MJU priprema novi zakon: Opštine bi mogle preuzeti nadležnosti u obrazovanju, zdravstvu i socijalnoj zaštiti

Da li će neke opštine uskoro biti nadležne za oblasti predškolskog obrazovanja, primarne zdravstvene zaštite, socijalne i dječije zaštite zavisi od sudbine novog Zakona o lokalnoj samoupravi, koji priprema Ministarstvo javne uprave, kazali su iz Instituta Alternativa.

Iz "Alternative" kažu da je novi zakonski projekat koji predviđa uvođenje tzv. “asimetrične decentralizacije”, tj. uvođenje “gradova” kao novog statusa lokalnih samouprava uz mogućnost prenošenja nadležnosti sa državnog na lokalni, planiran je da se usvoji do kraja juna ove godine, najavila je Nina Blažić iz Ministarstva javne uprave, gostujući u njihovom podkastu ReForma.

- O tome na koji način Vlada Crne Gore planira da sprovede proces decentralizacije i koje izazove nosi ovaj proces, ali i kakve su reakcije organa koji bi određene nadležnosti „prenosili“ na jedinice lokalnih samouprava, u novoj epizodi podkasta ReForma, razgovarali smo sa Ninom Blažić, generalnom direktoricom Direktorata za lokalnu samoupravu u Ministarstvu javne uprave - ističe se u saopštenj.

Proces, kako se dodaje, uvođenja decentralizacije i prenošenja određenih nadležnosti sa državnog na lokalni nivo otpočet je 2022. godine, izradom analize funkcionisanja sistema lokalne samouprave, čije je nalaze IA tada kritikovao.

- Na pitanje šta Ministarstvo javne uprave planira ovim procesom i novim Predlogom zakona o lokalnoj samoupravi, Blažić objašanjava njihov prijedlog takozvane asimetrične decentralizacije. Asimetrična decentralizacija, kako navodi, podrazumijeva uvođenje statusa „gradova“ – crnogorskih opština koje, ukoliko ispune određene kriterijume, mogu preuzeti nadležnosti iz tri oblasti: socijalne i dječije zaštite, predškolskog obrazovanja i primarne zdravstvene zaštite. Ministarstva će pojedinačno odlučivati o tome koje usluge se „spuštaju“ na lokalni nivo. Status grada će, shodno najavama, imati opštine koje ispune više kriterijuima, kao što su da imaju više od deset hiljada stanovnika, visok procent sopstvenih prihoda, dug koji je pod kontrolom, itd - naveli su u saopštenju.

„Uvođenjem “grada” prepoznaju se opštine koje imaju više kapaciteta i koje ispunjavanjem ovih kriterijuma imaju potencijal da preuzmu nadležnosti iz ovih oblasti”, naglašava Blažić.

Na pitanje kako će se proces decentralizacije direktno odraziti na svakodnevicu građana, Blažić ističe da je cilj decentralizacije pružanje efikasnijih i kvalitetnijih usluga.

Navodi da u praksi postoji raskorak u komunikaciji između resora, te da je na lokalnom nivou mnogo jednostavnije koordinisati institucijama pod okriljem izvršnog organa opštine, prepoznati izazove i efikasnije djelovati.

Blažić je, kako je saopšteo iz Instituta Alternativa, navela da Ministarstvo finansija nije potpuno saglasno sa pravcem decentralizacije, stavljajući poseban naglasak na potrebu jačanja finansijske discipline opština i neispunjavanje obaveza koje su lokalne samouprave preuzele kroz reprogram poreskog duga.

- Blažić je prokomentarisala i naše istraživanje o decentralizaciji u oblasti prostornog planiranja – da je i taj slučaj pokazao da su neke opštine spremne, a neke nisu, ali i važnost postepenog sprovođenja decentralizacije - dodaje se.

Pored, kakao ističu, procesa decentralizacije, MJU kontroliše i ostale segmente Zakona o lokalnoj samoupravi.

Blažić ističe da su kapaciteti ministarstva brojčano skromni, ali da Direktorat za lokalnu samoupravu ulaže napor da svaka jedinica dobije povratnu informaciju o tome kako treba da se pravilno sprovode propisi.

- Podsjetiću vas da se za vrijeme ovog mandata desilo raspuštanje skupštine opštine zbog nevršenja zakonom utvrđenih nadležnosti. Naša uloga je prvenstveno preventivna. To je jedan novi pristup na koji će se svi morati navići u smislu da će lokalne samouprave biti kontrolisane, one nisu države u državi - zaključuje Blažić.