„Vlada Srbije i kineska strana saizvršioci krivičnih djela“: Anketna komisija o navodnom Vučićevom obećanju ambasadoru Kine

Republika Srbija i kineski izvođači i podizvođači saizvršioci su u izvršenju krivičnih djela, pri čemu Srbija prećutno prihvata da potpisnici kineske strane rade ono što su naumili, zaključak je Anketne komisije za pad nadstrešnice u Novom Sadu. Profesor Ognjen Radonjić tvrdi da su pojedina sredstva nenamjenski korišćena i za prugu do EXPO 2027.

Današnje obraćanje Anketne komisije uslijedilo je nakon što su njeni članovi javno saopštili da su došli do saznanja da je predsjednik Aleksandar Vučić, istog dana kada se dogodila tragedija u Novom Sadu, u telefonskom razgovoru kineskom ambasadoru obećao da niko iz kineskog konzorcijuma, koji je bio glavni izvođač radova, neće odgovarati za tragediju.

Tužiteljka Paunović kazala je da su Vlada Srbije i kineski potpisnici komercijalnog ugovora saizvršioci u izvršenju krivičnih djela, jer se na taj način „prećutno prihvata, odnosno daje saglasnost potpisnicima kineske strane da slobodno rade ono što su naumili, jer je to u skladu sa njihovim dogovorom“.

Ugovorni aranžmani uključuju komercijalni ugovor, kao i aneks komercijalnog ugovora Republike Srbije i glavnog izvođača CRIC-CCC.

- I jedna i druga strana zloupotrebljavale su položaj i nijesu vršile svoje dužnosti. Ako jedna strana prekorači svoja ovlašćenja, druga strana to odobri. To je saizvršilaštvo krivičnog djela – učešće više osoba u izvršenju jednog ili više krivičnih djela, uz podjelu uloga i prethodni dogovor ko će obavljati koji posao, sa ciljem pribavljanja protivpravne finansijske koristi. Može se tvrditi da je riječ o više krivičnih djela u privrednom poslovanju, kao i da su sva djela izvršavana u kontinuitetu - objasnila je tužiteljka Paunović.

Govoreći o odgovornosti kineskog konzorcijuma CRIC-CCC, navela je da je konzorcijum prekoračio svoja ovlašćenja i da nije ispoštovao obavezu da domaći podizvođači imaju saglasnosti koje izdaje Srbija.

- Možemo reći da je kineski konzorcijum počinio krivično djelo zloupotrebe položaja odgovornog lica, a odgovornost snosi i kao pravno lice, kroz postupanje zakonskih zastupnika tih firmi - kazala je ona.

Advokat Jovan Rajić saglasan je sa ocjenom da kineski izvođači i podizvođači zajedno snose odgovornost.

„Nenamjenski korišćena sredstva za prugu do EXPO 2027“

Profesor Ognjen Radonjić ocijenio je da su ovakvim postupanjem otvoreni mehanizmi za zaobilaženje domaćih zakona.

- Činjenice ukazuju na obrazac ponašanja koji pokazuje kršenje ugovornih obaveza, sistemsko zaobilaženje principa konkurencije i transparentnosti, kao i indicije o postojanju krivičnih djela – od zloupotrebe podizvođača do poreske utaje i pranja novca. Uvidom u ugovorne aranžmane moguće je prepoznati mehanizme koji su otvorili prostor za zaobilaženje domaćih zakona i potencijalnu krivičnu odgovornost glavnog izvođača radova na pruzi Novi Sad–Kelebija, kineskog konzorcijuma CRIC-CCC - istakao je Radonjić.

On tvrdi da je konzorcijum imao pravo da izabere 54 odsto podizvođača iz Kine, ali da to nije ispoštovano, već da su svi podizvođači birani iz Kine. Dodaje da nema dokaza da je Srbija domaće podizvođače birala putem javnih nabavki, već da su odabrani na osnovu „prijateljskih konsultacija“.

Radonjić je naveo i da su sredstva nenamjenski korišćena za izradu tehničke dokumentacije buduće pruge do kompleksa EXPO 2027 iz pravca Zemun Polja.

- U avgustu 2013. potpisan je Aneks 2 međudržavnog ugovora o ekonomskoj i tehničkoj saradnji u oblasti infrastrukture sa Kinom. Član 5 propisuje da poslovi investicionih radova i isporuke roba i usluga ne podliježu obavezi raspisivanja javnog nadmetanja, osim ako nije drugačije određeno komercijalnim ugovorom. Nemamo informacije niti dokumentaciju koja bi pokazala da je kineski konzorcijum birao izvođače putem javnog nadmetanja. Dokumenta potvrđuju da domaći podizvođači nijesu birani po tim principima, već kroz prijateljske konsultacije - naveo je Radonjić.

„Firma koristila fantomske firme za poresku utaju“

Rajić je kazao da prema domaćim zakonima izvođač ne može izbjeći odgovornost za postupke podizvođača, jer je zakonom propisano da mora angažovati kompetentnog podizvođača.

- Još manje to mogu da urade Srbija i njeni organi, koji su dužni da štite javni interes. Anketna komisija došla je do dokumentacije da je beogradski ogranak kineske firme CCECC Balkan, zadužen za rekonstrukciju stanične zgrade u Novom Sadu, koristio fantomske firme za poresku utaju preko fiktivnih faktura, a da je novac potom pran kroz isplate fizičkim licima i ulaganja u kriptovalute - istakao je Radonjić.

Dodao je da je država godinu prije pada nadstrešnice bila svjesna aktivnosti ove kompanije.

Rajić je kazao da mu je posebno zanimljivo što se tužilaštvo nije bavilo ovim slučajem.