HRA: Ombudsman i Odbor za bezbjednost da ispitaju navode o zapošljavanju u ANB-u

Akcija za ljudska prava saopštila je da je od Zaštitnika ljudskih prava i sloboda (Ombudsmana) Siniše Bjekovića i predsjednika Odbora za bezbjednost i odbranu Skupštine Crne Gore Nikole Zirojevića zatražila da primijene svoja ovlašćenja i sprovedu nadzor nad radom Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB), imajući u vidu, kako navode, izuzetno zabrinjavajuće tvrdnje koje je Centar za istraživačko novinarstvo (CIN-CG) iznio o zapošljavanju i praćenju zaposlenih u toj instituciji.

Od vrhovnog državnog tužioca Milorada Markovića zatražili su da obavijesti javnost šta je nadležni državni tužilac do sada preduzeo povodom krivične prijave koju su zaposleni u ANB-u podnijeli protiv rukovodećeg kadra te službe.

- Od Vrhovnog državnog tužioca Milorada Markovića zatražili smo da obavijesti javnost šta je nadležni državni tužilac do sada preduzeo povodom krivične prijave koju su zaposleni u ANB podnijeli protiv rukovodećeg kadra u ANB u vezi navoda o nezakonitostima u pogledu njihovog konstantnog nadzora i praćenja o čemu je i CIN-CG obavijestio javnost. Ovo posebno jer su novinarke CIN-CG već saslušane u policiji po nalogu Višeg državnog tužilaštva, zbog navodnog objavljivanja tajnih podataka u tekstu koji se odnosi na neadekvatno sprovođenje bezbjednosnih provjera unutar ANB-a - navodi se u saopštenju. 

Iz HRA ističu da podržavaju djelovanje novinarki CIN-CG u opštem interesu uspostavljanja vladavine prava.

- U pogledu saslušavanja novinarki Andree Perišić i Đurđe Radulović zbog objavljivanja teksta o temi od urgentnog opšteg interesa, kao što je zapošljavanje osoba u ANB bez adekvatne bezbjednosne provjere, smatramo da se radi o djelovanju državnog tužilaštva koje je protivno slobodi izražavanja, s neprimjerenim efektom zastrašivanja istraživačkih novinara i njihovih izvora - saopštili su iz HRA. 

Kako navode, umjesto da je direktor ANB-a Ivica Janović, nakon tekstova CIN-CG o sumnjama u kvalitet bezbjednosnih provjera i navodima o nezakonitom praćenju zaposlenih, pozvao nadležne kontrolne mehanizme da izvrše provjere, on je podnio krivičnu prijavu protiv novinarki.

- Time se ponavlja nedemokratska praksa na štetu vladavine prava, kakvu pamtimo iz 2011. godine, kada su aktivisti MANS-a Vanja Ćalović Marković i drugi, te novinar Monitora Petar Komnenić, isleđivani i nezakonito nadzirani da bi se otkrilo ko je postavio na internet snimak kriminalaca sa svadbe narko-bosa iz Rožaja u društvu Zorana Lazovića i drugih agenata crnogorske službe bezbjednosti, umjesto da je blagovremeno istraženo djelovanje tih navodno tajnih agenata koji se danas procesuiraju za organizovano vršenje teških krivičnih djela - navode iz HRA. 

U pismima upućenim Bjekoviću i Zirojeviću, HRA je apelovala da se u ANB-u posebno ispitaju navodi iz tekstova CIN-CG:

- da je u ANB-u zaposlen bivši službenik Vojske Crne Gore koji je tokom angažmana u međunarodnim snagama u Bugarskoj 2024. godine pjevao četničke pjesme i prijetio da će zapaliti zastavu Crne Gore ako bude istaknuta na smotri; 

- da je u ANB-u zaposlena osoba koja prvobitno nije prošla bezbjednosnu provjeru, ali je kasnije zasnovala radni odnos na preporuku bliske saradnice aktuelnog direktora ANB-a; 

- da je u ANB-u zaposlen blizak saradnik aktuelnog direktora čiji je brat navodno bio uključen u kriminalne poslove povezane sa drogom; 

- da članovi istih porodica rade u okviru istih odjeljenja; 

- da visoke pozicije, uključujući mjesta glavnih inspektora u sektorima, zauzimaju osobe bez odgovarajuće stručne spreme i položenog stručnog ispita za rad u organima državne uprave; 

- kao i navodi iz teksta CIN-CG od 13. juna o nezakonitom praćenju zaposlenih putem posebne aplikacije. 

HRA podsjeća da su bivši direktor ANB-a Dejan Peruničić i operativac Srđa Pavićević prošlog mjeseca prvostepeno osuđeni na pet godina, odnosno godinu i četiri mjeseca zatvora zbog nezakonitog prisluškivanja i praćenja opozicionih lidera, Glavnog specijalnog tužioca, novinara, aktivista i crkvenih velikodostojnika.

- S druge strane, činjenica je da ANB nije demokratizovana temeljnom izmjenom zakona, već su njena ovlašćenja povećana na štetu ljudskih prava, zbog čega je reagovala i specijalna izvjestiteljka Ujedinjenih nacija za pravo na privatnost, i zbog čega je HRA podnijela inicijativu za ocjenu ustavnosti tog zakona Ustavnom sudu - zaključili su iz HRA.