DRI: Upravljanje otpadom godinama neuspješno, u Podgorici i Nikšiću značajni nedostaci u sprovođenju mjera
Državna revizorska institucija (DRI) utvrdila je da upravljanje komunalnim otpadom, u periodu 2021-2025. godina, nije uspješno.
Nadležni Kolegijum DRI, koji je rukovodio predmetnom revizijom, u sastavu dr Branislav Radulović (rukovodilac Kolegijuma) i Vesna Minailović (članica Kolegijuma) ocijenio je da sistem upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori karakterišu dugogodišnji problemi u planiranju, sprovođenju mjera i kontroli.
Revizijom je utvrđeno da strateški okvir u ovoj oblasti nije obezbijedio kontinuitet niti efikasnu realizaciju planiranih aktivnosti.
- Strategija upravljanja otpadom do 2030. godine nije revidirana od njenog donošenja prije deset godina, uprkos značajnim odstupanjima u postizanju ciljeva. Takođe, prethodni Državni plan upravljanja otpadom (2015–2020) nije sproveden planiranom dinamikom, dok u periodu 2021-2024. nije ostvaren mjerljiv napredak - saopšteno je iz DRI.
Konstatuje se da je novi plan usvojen tek 2025. godine, sa zakašnjenjem i bez adekvatne analitičke osnove.
Na lokalnom nivou, u Podgorici i Nikšiću, identifikovani su značajni nedostaci u sprovođenju mjera i praćenju učinka sistema. Iako postoje formalni uslovi za odvojeno sakupljanje otpada, primarna selekcija, konstatuje DRI, nije zaživjela u praksi.
- Ključni razlozi su nedostatak infrastrukture, ograničena uključenost građana i nepostojanje pouzdanih operativnih podataka - navedeno je u saopštenju za javnost.
DRI dalje konstatuje da sistem reciklaže funkcioniše ispod svojih kapaciteta. U Podgorici se obrađuje tek manji dio raspoloživog kapaciteta reciklažnog centra, dok se čak 98 odsto otpada i dalje odlaže na deponiji. U Nikšiću reciklažna dvorišta nijesu uspostavljena, što dodatno ograničava razvoj sistema. Ukupan procenat otpada koji se vraća u upotrebu iznosi svega oko dva odsto.
U DRI navode i da nijesu sprovedene mjere zatvaranja popunjenih sanitarnih kada u Podgorici ni nakon više godina, dok u Nikšiću neuređeno odlagalište nije adekvatno sanirano. Istovremeno, veliki broj neuređenih odlagališta širom države ukazuje na ozbiljne nedostatke u evidenciji i kontroli.
- Prema dostupnim podacima, evidentirano je više stotina takvih lokacija sa značajnim količinama otpada - kažu u DRI.
Revizija je takođe utvrdila da sistem prikupljanja i obrade podataka nije pouzdan. Nadležni organi ne raspolažu potpunim informacijama, a informacioni sistemi nijesu funkcionalno uspostavljeni. Ovo, ističu u DRI, značajno otežava planiranje i donošenje odluka.
- Dodatni problem predstavlja nedostatak efikasnog nadzora. Državna komunalna inspekcija nije uspostavljena u posmatranom periodu, a monitoring i kontrola na lokalnom nivou nijesu adekvatno definisani niti sprovođeni. U praksi se odgovornost često ne utvrđuje, što umanjuje preventivni efekat sistema - napominju u DRI.
U DRI poručuju da bez sistemskih promjena u planiranju, jačanja institucionalne odgovornosti, unapređenja infrastrukture i pouzdanog sistema podataka, nije moguće obezbijediti održivo i efikasno upravljanje komunalnim otpadom u Crnoj Gori.
DRI je dala 27 preporuka koje se odnose na: strateška i planska dokumenta na državnom nivou; sakupljanje komunalnog otpada; obradu i odlaganje komunalnog otpada; deponovanje komunalnog otpada; prikupljanje podataka i izvještavanje i nadzor i kontrolu.
- Subjekti revizije su obavezni da do 12. juna 2026. godine dostave Akcioni plan za realizaciju preporuka, a do 27. aprila 2028. godine Izvještaj o preduzetim radnjama - poručili su iz DRI.