Jabučanin: „Rybar“ ne djeluje samostalno, bilo bi dobro vidjeti ko su lokalni saradnici u Crnoj Gori

„Rybar“ ne djeluje samostalno u Srbiji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini, a sadržaj koji plasira nije namijenjen ruskom, već lokalnom tržištu, ocijenio je Draško Jabučanin iz Digitalno-forenzičkog centra (DFC), gostujući u centralnoj informativnoj emisiji „24 sata“ na Televiziji E. On smatra da bi nadležne institucije trebalo da otkriju ko čini lokalnu mrežu povezanu sa "Rybarom", koji se dovodi u vezu sa širenjem proruskih narativa, propagandnim aktivnostima i operacijama informacionog uticaja, te na koji način su planirane hibridne operacije u Crnoj Gori.

Agencija za nacionalnu bezbjednost (ANB) i Uprava policije uhapsile su Mihaila Zvinčuka, njegovu saradnicu Valeri i još tri osobe. Zvinčuk i Valeri su, prema navodima medija, ruski propagandisti pod sankcijama Evropske unije, a uhapšeni se dovode u vezu sa ruskom vojnom obavještajnom službom GRU.

DFC je u junu objavio studiju „Pod lupom“, u kojoj je, kako navodi Jabučanin, ukazano na djelovanje ruskih obavještajnih službi i sprovođenje hibridnih operacija na teritoriji Crne Gore, najvjerovatnije sa ciljem podrivanja evropskih integracija.

- Jednostavno to je bilo očekivano samo nijesmo znali koje su metode i koji elementi GRU-a će biti uključeni u te operacije - rekao je Jabučanin.

Mrežu „Rybar“ osnovao je 2018. godine Mihail Zvinčuk, a njen značaj, prema riječima Jabučanina, naročito je porastao nakon ruske agresije na Ukrajinu. Prije toga, mreža je pratila dešavanja u Siriji i bavila se ruskom propagandom na Bliskom istoku.

- Poslije ruske agresije na Ukrajinu oni dobijaju na značaju i kreću svoje djelovanje u dva pravca, jedan je klasična ratna propaganda koja se odnosi na domicilno stanovništvo u Rusiji i Ukrajini, a drugi segment je hibridno djelovanje i propagandne aktivnosti na nivou EU i i drugih država kandidata, podrivanje EU integracija, podrivanje demokratskih procesa i izbornih procesa. Te aktivnosti se uvijek dešavaju u saradnji sa nekim lokalnim posrednicima, odnosno akterima - naglasio je Jabučanin.

On očekuje da nadležne institucije i bezbjednosni sektor objave preciznije informacije o aktivnostima ove mreže u Crnoj Gori, uključujući podatke o tome šta je bio cilj njenog djelovanja i ko su bile mete.

- Bilo bi dobro i poželjno da vidimo ko su lokalni akteri u Crnoj Gori koji su činili tu mrežu za saradnju „Rybar“, jer on u Srbiji, Crnoj Gori, Bosni i Hercegovini ne nastupa samostalno i sadržaj koji plasiraju nije nikad namjenjen za rusko tržište. Uvijek je ciljano namijenjeno za zemlju gdje djeluju, to je nekad bila Moldavija, prije dvije godine za vrijeme parlamentarnih izbora koji su bili odlučujući za EU integracije, a sada i u Crnoj Gori. Bilo bi zanimljivo da vidimo ko je ta lokalna mreža i na koji način su htjeli da sprovedu te hibridne operacije ovdje u Crnoj Gori - poručio je Jabučanin.

Kako se Crna Gora bude približavala Evropskoj uniji, hibridne aktivnosti mogle bi biti intenzivnije, smatra Jabučanin. On ne isključuje mogućnost otkrivanja drugih oblika hibridnog djelovanja, uključujući i aktere iz regiona.

Jabučanin podsjeća da u dosadašnjem saopštenju bezbjednosnog sektora nema preciznijih informacija o mreži koja djeluje u Crnoj Gori, njenim članovima i načinima djelovanja.

- Srbija je ostala jedina država regiona koja dozvoljava širenje ruskog uticaja i dalje se koristi kao baza za hibridno djelovanje ruskih propagandnih punktova, a portali kao Sputnjik i Russia Today i dalje nesmetano obavljaju svoju funkciju u Srbiji. U periodu agresije Rusije na Ukrajinu vidjeli smo mnoge operacije Rusije na teritoriji Srbije, hibridno djelovanje. Postojao je jedan portal Rest Media koji je bio potpuno infrastrukturno povezan sa „Rybarom“ i funkcionisao na teritoriji Srbije do prije četiri-pet mjeseci - zaključio je Jabučanin.