Goran Gocić na FUNK-u: Crni talas jugoslovenskog filma između međunarodnih priznanja i zabrana

Crni talas, jedan od najznačajnijih pravaca jugoslovenske kinematografije, čiji su filmovi ostvarivali zapažen međunarodni uspjeh, ali istovremeno nailazili na osude i zabrane, bio je tema razgovora sa piscem i filmskim kritičarem Goranom Gocićem, održanog u okviru Festivala umjetnosti, nauke i kulture Univerziteta Crne Gore (FUNK). 

O umjetničkim dometima, društvenom kontekstu i nasljeđu ovog filmskog pravca sa Gocićem je razgovarao dr Goran Radonjić.

Tokom razgovora u Rektoratu UCG, kako piše u saopštenju, bilo je riječi o crnom talasu kao modernističkoj pojavi koja je obilježila srpsku i jugoslovensku kinematografiju druge polovine 20. vijeka, posebno šezdesetih i sedamdesetih godina, kao i o njegovom značaju iz današnje perspektive.

- Posebna pažnja posvećena je povezanosti crnog talasa sa drugim modernističkim tendencijama u jugoslovenskoj kulturi, među kojima su proza novog stila, poznata i kao „stvarnosna proza“, i srodna strujanja u slikarstvu. U tom kontekstu pomenuti su stvaraoci poput Živojina Pavlovića i Miće Popovića, čiji radovi ukazuju na veze između različitih umjetničkih izraza tog vremena - navodi se u saopštenu.

Crni talas sagledan je i u širem evropskom filmskom kontekstu, kroz poređenja sa francuskim novim talasom i novim njemačkim filmom. Razgovor je obuhvatio i odnos tadašnjeg društva prema ostvarenjima ovog pravca, od međunarodnih priznanja i nagrada do kritika, osuda i zabrana pojedinih filmova.

- Posebno je razmatran film „Rani radovi“ Želimira Žilnika, kao jedno od reprezentativnih ostvarenja poetike crnog talasa. Film iz 1969. godine, koji kroz priču o grupi mladih revolucionara preispituje društvene i političke ideale svog vremena, bio je povod za razgovor o umjetničkim i društvenim obilježjima jugoslovenske kinematografije tog perioda - istaknuto je u saopštenju.

Razgovor sa Goranom Gocićem izazvao je veliko interesovanje publike, koja se aktivno uključila brojnim pitanjima i komentarima. 

- Zbog dinamične diskusije, koja je trajala duže od planiranog, projekcija filma „Rani radovi“ odložena je. Termin prikazavanja će biti naknadno utvrđen u okviru programa FUNK-a - najavili su u saopštenju. 

Goran Gocić, jedan od vodećih savremenih srpskih pisaca, filmski kritičar, publicista i reditelj dokumentarnih filmova, autor je studija „Endi Vorhol i strategije popa“ i „Emir Kusturica: Kult margine“, kao i koautor zbornika o Žilniku, Makavejevu i Pavloviću. 

Za svoj prvi roman „Tai“ dobio je NIN-ovu nagradu za 2013. godinu i nagradu „Miloš Crnjanski“, dok je njegov najnoviji roman „Fikser“, objavljen 2026. godine, nagrađen književnom nagradom „Radovan Beli Marković“. Gocić je pripremio i novu knjigu posvećenu crnom talasu jugoslovenske kinematografije, čije se objavljivanje uskoro očekuje.