Francuska na ulice šalje vojnu jedinicu formiranu nakon terorističkih napada 2015. godine

Francuski ministar unutrašnjih poslova Loran Nunez potvrdio je u Nacionalnoj skupštini da će vojne snage pojačati prisustvo policije tokom protesta najavljenih za subotu.

- Angažovaćemo snage operacije Sentinel, koje će, naravno, zamijeniti dio snaga unutrašnje bezbjednosti, prvenstveno kako bismo policiji i žandarmeriji omogućili da održavaju javni red - izjavio je Nunez i dodao da će odgovor na svaki oblik nereda biti „odlučan“, prenosi list Gardijan.

Prema pisanju CNBC-a, vojnici će uglavnom obavljati statične zadatke obezbjeđenja. Sentinel je vojna jedinica koja djeluje na teritoriji Francuske, a formirana je 2015. godine, nakon terorističkih napada u Parizu.

Premijer Sebastjen Lekornu ranije je najavio masovno prisustvo policije tokom vikenda, jer Vlada želi hitno da uspostavi red nakon nereda prethodnog vikenda. Priznao je da je bezbjednosna operacija prošle subote bila previše statična i da nije bilo dovoljno mobilnih snaga.

Ko protestuje i zašto

Protesti su počeli sredinom septembra u srednjoj školi u Kreteju, predgrađu Pariza. Učenici su izašli na ulice zbog dotrajalih školskih zgrada, prepunih učionica, nedostatka nastavnika i, kako smatraju, duboko nepravednog obrazovnog sistema.

Prema istraživanju najvećeg sindikata nastavnika SNES-FSU, na početku ove školske godine u 53 odsto francuskih osnovnih i srednjih škola nedostajao je najmanje jedan nastavnik.

Za nekoliko sedmica protesti su prerasli u širi pokret. Okupljaju nezadovoljne građane zbog inflacije, nečinjenja Vlade i sve većeg jaza između bogatih i siromašnih. Učenicima i studentima pridružili su se nastavnici, roditelji i sindikati, a zatim i pokret „Žutih prsluka“, radnici, poljoprivrednici i penzioneri. Sindikat CGT zahtijeva niže cijene, veće plate i veće penzije.

Od mirnih marševa do pljački i paljevina

Prema podacima vlasti, u subotu, 17. oktobra, širom Francuske mirno je marširalo oko 550.000 ljudi. Nakon toga su maskirane grupe u Parizu, Marseju i drugim gradovima napadale policiju, palile automobile i pljačkale prodavnice. U Limužu je zapaljena gradska vijećnica iz 19. vijeka. Krov se urušio, a zgrada je gotovo potpuno uništena.

Ministarstvo unutrašnjih poslova saopštilo je da je uhapšeno gotovo 2.400 ljudi. Si-En-En navodi da su tokom vikenda poginule najmanje dvije osobe i da ima teško povrijeđenih, među kojima su i dvije osobe koje su ostale bez šake.

Materijalna šteta

Do 19. oktobra oštećeno je ili opljačkano najmanje 3.000 preduzeća. Aleksandar Bompar, predsjednik trgovačke federacije, procjenjuje da će šteta iznositi nekoliko stotina miliona eura.

U Marseju je provaljeno u prodavnice luksuznih brendova Luj Viton i Ermes, dok su prodavnice Epla opljačkane u Lilu i Bordou. Na meti napada našle su se i robne kuće Galeri Lafajet u Bordou, Renu i Šamberiju.

Agencija Morningstar DBRS procjenjuje da bi osiguravajuće kuće mogle da isplate do 1,2 milijarde eura, odnosno 2,35 milijardi konvertibilnih maraka, ukoliko ne bude novih nasilnih incidenata.

Reakcije Makrona i Vlade

Francuski predsjednik Emanuel Makron obratio se naciji u nedjelju, 18. oktobra, nakon kriznog sastanka. Izrazio je „bijes i sramotu“ zbog nasilnika koji su, kako je rekao, željeli da „sruše Republiku“.

Obećao je da će oni koji su pljačkali i uništavali imovinu snositi troškove štete. Istakao je i da je neophodno razlikovati demonstrante koji iznose legitimne zahtjeve od onih koji su učestvovali u uništavanju imovine.

Najavio je da će prefekti i gradonačelnici dobiti ovlašćenja da zabranjuju okupljanja. Pomenuo je i međunarodne inicijative usmjerene na snižavanje cijena goriva i obezbjeđivanje stabilnog snabdijevanja iz zemalja Persijskog zaliva, ali bez konkretnih obećanja.

Nunez je priznao da vlasti nijesu predvidjele razmjere nereda i ponudio ostavku, koju Makron nije prihvatio. Lekornu je za nasilje optužio ultraljevičarske grupe.

Policijski čas uveden je u djelovima Pariza i pojedinim drugim gradovima, dok su Sjedinjene Američke Države, Kina i Njemačka izdale upozorenja za putovanja u Francusku. Sve su glasnije i kritike zbog Makronove odluke da usred krize otputuje na turneju po Bliskom istoku.

Protesti se šire Evropom

U Belgiji je policija imala sukobe s demonstrantima u Briselu i Liježu, dok je u Italiji tokom nereda u Milanu, Torinu i Bolonji bilo povrijeđenih.

U Lisabonu su desetine hiljada ljudi učestvovale u protestnom maršu koji je organizovao sindikat CGTP, zahtijevajući mjere protiv visokih troškova života i cijena stanovanja.

U Španiji su višenedjeljni protesti zbog cijena stanova doveli do toga da premijer Pedro Sančez raspiše prijevremene izbore za 29. novembar.