„Monik bježi“ Eduara Luja: Snažna priča o ženi koja se suprotstavlja nasilju i bori za slobodu

Roman „Monik bježi“ (Monique s’évade) francuskog književnika Eduara Luja (Édouard Louis), koji kroz autobiografsku priču o svojoj majci otvara pitanja porodičnog nasilja, siromaštva, društvene nejednakosti i ženske emancipacije, biće predstavljen u petak, 23. oktobra, u 19 sati, u Multimedijalnoj sali Kulturnog centra „Nikola Đurković“ u Kotoru. Riječ je o prvom prevodu ovog romana u regionu, ali i prvom djelu jednog od najznačajnijih savremenih francuskih autora prevedenom na crnogorski jezik.

Promociju organizuje knjižara Karver, u saradnji sa Kulturnim centrom „Nikola Đurković“, a o romanu će govoriti glumica i osnivačica knjižare Karver Varja Đukić, u ime izdavača Sibila d.o.o., i prof. dr Jasna Tatar Anđelić, koja je djelo prevela sa francuskog na crnogorski jezik.

Razgovor će moderirati Jasmina Bajo.

U okviru promocije biće prikazan i video-intervju sa autorom, preveden i titlovan na crnogorski jezik. Razgovor sa Lujem vodi jedan od istaknutih savremenih pozorišnih reditelja regiona i Evrope.

Objavljivanje romana podržali su Francuski institut i Ambasada Francuske u Crnoj Gori, Ministarstvo kulture i medija i NVO Asocijacija Spektra.

Priča o majci, nasilju i borbi za ličnu slobodu

Roman „Monik bježi“ donosi snažnu autobiografsku priču Eduara Luja o njegovoj majci, njenom pokušaju da napusti nasilno i ograničavajuće okruženje i izbori pravo na samostalan život.

Kroz intimnu porodičnu ispovijest autor istražuje položaj žene unutar društvenih i rodnih obrazaca koji ograničavaju njenu slobodu, ali i uticaj siromaštva, klasnih razlika i porodičnih odnosa na mogućnost lične emancipacije.

U središtu romana nalazi se pitanje koliko je teško prekinuti obrasce nasilja i zavisnosti, posebno kada su individualni izbori uslovljeni ekonomskim i društvenim okolnostima.

Povezujući lično iskustvo sa širom društvenom kritikom, Luj otvara univerzalna pitanja dostojanstva, slobode i prava pojedinca da promijeni sopstveni život.

Eduar Luj – književnost kao svjedočanstvo o društvenim nejednakostima

Eduar Luj, rođen 1992. godine kao Edi Belgul (Eddy Bellegueule), odrastao je u selu Alankur (Hallencourt), na sjeveru Francuske.

Siromaštvo, nasilje, alkoholizam i društvena marginalizacija, sa kojima se suočavao tokom djetinjstva, postali su centralne teme njegovog književnog stvaralaštva.

Bio je prvi član svoje šire porodice koji je završio srednju školu, a 2011. godine primljen je na prestižnu visokoškolsku ustanovu École Normale Supérieure u Parizu.

Dvije godine kasnije zvanično je promijenio ime u Édouard Louis i započeo književnu karijeru.

Njegov prvi roman „Raskrstimo s Edijem“ (En finir avec Eddy Bellegueule), objavljen 2014. godine, donio mu je međunarodno priznanje i preveden je na više od 20 jezika.

U tom djelu autor opisuje sopstveno odrastanje, društveno nasilje i položaj radničke klase u savremenoj Francuskoj.

Nakon književnog prvijenca objavio je niz zapaženih djela, među kojima su „Povijest nasilja“ (Histoire de la violence, 2016), „Tko je ubio mog oca“ (Qui a tué mon père, 2018), „Preobrazba: metoda“ (Changer : méthode, 2021), „Monik bježi“ (Monique s’évade, 2024), „Kolaps“ (L’Effondrement, 2024) i „Što s književnošću“ (Que faire de la littérature, 2025).

Njegova novija djela čine svojevrsnu porodičnu i socijalnu sagu, kroz koju istražuje mehanizme siromaštva, nasilja, društvenog isključivanja i pokušaje pojedinaca da napuste sredinu koja ograničava njihove životne mogućnosti.

Luj je aktivan učesnik javnih debata i međunarodnih kulturnih događaja, a smatra se jednim od najuticajnijih savremenih francuskih književnika.

Varja Đukić i Jasna Tatar Anđelić predstaviće prvo crnogorsko izdanje

O značaju romana i njegovog objavljivanja na crnogorskom jeziku govoriće Varja Đukić, glumica i doajen Crnogorskog narodnog pozorišta, osnivačica i menadžerka knjižare Karver.

Pored dugogodišnje glumačke karijere, Đukić je prepoznata po angažmanu u promociji književnosti, izdavaštva i kulturnog stvaralaštva u Crnoj Gori.

Prof. dr Jasna Tatar Anđelić, koja potpisuje prevod romana, doktorirala je na Univerzitetu u Strazburu, u oblasti nauke o jeziku.

Predaje na studijskim programima za francuski jezik i književnost i prevodilaštvo na Filološkom fakultetu Univerziteta Crne Gore, gdje se bavi savremenim francuskim jezikom, sintaksom, analizom diskursa i prevođenjem.

Studirala je na univerzitetima u Novom Sadu i Grenoblu, a aktivno se bavi usmenim i pisanim prevođenjem. Prema podacima organizatora, jedina je prevoditeljka iz Crne Gore akreditovana pri institucijama Evropske unije za francuski i italijanski jezik.

Prije angažmana na Univerzitetu Crne Gore radila je kao rukovoditeljka Sektora za međunarodnu saradnju Saveza samostalnih sindikata Crne Gore i prevoditeljka programa Canal France International za RTCG.

Licencirana je ispitivačica na međunarodno priznatim ispitima francuskog jezika DELF i DALF, a sarađuje i sa francuskim portalom o Balkanu „Le Courrier des Balkans“.

Prošla je specijalizovanu obuku za nastavnike konferencijskog prevođenja u Generalnom direktoratu Evropske komisije za usmeno prevođenje u Briselu i bila angažovana na prevodilačkim poslovima za najviše državne i međunarodne institucije.

Njena naučna istraživanja obuhvataju sintaksu, kontrastivnu i dijahronijsku lingvistiku, kao i teoriju usmenog i pisanog prevođenja. Učestvovala je na brojnim međunarodnim lingvističkim i translatološkim konferencijama i autorka je naučnih i stručnih radova iz tih oblasti.

Članica je Matice crnogorske, Udruženja konferencijskih prevodilaca Crne Gore „AMIC“, Evropskog lingvističkog društva (Societas Linguistica Europaea), komisije Ministarstva pravde za polaganje ispita za sudske tumače za francuski jezik i Crnogorskog udruženja tumača (CUT).

Prvi prevod romana u regionu

Objavljivanjem romana „Monik bježi“ knjižara Karver i izdavačka kuća Sibila omogućile su crnogorskoj čitalačkoj publici da se prvi put na svom jeziku upozna sa književnim stvaralaštvom Eduara Luja.

Promocija u Kotoru biće prilika da se, osim o književnim vrijednostima romana, razgovara i o njegovim društvenim porukama – položaju žena, porodičnom nasilju, klasnim razlikama i mogućnostima oslobađanja od nametnutih životnih okolnosti.

Promocija romana „Monik bježi“ biće održana u petak, 23. oktobra, u 19 sati, u Multimedijalnoj sali Kulturnog centra „Nikola Đurković“ u Kotoru.