CŽP: Žene se ne smiju ponižavati da bi se opravdala politička propaganda

Povodom emitovanja emisije „Referendum – priča o izmišljenoj slobodi“ na TV Prva i TV Adria, smatramo neophodnim da javno reagujemo na iznošenje istorijski netačnih, manipulativnih i duboko diskriminatornih tvrdnji, posebno onih kojima se vrijeđaju žene Cetinja i Crne Gore, njihovo dostojanstvo i njihov istorijski doprinos antifašističkoj borbi, saopšteno je iz NVO Centar za ženska prava.

U tom kontekstu, posebno problematičnim smatraju sledeće navode: „Dok su hrabri Cetinjani ginuli širom prostora nekadašnje Jugoslavije boreći se za slobodu, njihove porodice su na Cetinju čuvali italijanski vojnici. Te je nakon drugog svjetskog rata najveća demografska eksplozija zapravo zabeležena na Cetinju” [00:06:35 - 00:07:53]…”Cinici bi to nazvali lepota poroka” [00:07:54 - 00:07:59]. Nakon ovih navoda slijedi insert iz filma “Ljepota poroka”, jednog od najpoznatijih ostvarenja velikog crnogorskog reditelja Živka Nikolića.

- Najoštrije protestujemo protiv ovakvog pokušaja da se istorijska neistina upakuje u mizoginu i diskriminatornu insinuaciju na račun žena Cetinja i Crne Gore. Ističemo da su ovi navodi u potpunosti neistiniti i duboko uvredljivi, jer se kroz konstrukciju o navodnoj „demografskoj eksploziji“ sugeriše da su žene Cetinja tokom okupacije bile povezane sa okupatorom ili na drugi način saučesnice okupacionog režima. Takva konstrukcija ne vrijeđa samo žene Cetinja, već i porodice žrtava i antifašističku tradiciju Cetinja- poručuju iz CŽP.

Iz CŽP podsjećaju da, nasuprot takvoj manipulativnoj slici, istorijske činjenice jasno pokazuju da Cetinje nije bilo prostor koji su „čuvali“ okupatori, već prostor otpora, represije, zatvaranja, internacija, stradanja i antifašističke borbe. Istoriografski podaci o stradanju civilnog stanovništva, uključujući žene i djecu, dodatno ruše svaku tvrdnju o navodnoj zaštitničkoj ulozi italijanskih okupacionih snaga i opisuju brojne represalije poput javnih strijeljanja, masovnih hapšenja, zatvaranja i internacija u logore.

- Upravo zato je važno podsjetiti da su žene Cetinja i Crne Gore bile aktivne učesnice Narodnooslobodilačke borbe, a ne „štićenice“ okupatora ili objekti za ponižavajuće političke konstrukcije. One su od prvih ustaničkih dana snabdijevale jedinice hranom i odjećom, zbrinjavale ranjenike, prenosile municiju, održavale vezu između fronta i pozadine, radile kao političke radnice i kurirke, a mnoge su se borile i na frontu. Među njima posebno mjesto zauzimaju Jelena Ćetković i Vukosava Vukica Mićunović, obje rođene na Cetinju, učesnice NOB-a i narodne heroine Jugoslavije. Zato je naročito opasno kada se istorijsko stradanje žena i civila zamjenjuje insinuacijama o njihovoj navodnoj saradnji sa okupatorom. To nije samo revizionizam, već pokušaj ponižavanja, moralnog disciplinovanja žena kroz laž i medijska proizvodnja prezira prema jednoj zajednici- smatraju u Centru za ženska prava.

Kako ističu, jednako je neutemeljena i tvrdnja o navodnoj „demografskoj eksploziji“ u poslijeratnom Cetinju. Nju jasno demantuju zvanični i javno dostupni popisni podaci MONSTAT-a: ne samo da na Cetinju nije bilo nikakve „demografske eksplozije“, nego se ono 1948. godine nalazilo među opštinama sa najvećim padom stanovništva, zajedno sa Kotorom, Andrijevicom i Šavnikom, dok su najveći poslijeratni porast zabilježili Podgorica, Bijelo Polje, Pljevlja i Nikšić.

- Pored istorijske i demografske manipulacije, dodatno je nedopustivo što je ovakav narativ praćen zloupotrebom jednog od najpoznatijih ostvarenja velikog crnogorskog reditelja Živka Nikolića, koje pripada crnogorskoj i jugoslovenskoj kulturnoj baštini. Riječ je o filmu iz 1986. godine, za koji Nikolić potpisuje i scenario i režiju, a koji, nasuprot spornoj emisiji, ne afirmiše mizogine stereotipe, već ih upravo raskrinkava prikazujući sudar represivnog morala i modernijeg svijeta, razotkrivajući nasilje, strah, kontrolu ženskog tijela i licemjerje patrijarhalnih normi. Nikolićeva poetika nipošto ne reprodukuje prostačke moralističke osude, pa je upotreba inserata iz tog filma u emisiji koja žene ponižava kroz insinuacije o njihovoj navodnoj vezi sa okupatorom duboko suprotna Nikolićevoj autorskoj namjeri. Stoga je izvlačenje Nikolićevih kadrova iz umjetničkog, satiričnog i kritičkog konteksta, kako bi poslužili kao vizuelna pratnja seksističkoj i istorijski neutemeljenoj dezinformaciji, ne samo manipulacija javnošću, već i grubo falsifikovanje značenja jednog od najvažnijih djela crnogorske kinematografije- navodi se u saopštenju,

Zbog svega navedenog, iz Centra za ženska prava, pozdravljaju reakciju Agencije za audiovizuelne medijske usluge, uključujući odluku o ograničavanju reemitovanja programa Informer TV i pokretanje postupaka protiv TV Adria i TV Prva povodom emitovanja istog sadržaja.

- Očekujemo da nadležni regulatorni organi postupke sprovedu do kraja, u skladu sa zakonom, profesionalnim standardima i obavezom zaštite ljudskog dostojanstva, naročito kada su mete medijskih manipulacija žene, žrtve okupacije i zajednice koje su dale ogroman doprinos antifašističkoj borbi- zakjučuje se u saopštenju,