Evropskim aerodromima prijeti nestašica goriva
Evropski aerodromi suočavaju se s prijetećim manjkom mlaznog goriva, dok posljedice iranskog zatvaranja Hormuškog moreuza za većinu isporuka nafte pogađaju kontinent.
Londonski Heathrow i drugi aerodromi u Ujedinjenom Kraljevstvu najizloženiji su riziku, a otkazivanja letova zbog nestašice goriva već su počela. Regionalna aviokompanija Skybus ukinula je jednu liniju zbog cijena goriva, piše Politico.
Francuski aerodromi mogli bi biti sljedeći, prema procjenama kompanije za energetsku analizu Kpler, prenosi Capital.ba.
- Francuska, prema našim procjenama, poslije Ujedinjenog Kraljevstva ima najveći deficit između ponude i tražnje - rekao je George Shaw, viši analitičar za naftu u Kpleru, uz napomenu da je Francuska u dobroj poziciji da obezbijedi dodatno gorivo iz izvora van Zaliva.
Rat koji su protiv Irana pokrenuli SAD i Izrael naveo je Teheran da zatvori Hormuški moreuz za većinu brodova, što je poremetilo globalna energetska tržišta. Oko petine svjetskih zaliha sirove nafte donedavno je prolazilo tim plovnim putem.
Cijene mlaznog goriva u Evropi dostigle su u četvrtak rekordnih 1,9 hiljada USD po metričkoj toni, prema podacima specijalizovane publikacije Argus.
Za sada evropski aerodromi imaju dovoljno goriva da avioni nastave da lete, ali je Argus upozorio na moguće nestašice.
Procjenjuje se da bi Portugal mogao ostati bez mlaznog goriva za četiri mjeseca, Mađarska za pet, Danska za šest, Italija i Njemačka za sedam, a Francuska i Irska za osam mjeseci. Poljska za sada ima dovoljno avio-goriva, pa je malo vjerovatno da će se suočiti s krizom.
Izvršni direktor Ryanaira, Michael O’Leary, rekao je da njegova aviokompanija razmatra otkazivanje „pet do deset odsto letova tokom maja, juna i jula“ ako se „rat nastavi i u maju ili junu“.
On ej upozorio da aviokompanije neće imati fleksibilnost da biraju koje će rute žrtvovati.
- Moraćemo da otkažemo rute na onim aerodromima na kojima nam kompanije za snabdijevanje gorivom to budu savjetovale, a mislim da ćemo o tome biti obaviješteni u roku od pet do sedam dana - dodao je O’Leary.
I prije rata na Bliskom istoku, aviokompanije su upozoravale da se EU suočava sa strukturnim deficitom kerozina, dijelom zbog sankcija ruskoj nafti i pada evropskih kapaciteta za preradu. Evropska proizvodnja mlaznog goriva zavisi od uvoza sirove nafte, uglavnom sa Bliskog istoka.
- Evropa je dugo neto uvoznik mlaznog goriva, pri čemu uvoz čini oko 30 odsto regionalne tražnje - upozorilo je prošle godine udruženje aviokompanija Međunarodne asocijacije za vazdušni saobraćaj, IATA.
Rastuća zavisnost od uvoza, u kombinaciji s neujednačenim razvojem infrastrukture, naglašava rizik od lokalizovanih nestašica i nestabilnosti cijena, posebno ako geopolitički šokovi ili sankcije dodatno ograniče globalnu dostupnost mlaznog goriva, navodi se u analizi IATA za prošlu godinu.
Uprkos prijetećoj nestašici, aviokompanije teško uspijevaju da uštede gorivo. Od početka rata u Iranu, prevoznici su primorani da lete dužim rutama kako bi izbjegli Zaliv, pa tako troše više kerozina.
Prema podacima evropske organizacije za upravljanje vazdušnim saobraćajem Eurocontrol, „vjerovatno će 1,15 hiljada letova dnevno tokom ljeta i dalje biti pogođeno preusmjeravanjem ruta, sve dok sukob traje u sadašnjem obliku“.
Brz kraj rata ne djeluje vjerovatno nakon što je američki predsjednik Donald Trump u četvrtak najavio snažan udar na Iran u naredne dvije do tri sedmice, te da će tu državu vratiti u kameno doba.