CGO: Akademik CANU u društvu Putinovih saradnika

Centar za građansko obrazovanje (CGO) ponovo ukazuje na zabrinjavajuće veze pojedinih članova Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU) sa strukturama bliskim režimu Vladimira Putina. Takve aktivnosti, kako navode, narušavaju međunarodni ugled Crne Gore i nijesu u skladu sa njenom vanjskom politikom, koja prati vanjsku i bezbjednosnu politiku Evropske unije.

CGO poziva Dragana Vukčevića da se odrekne članstva u MAAN, ističući da crnogorskim akademicima nije mjesto u organizaciji koja okuplja i promoviše saradnike autoritarnih i međunarodno sankcionisanih režima.

- Istovremeno, očekujemo da se CANU jasno i nedvosmisleno distancira od ove kompromitovane asocijacije i prekine svaku institucionalnu saradnju s njom - poručuju iz CGO-a.

Podsjećamo, CGO je već ukazao na to da je akademik Dragan Vukčević, rukovodilac Leksikografskog centra CANU, boravio u Moskvi od 17. do 21. septembra 2024. godine, na zasijedanju Savjeta Međunarodne asocijacije akademija nauka (MAAN), blisko povezane sa režimima u Moskvi i Minsku.

- Domaćin skupa bila je Ruska akademija nauka. Vukčević je izabran za akademika ove asocijacije 2019. godine, a na tom skupu 2024. godine u Moskvi je primio i formalne insignije akademika ove asocijacije - dodaje se u saopštenju.

CGO je 13. maja 2026. godine, putem zahtjeva za slobodan pristup informacijama, zatražio od CANU nacrt programa sjednice Savjeta MAAN i prateću dokumentaciju.

- CANU je odgovor dostavila 2. jula 2026. godine, uključujući program i spisak govornika. Program je otvorio Vladimir Gusakov, tadašnji predsjednik MAAN i Nacionalne akademije nauka Bjelorusije, koji je poznat kao podržavalac Savezne države Rusije i Bjelorusije i Putinovog i Lukašenkovog režima - navode iz CGO-a.

Pozdravne riječi na skupu, kako podsjećaju, imali su i Genadi Krasnikov, predsjednik Ruske akademije nauka i Dmitrij Mezencev, tada državni sekretar Savezne države Rusije i Bjelorusije.

- Krasnikov je ukazom Vladimira Putina 2024. godine imenovan za člana Savjeta bezbjednosti Ruske Federacije, najvišeg savjetodavnog tijela predsjednika za pitanja nacionalne bezbjednosti i spoljne politike. Najozloglašeniji među govornicima, Dmitrij Mezencev, ruski političar i diplomata, dugogodišnji je Putinov saradnik, a danas i opunomoćeni predstavnik predsjednika Ruske Federacije pred Ustavnim sudom - navode iz CGO-a. 

Bio je, dodaju, državni sekretar Savezne države Rusije i Bjelorusije, kao i ambasador Rusije u Bjelorusiji.

- U februaru 2024. godine, sedam mjeseci prije skupa na kojem je učestvovao Dragan Vukčević, stavljen je pod sankcije Sjedinjenih Američkih Država jer je lično učestvovao u organizaciji prisilne deportacije djece iz Ukrajine u Bjelorusiju tokom ruske agresije na Ukrajinu, kao i zbog posjećivanja kampova u kojima su smještena deportovana ukrajinska djeca. On je tada najavio da će Savezna država biti “domaćin” za 1500 djece iz Ukrajine - poručuju iz CGO-a. 

Kako podsjećaju, u junu 2024. godine Mezenceva je sankcionisala i Evropska unija iz istih razloga, naglašavajući da se deportovanim civilima “često uskraćuje ili otežava bezbjedan prolaz ka djelovima Ukrajine koji su pod kontrolom ukrajinskih vlasti”, i da njegovi postupci “predstavljaju kršenje prava ukrajinske djece te narušavaju pravni i administrativni poredak Ukrajine”, odnosno da on “sprovodi aktivnosti i politike koje podrivaju i ugrožavaju teritorijalni integritet, suverenitet i nezavisnost Ukrajine”.

- Pod ukrajinskim sankcijama je od novembra 2023. godine. Bjeloruski opozicioni političar i bivši ministar kulture Pavel Latuška saopštio je 28. juna 2023. godine da je Međunarodnom krivičnom sudu (MKS) predao dokumentaciju koja, prema njegovim navodima, pokazuje da je više od 2.100 ukrajinske djece iz najmanje 15 okupiranih gradova prisilno prebačeno u Bjelorusiju uz odobrenje Aleksandra Lukašenka - navodi se u saopštenju.

Među objavljenim dokumentima, kako navode iz CGO-a, nalazi se i pismo Mezenceva, u kojem traži organizaciju „prevoza djece“ iz okupiranih djelova istočne Ukrajine „na rehabilitaciju u bratsku Bjelorusiju“, pozivajući se na odluke predsjednika Rusije i Bjelorusije o pružanju „humanitarne pomoći“.

- Prisutne na skupu pozdravio je i Mihail Kovaljčuk, direktor Kurčatovski instituta, nuklearnog istraživačkog centra iz sovjetskog doba i akademik MAAN, koji važi za jednog od najuticajnih naučnih savjetnika Kremlja. Pod sankcijama je Ujedinjenog Kraljevstva od 2022. godine zbog veza sa Putinovim režimom. Pod britanskim sankcijama su i njegov brat Jurij, Putinov lični bankar, te i drugi članovi porodice - ističu oni.

Dodaju da je na skupu govorio i Viktor Sadovniči, matematičar rođen u Ukrajini i rektor Moskovskog državnog univerziteta Lomonosov od 1992. godine.

- Tokom predsjedničkih izbora u Rusiji 2012. godine bio je zvanično registrovan kao povjerenik predsjedničkog kandidata Vladimira Putina na izborima, a 2018. godine bio je član inicijativne grupe koja je nominovala Putinovu kandidaturu za predsjednika, i ponovo uvršten na listu njegovih povjerenika. Naredne godine Državna duma usvojila je amandman koji omogućava predsjedniku da neograničen broj puta reimenuje rektore Moskovskog i Sanktpeterburškog državnog univerziteta, čime je Sadovničijev mandat direktno vezan za Putinovu volju - kazali su iz CGO-a. 

Dodaju da je inicijator pisma rektora ruskih univerziteta u kome su podržali rusku invaziju na Ukrajinu 2022. godine. 

- Pod ukrajinskim sankcijama je od juna 2022. godine, a u znak protesta zbog podrške invaziji, oduzeti su mu počasni doktorati sa univerziteta u Harkivu, Kijevu i Dnjipru. Ovo su samo neki od visokih predstavnika ruskog i bjeloruskog režima i njihovih saradnika sa kojima je Dragan Vukčević dijelio govornicu u ime CANU, najviše državne institucije iz oblasti nauke i kulture u Crnoj Gori. U Godišnjaku CANU za 2024. godine navodi se i da je Dragan Vukčević, tokom boravka u Moskvi u septembru 2024. godine čestitao Ruskoj akademiji nauka jubilej od 300 godina postojanja - navodi se u saopštenju CGO-a koje potpisuje Sara Čabarkapa, koordinatorka programa Aktivno građanstvo.

Te godine, kako podsjećaju, Ruska akademija nauka izmjenama zakona dobila je i Savjet povjerenika na čijem je čelu Vladimir Putin.