća korupcija u izgradnji pruge Beograd–Subotica.

U ovom postupku optužnica još nije podignuta, a u istrazi se pominju Vesić, Šurlan i Dimoski, bivši ministar Tomislav Momirović, kao i još devet ljudi.

Više javno tužilaštvo u Beogradu podiglo je optužnicu protiv troje ljudi zbog navodnih propusta u tehničkom pregledu i izdavanju upotrebne dokumentacije, ali ona nije potvrđena.

Nadležnosti javnog tužilaštva EU

Koveši vodi Evropsko javno tužilaštvo (EPPO) od 2020. godine.

Kancelariji su se pridružile 22 države članice Evropske unije.

Srbija, kao zemlja kandidat za članstvo u EU, potpisala je 2018. godine sporazum o saradnji sa Evropskom kancelarijom za pravosudnu saradnju (EUROJUST).

EPPO je nezavisno tužilaštvo EU koje djeluje u državama članicama.

Istražuje i procesuira krivična djela protiv finansijskih interesa EU, poput poreskih prevara, korupcije i pranja novca, objašnjeno je iz ovog tužilaštva u ranijem pisanom odgovoru za BBC.

U državama koje ne pripadaju EU, EPPO takođe može biti nadležan ako postoji sumnja u nezakonito korišćenje sredstava Unije.

Paralelno sa protestima, na društvenim mrežama kružila je vijest da evropska javna tužiteljka navodno dolazi u Srbiju kako bi istražila trošenje evropskog novca u Srbiji, ali su iz njene kancelarije te navode demantovali.

U jeku protesta sastali su se vrhovna javna tužiteljka Srbije Zagorka Dolovac i Emanuel Žiofre, u to vrijeme ambasador EU u Beogradu, koji su razmatrali mogućnosti saradnje i razmjene informacija oko potencijalne korupcije i zloupotrebe novca iz fondova EU u Srbiji.

Ko je Laura Koveši?

Bivša je šefica rumunske Direkcije za borbu protiv korupcije (DNA), na čije je čelo došla 2013. godine, poslije čega je drastično porastao broj presuda za korupciju u Rumuniji.

Prva je evropska javna tužiteljka, mada se tadašnja rumunska vlada snažno protivila njenom izboru na ovu poziciju.

- Kao tim smo posvećeni, odlučni i temeljni. Za samo dva mjeseca registrovali smo više od 1.200 izvještaja o prevarama koje narušavaju finansijske interese EU- rekla je Laura Koveši u avgustu 2021. godine za dnevni list Danas o radu kancelarije koju predvodi.

Koveši je kao tužiteljka pokrenula krivični postupak protiv kontroverznog biznismena Sebastijana Gice, koji je poslije nelegalnog ulaska dobio politički azil u Srbiji 2018. godine, pisao je Danas.

Slučaj Gica jedna je od najvećih korupcionaških afera u Rumuniji, usko povezana sa tamošnjim poslovnim krugovima, bezbjednosnim službama i političarima.

Optužen je za pronevjere više stotina miliona dolara.

Ko je Andres Riter?

Riterov otac je Nijemac, majka je iz Čilea, u čijem je glavnom gradu, Santjagu, odrastao.

Od 1995. godine radio je u javnom tužilaštvu Njemačke, a 2008. godine postao je zamjenik glavnog tužioca u saveznoj pokrajini Meklenburg-Zapadna Pomeranija.

Rukovodio je različitim javnim tužilaštvima, među kojima i specijalizovanim tužilaštvom za privredni i sajber kriminal u Roštoku, u periodu od 2013. do 2020. godine.

Zamjenik je Laure Koveši od 11. novembra 2020. godine.

Riter je kao tri glavna izazova označio organizovani kriminal, neslaganja između nacionalnih i evropskih pravnih okvira i budžetska ograničenja.

- Evropsko tužilaštvo treba da bude sposobno da brzo identifikuje nove trendove u kriminalu i prilagodi sopstvene alate i metode- rekao je Riter u februaru 2026. novinarima u Briselu.