ZVANIČNO: Šišmakov i Popov novinari, Dikić turista, a srpski državljani bili zbog mitinga Demokratskog fronta?!
Analiza tužilačkih procesa i sudskih presuda u predmetu pokušaja terorizma 16. oktobra 2016. godine, pokazatelj su kolika je moć politike nad pravosuđem u Crnoj Gori. Nekadašnji opozicionari i optuženici Andrija Mandić i Milan Knežević, koji su se teretili za pokušaj izazivanja nereda i upad u zgradu parlamenta, zajedno sa ruskim agentima GRU-a – danas su ključni činioci vlasti. A bivši glavni specijalni tužilac Milivoje Katnić i specijalni tužilac Saša Čađenović - koji su napisali optužnicu u predmetu kolokvijano nazvanim ,,državni udar" - danas su u pritvoru i na optužnici Specijalnog državnog tužilaštva. Dvojica ruskih agenata - Edvard Šišmakov Vladimir Popovom, koje Moskva nije htjela da izruči, danas regrutuju studente u Srbiji i regionu za interese Kremlja!
,,Sud je nakon tajnog vijećanja i glasanja i dana 9. 05. 2019. godine i donio u ime Crne Gore presudu: optuženi Šišmakov Vadimovič Edvard, Popov Nikolajevič Vladimir, Dikić Bratislav, Bogićević Predrag, Ristić Nemanja, Đorđević Srboljub, Hristić Kristina, Milić Branka, Dušić Milan, Maksić Dragan, Čađenović Mihailo, Mandić Andrija, Knežević Milan, svi sa podacima kao u spisima predmeta - krivi su..."
SEDAMDESET GODINA ZATVORA
Tako je 9. maja 2019. godine predsjedavajuća Vijeća Višeg suda u Podgorici Suzana Mugoša počela sa čitanjem osuđujuće presude u predmetu pokušaj teroizma na dan parlamentarnih izbora 16. oktobra 2016. godine, kolokvijalno nazvanog - ,,državni udar”.
Nakon 170 održanih sudskih ročišta svi optuženi oglašeni su krivim.
Ruski državljani, agenti GRU-a Eduard Šišmakov i Vladimir Popov, osuđeni su kao organizatori kriminalne organizacije na 15, odnosno 12 godina zatvora za krivična djela stvaranje kriminalne grupe i terorizam u pokušaju. Bivši šef srpske žandarmerije Aleksandar Dikić osuđen je na osam, a Ristić i Bogićević, kojima je suđeno u odsustvu, na po sedam godina.
Lideri tadašnjeg Demokratskog fronta Andrija Mandić i Milan Knežević osuđeni su na po pet godina zatvora, a službeni vozač DF-a Mihailo Čađenović po godinu i šest mjeseci. Osim tih 13 osuđenih, devet srpskih državljana potpisalo je sporazum o priznanju krivice...
MOSKVA UPOZORAVA, VAŠINGTON POZDRAVLJA
Presuda kojom je 22 osuđenih dobilo ukupno 70 godina zatvorske kazne, odjeknula je u Crnoj Gori. Demokratski front i stranke prosrpske opozicije ocijenile su presudu kao rezultat montiranog procesa koji je naredio Milo Đukanović i njegova Demokratska partija socijalista.
Odjeknula je presuda i u Moskvi: Vladimir Putin i vrh vlasti nijesu htjeli da izruče dvojicu agenata GRU-a. Presuda je ocijenjena kao čin usmjeren protiv Ruske federacije i, citiramo saopštenje Kremlja, ,,kao potčinjavanje Crne Gore interesima NATO-a”.
Sasvim drugačije su posmatrali iz Vašingtona: ,,Presuda u Crnoj Gori, kojom su dva oficira ruske Vojne obavještajne agencije (GRU) proglašena krivim za pokušaj terorizma jasna je pobjeda vladavine prava, koja je razotkrila drski pokušaj Rusije da podrije suverenitet jedne nezavisne evropske nacije”...
Ovo je saopštenje Stejt Dipartmenta od 10. maja 2019. godine, dan nakon što je Suzana Mugoša izrekla presudu. U istom duhu je reagovao i britanski Forin ofis, uz tvrdnju da cilj takozvanog udara bio, citiramo, ,,da se malignim ruskim uticajem spriječi crnogorsko članstvo u NATO-u".
POLITIČKI, PA PRAVOSUDNI PREOKRET
Međutim, od prvostepene osuđujuće presude do prvostepene oslobađajuće presude proteklo je - samo godina i devet mjeseci.
Nije bilo u pitanju drugačije pravno čitanje činjenica. Nove presude bile su direktna posljedica velikog političkog preokreta i pada koalicione vlasti DPS-a na parlamentarnim izborima 30. avgusta 2020. godine.
,,Narode Crne Gore, desila se sloboda... Ko čeka taj i dočeka!”
Tako je, kada su saopšteni rezultati u neđelju veče 30. avgusta 2020. godine, uzbuđeno govorio dr Zdravko Krivokapić, nosilac liste ,,Za budućnost Crne Gore”okupljenim pristalicama.
,,Konačno oslobođenje!” odgovarala je masa pristalica.
Politički preokret su kao oslobođenje dočekali i Andrija Mandić i Milan Knežević. Kao prvostepeno osuđeni u pocesu ,,državni udar”, bili su na samom začelju izborne liste koalicije ,,Za budućnost Crne Gore”. Ali, već su te večeri znali da ih čeka drugačija budućnost od one koju im je bila određena presudom 9. maja 2019. godine.
EKSPRESNI PUT DO OSLOBAĐAJUĆE PRESUDE
Ipak, moguće da čak ni Mandić i Knežević nijesu vjerovali da će se u pravosuđu takva prekretnica odigrati tako brzo.
Prvo je, 5. februara 2021. godine tročlano Vijeće Apelacionog suda preglasavanjem ,,dva prema jedan” - ukinulo presudu Višeg suda u Podgorici u slučaju pokušaj terorizma. Pa je onda sudija izvjestilac Seka Piletić obavijestila javnost da je, nakon ukidanja presude, odlučeno da predmet ne može voditi sudija Suzana Mugoša.
Taj svojevrsni presedan u postupanju Apelacionog suda bio je jasan signal. Sve je potom išlo brzo: nakon penzionisanja Milivoja Katnića, stvar je u svoje ruke preuzeo glavni specijalni tiiužilac Vladimir Novović.
Sedam dana prije roka za podnošenje optužnice, Novović je naredio hapšenje specijalnog tužioca Saše Čađenovića. Potom je proslijedio optužnicu Višem sudu. Istu onu koju su pisali prisilno penzionisani Milivoje Katnić i uhapšeni Saša Čađenovića?!
Tada je već bila jasna politikčko-pravosudna igra koja se namjerava odigrati.
I Novo suđenje brzo je završeno. Vijeće višeg suda donijelo je presudu 12. jula 2024. godine - svi optuženi su oslobođeni. Presudom Vijeća Višeg suda kojim je predsjedavao sudija Zoran Radović odbačeni su svi navodi optužnice zbog - nedostatka dokaza.
KOGA BRIGA ZA DOKAZE?
Svi dokazi koje su Katinć i ekipa dobili od službi Velike Britanije, Sjedinjenih Američkih država, ali i vlasti iz Srbije, Moldavije, Poljske i Bugarske - za Viši sud nijesu bili dovoljni.
Čak ni dokaz da su pasoši Eduarda Šišmakova i Vladimira Popova iz iste serije kao pasoši agenata GRU-a koji su trovali Sergeja Skripalja i njegovu kćerku. Nijsu bili dokazi čak ni transferi novca iz Rusije na račun Saše Sinđelića, svjedoka saradnika...
Svi optuženi oslobođeni su. Nevjerovatno, ali istinito – oslobođena su krivice čak i ona devetorica državljana Srbije koji su, sa svojim advokatima, potpisali i ovjerili sporazum o priznanju krivice. - štoje pravosudna presuda.
Sve je završeno ekspresno: 30. decembra 2025. godine Apelacioni sud je potvrdio oslobađajuću presudu za sve optužene i time je presuda u slučaju pokušaja terorizma postala postala pravosnažna.
Proteklo je svega šest godina i šest mjeseci od prve osuđujuće do pravosnažne oslobađajuće presude. Prvai presedan! Nikada nešto takvo se nije desilo u istoriji crnogorskog pravosuđa, čak i za manje teško krivično djelo.
ŠIŠMAKOV I POPOV NA NOVOM ZADATKU
O sadašnjim ulogama Šišmakova i Popova, agenata GRU-a i članova specijalne jedinice 21955 koji su bili veoma aktivni u Crnoj Gori oktobra 2016, govorio je specijalno za Televiziju E poznati istraživač Belinketa Hristo Grozev, koji je odavno ruskih službi.
,,Ono što jedinica 21955 sada radi jeste – da se jedan dio ove jedinice bavi pronalaženjem studenata iz različitih djelova svijeta. Dovode ih u Rusiju pod krinkom studiranja tamo, a neki od njih se obučavaju za diverzante. Na primjer, mogu vam reći nešto što mislim da će vaša publika čuti prvi put: Eduard Širokov je zadužen za regrutaciju ljudi sa srpskih univerziteta. Dakle, to je njegova specijalizacija”, kazao je Grozev.
Da li će u vremenu koje je pred nama Šišmakov i Popov posjetiti i crnogorske univerzitete, to je nepoznanica. Izvjesno je da ih sadašnja parlamentarna većina ne bi progonila.
NOVA VREMENA
Jer, sada su druga politička vremena nego 2016. godine. Deceniju kasnije promijenile su se i uloge. Nekadašnji optuženi Andrija Mandić sada je predsjednik Skupštine Crne Gore, a Milan Knežević poslanik.
Bivši glavni specijalni tužilac Milivoje Katnić je već dvije i po godine u pritvoru u Spužu. Optužen je da je član organizovane kriminalne grupe, zajedno sa bivšim policijskim funkcionerom Zoranom Lazovićem i suspendovanim specijalnim tužiocem Sašom Čađenovićem koji je odnedavno u kućnom pritvoru.
A bivši osuđenici, državljani Srbije, mogli bi da uzmu i koju kintu od države Crne Gore. Nakon što je oslobađajuća presuda postala pravosnažna, Branka Milić je od Crne Gore tražila 180.000 eura na ime naknade za neosnovani pritvor. Zahtjev je podnio je i Nemanja Ristić, dok je Bratislav Dikić, koji je bio duže od četiri godine u pritvoru, sa svojim advokatima priprema tužbeni zahtjev prema državi.
I to prema državi Crnoj Gori koja se, kako rekoše iz postavgustovske vlasti, bori protiv malignog ruskog uticaja i koja je prva sljedeća članica Evropske unije.