Lagard: Evropi prijeti kraj dosadašnjeg modela rasta, moramo bolje iskoristiti jedinstveno tržište
Evropska ekonomija suočava se s krajem modela rasta koji se decenijama temeljio na snažnoj globalnoj trgovini, konkurentnoj industriji i stabilnom međunarodnom poretku, poručila je predsjednica Evropske centralne banke (ECB) Kristin Lagard, pozivajući Evropu da bolje iskoristi svoje jedinstveno tržište i potencijal za razvoj novih tehnologija.
Evropski poslijeratni model rasta slabi jer se mijenjaju uslovi na kojima je počivao, prenijela je ECB na svojoj internet stranici govor Lagard na Svjetskom ekonomskom forumu u Ženevi.
Evropa je, kao jedna od najotvorenijih svjetskih ekonomija, snažno profitirala od globalizacije, ali trgovinska ograničenja sve više otežavaju takav model rasta. Samo prošle godine u svijetu je uvedeno više od 2.500 novih trgovinskih ograničenja, navela je.
Istovremeno, Kina sve više konkuriše evropskoj industriji u sektorima veće dodate vrijednosti, dok je nestala i prednost relativno jeftine energije na koju se evropska industrija nekada oslanjala.
Cijene električne energije za energetski intenzivnu industriju u EU prošle godine bile su prosječno više nego dvostruko veće nego u SAD i oko 50 odsto više nego u Kini, naglasila je Lagard.
Na evropsku ekonomiju dodatno utiču geopolitičke napetosti i promjene globalnog bezbjednosnog poretka.
Domaća potražnja i nove tehnologije
Uprkos izazovima, Evropa ima važne prednosti, uključujući najveću mrežu trgovinskih sporazuma, snažnu industrijsku bazu, kvalifikovanu radnu snagu i jedinstveno tržište sa 450 miliona potrošača.
Ekonomija eurozone prošle godine poraslo je 1,5 odsto, a rast je u cijelosti bio podstaknut domaćom potražnjom. Ona je pozitivno doprinijela i rastu od 0,4 odsto u drugom tromjesečju ove godine, a trebalo bi da ostane glavni pokretač rasta i u 2026. godini.
Prema Lagard, Evropa sada mora iskoristiti otpornost domaće potražnje kako bi dugoročno podstakla ekonomski rast, između ostalog boljim iskorišćavanjem potencijala jedinstvenog tržišta.
Posebno je važno ubrzati primjenu vještačke inteligencije kako Evropa ne bi ponovila iskustvo prve digitalne revolucije, kada su najveće ekonomske koristi od novih tehnologija ostvarene izvan Evrope.
- Ne možemo priuštiti da ponovimo takvo iskustvo s vještačkom inteligencijom – drugom industrijskom revolucijom- navela je Lagard.
Evropske kompanije ove bi godine u vještačku inteligenciju trebalo da usmjere prosječno oko devet odsto ukupnih ulaganja, pokazuju podaci koje je iznijela Lagard.
Međutim, širenje novih tehnologija koče rascjepkanost jedinstvenog tržišta i tržišta kapitala. Kompanije se i dalje uglavnom takmiče na nacionalnim tržištima, dok inovativne firme nakon početne faze razvoja teže dolaze do kapitala potrebnog za dalji rast.
Evropa pokušava ukloniti prepreke
Prema podacima Evropske investicione banke, evropske brzorastuće kompanije u prvih pet godina poslovanja prikupe približno jednako kapitala kao one iz San Franciska, ali do desete godine prikupe oko 50 odsto manje.
Oko 12 odsto evropskih scale-up kompanija preselilo se izvan EU, ponajviše u SAD.
Evropa stoga radi na boljoj integraciji jedinstvenog tržišta i tržišta kapitala. Među prijedlozima je i „EU Inc.“, pravni okvir na nivou EU koji bi kompanijama omogućio osnivanje prema jedinstvenim pravilima i poslovanje širom Unije.
Istovremeno se radi na integraciji tržišta kapitala, a čelnici EU pozvali su zakonodavce da do kraja 2026. postignu dogovor o paketu mjera za njegovo povezivanje.
- Bolje iskorišćavanje veličine evropskog tržišta omogućilo bi kompanijama da brže rastu, ubrzalo širenje novih tehnologija i povećalo produktivnost- zaključila je Lagard.