Pravosudni aparat i politički uticaji opstruiraju borbu protiv „šumarske mafije“

Postoje osobe koje imaju jak politički uticaj na sektor šumarstva i koristeći taj uticaj aktivno opstruiraju otkrivanje pljačke šuma kroz organizovani kriminal, zbog čega je, smatra načelnik Direkcije za šumarstvo Ranko Kankaraš, odgođeno formiranje državnog preduzeća za upravljanje šumama, jer tako bi proces korišćenja šuma bio transparentan, a tokovi prometa drveta legalni u poreskom sistemu Crne Gore. 

U razgovoru za Portal ETV, Kankaraš ukazuje na činjenicu da je 2025. godine bilo „nerazumno niskih 5,2 miliona eura budžetskih prihoda od šuma“, dok, objašnjava on, državno preduzeće u Sloveniji, sa 370 zapošljenih i sličnom drvnom masom kojom i Crna Gora raspolaže, ostvaruje 100 miliona eura prihoda godišnje. 

- Dakle, sve više nego jasno – kategoričan je naš sagovornik.

LJUDI ĆUTE, JER SE PLAŠE OSVETE

Kankaraš i državni sekretar u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Andrija Delić ušli su u beskompromisan obračun sa „šumarskom mafijom“, ali nailaze na kontinuirani otpor u samom Ministarstvu i Upravi za gazdovanje šumama i lovištima.

Utisak je da su u toj borbi usamljeni, ali Kankaraš ističe da se ne bi saglasio sa tom konstatacijom.

- Nijesmo Andrija Delić i ja usamljeni borci za spas crnogorskih šuma u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, niti to tako doživljavam. Ništa nas dvojica ne bi uradili da nema podrške kolega iz Ministarstva i Uprave za gazdovanje šumama i lovištima. Činjenica jeste da se nas dvojica pojavljujemo u javnosti, što je izgleda najveći problem strukturama u institucijama koje su direktno osumnjičene za organizovani kriminal i korupciju u oblasti šumarstva, i iz toga proističe njihova mržnja. Većina ljudi se plaši osvete iz mržnje i ne želi pojavljivanje u javnosti – objašnjava on. 

Smatra da iz tog razloga postoji narativ da su njih dvojica usamljeni u ovom poslu.

S druge strane, dodaje on, tačno je da postoje osobe koje imaju jak politički uticaj na sektor šumarstva, čime, kako kaže, postaju direktni saučesnici u pljački šuma i organizovanom kriminalu.

- Razlog opstrukcije je jasan. I sam direktor Uprave za gazdovanje šumama je lice protiv koga su podnešene krivične prijave za uništavanje šuma i organizovani kriminal u šumarstvu. Apsolutno sam siguran da je direktor Uprave za šume direktni učesnik kriminalnih aktivnosti u šumarstvu zloupotrebom svog službenog položaja – decidiran je Kankaraš.

VJERUJE U PODRŠKU SPAJIĆA I JOKOVIĆA

Ne zna razloge zašto ministar Vladimir Joković podržava direktora Uprave za gazdovanje šumama i lovištima Miloša Rajkovića.

- Ali, isto tako, sa druge strane, doživljavam kao podršku javno izgovorene i više puta ponovljene riječi ministra u Skupštini Crne Gore da svako treba da odgovara za nezakonito postupanje. I od samog premijera i iz kabineta premijera, pa i iz vrha PES-a, više puta smo ohrabreni da prijavljujemo kriminal koji se dešava u sektoru šumarstva i da se bavimo otkrivanjem počinilaca, čak imamo i podršku i logistiku u određenim segmentima – objašnjava sagovornik Portala ETV.

Logično je, kaže on, da se stvara utisak da nemaju podršku ministra Jokovića i premijera Milojka Spajića, jer još nema rezultata u sprječavanju bespravnih sječa i zaustavljanju kriminala u šumama. 

- S tim u vezi, meni je logično da je djelovanje pravosudnih organa, odnosno tužilaštva i sudstva, ključna karika između rezultata u otkrivanju kriminala, odnosno podrške onome što radimo, sa jedne strane, te svih opstrukcija sa kojima se susrijećemo i zloupotrebe službenog položaja sa druge strane – smatra Kankaraš.

Svjedoci smo, ističe on, da je organizovani kriminal u šumarstvu raširena pojava koja poprima kritične razmjere, ali i da do sada nije bilo adekvatnih kazni za takva krivična djela. 

- Obično su odgovarali sitni prestupnici, dok su krupni akteri koji su nanosili višemilionske štete ostali van domašaja pravde. Karakterističan primjer je i činjenica da je samo Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede poodavno podnijelo pet krivičnih prijava protiv sada bivših direktora Uprave za šume i drugih funkcionera, kao i protiv odgovornih lica velikih koncesionara i činjenica da nemamo nikakvih rezultata iz pravosuđa u vezi sa tim, a počinjena krivična djela su već u fazi zastare – upozorava Kankaraš.

EKOLOŠKI KRIMINAL

Portal ETV u kontinuitetu piše o pogubnom stanju u crnogorskim šumama, poharama bez kazne, a većina ljudi sa sjevera države koji su nam se obraćali dostavljajući nam dokaze o tim nepočinstvima, vjeruju isključivo Kankaršu i Deliću, ali iskazuju i skpesu da će njih dvojica uspjeti da stanu na kraj šumarskoj mafiji.

- Tačno je da imamo podršku u narodu. Imamo i podršku medija, od kojih su neki do detalja prenosili šta se dešava u crnogorskim šumama. Dugujemo zahvalnost medijima koji su omogućili da istina dođe do građana Crne Gore. Što se tiče građana sjevera Crne Gore koji nam pružaju podršku, posebno kolega koji znaju suštinu problema, moram reći da prija kada običan narod prepoznaje našu borbu i kada ljudi iskažu poštovanje takvom pristupu – kaže Kankaraš.

Istina je, dodaje on, „da je dobar dio tih ljudi skeptičan, prvenstveno zbog nekažnjivosti za učinjena krivična djela u već dužem vremenskom periodu“.

- Međutim, siguran sam da će u ovom slučaju pravda biti dostižna, a vjerujem i da neće biti spora. Takav stav gradim na činjenici da trenutna pljačka šuma, uz ranije veoma negativne posljedice koncesionog korišćenja šuma, moraju alarmirati pravosudni sistem, jer pored enormnih ekonomskih gubitaka koje trpimo, sada imamo i jasne obrise ekološkog kriminala, pa se podriva i kulturni identitet Crne Gore. Zamislite samo implementaciju Natura 2000 standarda u Crnoj Gori uz ovakav odnos prema šumama, koje su glavna komponenta te evropske ekološke mreže – naglašava Kankaraš.

PRIJAVE „LEŽE“ U FIOKAMA TUŽILACA

U više navrata on i Delić su ukazivali da tužilaštva ne reaguju na njihove prijave, pogotovo na sjeveru države. 

- Kada je u pitanju rad određenih tužilaca u osnovnim državnim tužilaštvima, moja ocjena je da tu zaista postoji problem. U pojedinim opštinama pred očima tih ljudi nestaju šume, njihove šume, a krivične prijave „leže“ u fiokama ili bivaju odbačene iz raznoraznih razloga. Mora postojati svijest da su uništene šume u njihovim opštinama ogledalo njihovog rada, što bi se reklo njihov obraz. Vezano za dosadašnju saradnju, moram konstatovati veoma profesionalan odnos tužilaca u Osnovnom državnom tužilaštvu u Pljevljima i nadam se da će tako i ostati s obzirom na to da će u narednom periodu fokus biti na tu opštinu – ističe naš sagovornik.

Najproblematičnije opštine, naglašava on, prema onome što su do sada opservirali, su Berane i Rožaje. 

- Međutim, obilasci šuma u Mojkovcu i Pljevljima su pokazali da i u tim opštinama postoji uništavanje šuma po matricama iz Berana i Rožaja. Rano je još da sumiramo stanje u svim opštinama – kaže on.

OPSTRUKCIJA DRŽAVNOG PREDUZEĆA

Kao spasonosno rješenje za crnogorske šume već duže vrijeme pominje se formiranje državnog preduzeća koje bi bilo zaduženo za upravljanje ovim resursom, ali, ta inicijativa konstantno nailazi na opstrukciju. Vlada je prošle godine osnovala preduzeće „Crna Gora šume“, no sve je ostalo samo na papiru. Izmjenom Zakon o šumama početak rada ponovo je odgođen.

- Formiranje državnog preduzeća i njegova uloga u prometu drveta čini proces korišćenja šuma transparentnim, a tokove drveta legalnim u poreskom sistemu Crne Gore. Upravo je to ključni razlog što je direktor Uprave za gazdovanje šumama sa svojom grupom u toj upravi zaustavio primjenu novog Zakona o šumama. Na postojeći način, bez državnog preduzeća, njegovim diskrecionim pravom se u šumama u Crnoj Gori posiječe najmanje 100.000 m3 najkvalitetnijeg drveta, pod formom snabdijevanja stanovništva u ruralnim područjima ogrijevnim drvetom. Da ne pominjem namještene tendere sa zvjezdicama, predizborno pošumljavanje, itd... Krajnji rezultat: nerazumno niskih 5,2 miliona eura budžetskih prihoda od šuma u 2025. godini i uništene najkvalitetnije šume, o kojim prizorima smo izvještavali i dostavljali snimke iz vazduha – ističe Kankaraš. 

Kao primjer navodi državno preduzeće u Sloveniji koje, kaže on, sa 370 zapošljenih i sličnom drvnom masom kojom i Crna Gora raspolaže, ostvaruje 100 miliona eura prihoda godišnje. 

NE PLAŠI SE OTKAZA I DEGRADACIJE

Naš sagovornik ne želi da govori o tome ko su zaštitnici šumarske mafije.

- To će pokazati procesi koji su pred nama. Konstatujem da postoji i politička zaštita, jer su određeni političari javno optuživani da su kupovali glasove drvima. Da li su optužbe bile osnovane pokazaće rad pravosudnih organa, s obzirom na to da smo državni sekretar Andrija Delić i ja predali krivične prijave i po tom osnovu – kaže on.

Odbija da govori i o prijetnjama koje su on i Delić doživjeli.

- Vrlo je osjetljivo to pitanje sa više aspekata. Samo mogu reći da državne službe koje se bave bezbjednošću rade svoj posao i da ne osjećam nikakav strah po pitanju prijetnji – naglašava naš sagovornik.

Kankaraš, iako je u kontinuiranom sukobu sa ministrom Jokovićem, ne plaši se otkaza. 

- Nema potrebe da se plašim ni otkaza, ni degradacije. Premijer je više puta ukazao da je borba protiv kriminala i korupcije prioritet Crne Gore, i preduslov da budemo kredibilna članica Evropske unije. Ako radimo u tom pravcu možemo biti samo nagrađeni, to je jedino logično razmišljanje – konstatuje on.

Iako je situacija u crnogorskim šumama alarmantno zabrinjavajuća, naš sagovornik vjeruje da će biti spašene.

- Vjerujem u spas crnogorskih šuma iako sada trpe ozbiljne posljedice djelovanjem upravo onih koji su dobili mandat od građana Crne Gore da ih štite i čuvaju – zaključuje Ranko Kankaraš.

Državna revizorska institucija, o čemu smo u više navrata pisali, prošle godine je došla do frapantnog podatka, a nakon što je zatražila pomoć Evropske svemirske agencije, jer zvanični podaci crnogorskih institucija o sječi šuma nijesu bili pouzdani. Evropska svemirska agencija zabilježila je da je u Crnoj Gori za samo tri godine od 2021. do 2024. nestalo čak 587 kilometara kvadratnih šuma?! DRI je ovaj podatak saopštila u julu 2025. u okviru Izvještaja o monitoringu bespravne sječe i obešumljavanja u Crnoj Gori.