Stiže "Super El Ninjo": Fenomen koji mijenja vremenske obrasce širom svijeta
Nakon višegodišnje La Ninje, tropski Pacifik sada se ubrzano prebacuje u fazu koja bi mogla postati rekordni Super El Ninjo - fenomen koji kao velika planetarna toplotna mašina oslobađa ogromne količine energije iz okeana u atmosferu i mijenja vremenske obrasce širom svijeta, prenosi Slobodna Dalmacija.
Najnovije analize okeana otkrivaju brze promjene ispod površine u zapadnom Pacifiku, slične onima koje su prethodile prošlim Super El Ninjo događajima iz 1982./83., 1997./98. i 2015./16. godine, upozorava Severe Weather Europe.
Očekuje se da će El Ninjo početi da utiče na atmosferu do ljeta 2026. godine. Istorijski podaci za ljeta tokom Super El Ninja pokazuju tendenciju stvaranja područja niskog pritiska vazduha iznad istočnih dijelova SAD i Kanade, kao i uz zapadnu obalu Evrope.
Šta je Super El Ninjo i zašto je različit od običnog?
ENSO je skraćenica za „El Ninjo-južna oscilacija" – područje ekvatorijalnog Tihog okeana koje se mijenja između tople i hladne faze otprilike svake jedne do tri godine. Hladna faza naziva se La Ninja (La Niña), a topla El Ninjo (El Niño). Super El Ninjo nastupa kada anomalije temperature morske površine dostignu ili premaše dva stepena Celzijusa. Za razliku od običnog El Ninja koji pomjera vazdušnu struju, Super El Ninjo može uzrokovati snažan poremećaj u cjelokupnoj atmosferskoj cirkulaciji.
Kako nastaje i zašto se sad razvija?
Tokom La Ninje, pasatni vjetrovi gomilaju toplu vodu u zapadnom Pacifiku, stvarajući duboki sloj tople vode. Kad La Ninja oslabi, naleti zapadnih vjetrova potiskuju tu toplotu prema istoku – i ako je sadržaj toplote u zapadnom Pacifiku visok, oslobađanje energije je snažnije. Proteklih nedjelja zabilježeni su snažni naleti zapadnih vjetrova koji su pokrenuli brzi prelaz. Formirao se veliki podpovršinski bazen tople vode poznat kao okeanski Kelvinov talas, koji se kreće prema istoku i izbija na površinu.
Poređenje s prvom nedjeljom aprila u godinama prošlih Super El Ninja pokazuje da je zapadni Pacifik trenutno znatno topliji ispod površine nego što je bio u istim fazama ranijih događaja.
Šta kažu prognoze?
Najnovije prognoze sjevernoameričkog sistema NMME i evropskog modela ECMWF se slažu: anomalije temperature prelaziće prag od plus dva stepena Celzijusa, čime bi se ušlo u kategoriju Super El Ninja. Vrhunac se obično događa između jeseni i rane zime. Prognoze već za jun 2026. pokazuju snažan početak atmosferske cirkulacije karakteristične za El Ninjo, a do rane jeseni taj proces će biti znatno pojačan.
Šta to znači za Evropu?
Za evropsko ljeto predviđaju se natprosječno visoke temperature na cijelom kontinentu. Evropa nije pod direktnim uticajem El Ninja, ali osjeća posljedice globalnih promjena u atmosferskoj cirkulaciji. Podaci iz prošlih Super El Ninjo godina pokazuju smanjenu količinu snijega na većem dijelu kontinenta zimi, vjerovatno zbog češćeg južnog strujanja vazduha.
Na sjevernoj hemisferi Super El Ninjo donosi jačanje područja niskog pritiska nad sjevernim Pacifikom, što potiskuje polarnu vazdušnu struju prema sjeveru i mijenja obrasce snijega u SAD. Na južnoj hemisferi, na primjer u Australiji, donosi znatno sušnije uslove i povećava rizik od suša.
Manje uragana na Atlantiku
Jedna pozitivna posljedica: El Ninjo smanjuje broj uragana i tropskih oluja na Atlantiku jer donosi viši pritisak, jače vjetrove na visini i stabilniju atmosferu.
Dugoročne prognoze za sezonu uragana 2026. predviđaju aktivnost znatno ispod prosjeka, piše Slobodna Dalmacija.