Milioni dolara za presretanje, a rakete ipak padaju: Da li Izrael ostaje bez skupe protivvazdušne odbrane?
Nedavni iranski raketni udari otkrili su neočekivane ranjivosti izraelskog hvaljenog sistema protivvazdušne odbrane. Kako u svojoj analizi navodi američki Vašington post, probijanje štita i direktni pogoci u civilna naselja izazvali su ozbiljne sumnje u efikasnost i dostupne zalihe skupih presretača.
Kada se oglase sirene za vazdušnu opasnost, većina stanovnika južnog Izraela bježi u skloništa. Međutim, vjera u „neprobojni“ izraelski štit ozbiljno je poljuljana nakon što su iranske rakete, u razmaku od samo tri sata, direktno pogodile dva civilna naselja u gradovima Arad i Dimona. U tim napadima povrijeđeno je više od 115 osoba, od kojih 11 teže.
Posebnu zabrinutost u Izraelu izaziva činjenica da se u Dimoni nalazi osjetljivo izraelsko nuklearno postrojenje, koje bi po pravilu trebalo da bude među najzaštićenijim metama na svijetu.
Defekt u sistemu ili iscrpljivanje resursa?
Izraelska vojska do sada nije detaljno objasnila šta je pošlo po zlu. Predsjednik iranskog parlamenta, Mohamad Bager Galibaf, iskoristio je ovaj trenutak da proglasi prekretnicu, poručivši na mreži Iks da su „izraelska nebesa nebranjena“.
Iako izraelski zvaničnici, prema pisanju Vašington posta, tvrde da odbrana funkcioniše u okviru očekivanja, sa stopom presretanja od 92 odsto u prva 23 dana rata, stručnjaci upozoravaju na nekoliko ključnih problema:
- Matematika presretanja: Izraelski komandanti u realnom vremenu moraju donositi teške odluke o tome koji presretač koristiti, kako ne bi trošili milionske rakete na jednostavne prijetnje.
- Ogromni troškovi: Jedna raketa sistema Erou košta oko tri miliona dolara, presretač Dejvids sling oko 700.000 dolara, dok rakete za čuvenu Gvozdenu kupolu koštaju između 50.000 i 70.000 dolara. Američki sistem TAD, koji služi kao rezerva, koristi presretače vrijedne oko 15 miliona dolara po komadu.
- Zalihe: Prije početka rata procjenjivalo se da je Iran obnovio zalihe na između 2.500 i 5.000 raketa. Bivši izraelski bezbjednosni zvaničnici priznaju da njihova odbrana „ne može apsorbovati 3.000 do 5.000 raketa“ u kratkom roku.
Ran Kohav, bivši komandant izraelskih protivvazdušnih snaga, objasnio je da su greške moguće zbog tehničkih kvarova, problema sa radarima ili jednostavno zbog zakona statistike.
- Ovo je veoma sofisticiran, ali ne i hermetički zatvoren sistem - izjavio je Kohav za Vašington post.
Nova prijetnja: Iranske rakete mogle bi dosegnuti Evropu
Osim udara na sam Izrael, Vašington post donosi i zabrinjavajuće informacije o novim iranskim kapacitetima. U petak je Iran lansirao rakete prema ostrvu Dijego Garsija u Indijskom okeanu, udaljenom više od 4.000 kilometara, gdje Sjedinjene Američke Države i Velika Britanija imaju vazdušnu bazu.
Iako su zapadni zvaničnici potvrdili da rakete nijesu stigle do cilja, sam pokušaj podigao je uzbunu. Portparol izraelske vojske, potpukovnik Nadav Šošani, upozorio je da je to dokaz kako Iran razvija kapacitete „koji mogu pokriti sve gradove u Evropi“.
Analitičari iz Vašingtona upozoravaju da bi, ukoliko se potvrdi da Iran posjeduje balističke rakete srednjeg dometa, to iz korijena promijenilo bezbjednosnu kalkulaciju za NATO saveznike i evropske države.