Ko je i zašto rušio dronove u Budvi?
Iz crnogorske policije ili tužilaštva nijesu se oglašavali nakon incidenta u Budvi kada je prekinut dron šou i srušeno više od 200 dronova. Iz kompanije ,,Mirovnec Pirotehnika” tvrde da je rušenje dronova obavljeno profesionalnim uređajima za ometanje signala. Predrag Boljević, sudski vještak za telekomunikaciju, ocjenjuje da su padovi dronova, ako se izuzme mogućnost greške operatera, bili posljedica ciljanog napada sofisticiranim uređajima.
Treći dan od incidenta za novogodišnju veče, kada je prekinut predviđeni dron šou u Budvi i uništeno više od dvjesta dronova, nema zvaničnog objašnjenja kako je došlo do obaranja dronova.
Iz kompanije ,,Mirnovec Pirotehnika”, koju je za dron šou angažovala Turistička organizacija Budve, nijesu imali dilemu - ometanje je obavljeno profesionalnim uređajima za ometanje signala. Naglašavaju da su, odmah nakon incidenta, kontaktirali proizvođača dronova, američku kompaniju ,,Verge Aero”, čiji su ovlašćeni zastupnici za Evropu i Bliski istok.
PLANIRANI UDAR
-Njihov zaključak je da je ometanje izvršeno profesionalnim uređajima za ometanje signala, kakve obično posjeduju policijske i vojne jedinice, aerodromi i specijalne državne službe. Takva oprema je teško dostupna fizičkim licima, jer se smatra oružjem – kaže se u saopštenju kompanije ,,Mirnovec Pirotehnika” koje potpisuje direktor Franjo Koletić.
U razgovoru za Televiziju E, Predrag Boljević, sudski vještak za telekomunikacije ocjenjuje da su padovi dronova bili posljedica ciljanog napada sofisticiranim uređajima. Pri tom, smatra da nijesu korišćeni takozvani ,,džemeri”, već je upotrijebljen CUAS, sistem za suprotstavljanje bespilotnim letjelicama.
-Osnovna razlika između ,,džemera” i SOES sistema je u kvalitetu. ,,Džemer” je najnižnivo, neselektivan, ruši sve što mu se nađe u dometu, i prijateljske i neprijateljske dronove, dok je CUAS sistem kompleksniji, sofisticiraniji i selektivno može da obara dronove, odnosno da sačuva ,,prijateljske” u odnosu na ,,neprijateljske”dronove, kaže Boljević.
ČEKAJUĆI ISTRAGU
Ne isključuje i mogućnost greške operatera jer prethodno, zbog oskudice vremena, nije rađena proba. Naglašava da mreže koje se koriste za ove manifestacije su veoma osjetljive, naročito kada se znaju parametri tih mreža.
-Očekujem da će jedna jedna nezavisna istraga utvrditi što se tačno desilo. Nadam se da je tužilaštvo uzelo ljude koji znaju svoj posao, da nijesu tužioci kao što je, kao što je bio šverc popova 2022. i 2025. samoinicijativno odlučivali što je i kako je već da su uzeti ljudi koji znaju svoj posao. – zaključuje Boljević.
Iz kompanije ,,Mirnovec Pirotehnika” ističu da su već na ulasku u Crnu Goru primijetili kako nijesu dobro došli. Prvo su im na graničnom prelazu - iako su imali ATA karnet za dronove, kao i odobrenje za korišćenje vazdušnog prostora u Budvi od Agencije za civilno vazduhoplovstvo Crne Gore – naglasili da moraju pribaviti i dozvolu Ministarstva ekonomije.
Iako su to sljedećeg dana obavili, rečeno im je da moraju čekati odobrenje rukovodioca carinske ispostave za privremeni uvoz. Puna dva dana trajale su granične peripetije dok konačno nijesu u srijedu postavili dronove na dogovorenu lokaciju – parking ipred marine u Budvi.
,,DOBRODOŠLICA”
Nijesu se osvrtali na sporadične provokacije tokom priprema u luci Budva.
-Tokom dana doživjeli smo manje provokacije i neprijatnosti od strane pojedinih zaposlenih u Lučkoj upravi, ali se na to nijesmo obazirali. Dronovi su bili postavljeni i spremni za polijetanje prije mraka. Sva neophodna testiranja i provjere obavljena su tokom dana i neposredno pred samo polijetanje. Sve je bilo u skladu sa planom – saopštili su iz kompanije ,,Mirnovec pirotehnika”.
No, plan za dron šou je poremećen, po svemu sudeći uticajem sa strane. Je li to bila svojevrsna poruka predjedniku opštine Nikoli Jovanoviću i novoj koalicionoj vlasti? Na ta pitanja za sada nema odgovora.
ČEKAJUĆI ISTRAGU
Iz crnogorske policije nijesu odgovarali na upit Televizije E, a nije bilo zvaničnog reagovanja ni iz opštine Budva. Nije poznato i da li jeotvorena istraga zbog incidenta u Budvi kada, srećom, niko nije povređen. Prema prvim procjenama šteta zbog uništavanja ili oštećivanja dronova prevazilazi 300 hiljada eura.
Zanimljivo, od političkih stranaka jedino se oglasila Nova srpska demokratija Andrije Mandića.
-Pad dronova i izostanak dugo najavljivanog „događaja vijeka“, plaćenog stotinama hiljada eura, razotkrili su potpunu nesposobnost, ali i zabrinjavajuću sposobnost za korupciju budvanske „platformaške“ koalicije. Ako ništa drugo, propali dron-šou, nabavljen bez tendera, dokaz je da možda ipak znaju da organizuju jedno korupciju, navodi se u saopštenju NSD-a Budva.