Nizak vodostaj Rajne - loša vijest za njemačku privredu

Vodostaji na reci Rajni - maloj, ali kritičnoj arteriji za robu od vitalnog značaja za njemačku industriju - ostaju kritično niski zbog dugotrajne suše, piše Dojče vele. 

Na jednoj od najplićih dionica rijeke, kod Kauba - između Majnca i Koblenca - nivo vode iznosio je u utorak oko 15 centimetara. Iako je stvarni plovni kanal otprilike metar dublji, 40 centimetara se smatra najnižim nivoom za standardna komercijalna plovila kod Kauba. Brodovi koriste očitavanje kod Kauba kako bi odlučili koliki teret mogu bezbjedno da nose i da li je prolaz uopšte izvodljiv. 

Problem nije ograničen samo na Srednju Rajnu, dionicu od 130 kilometara između Majnca i Bona, koja je najuži i najplići dio rijeke. Područja oko Kelna, Diseldorfa, Duizburg-Rurorta i Emeriha takođe su na istorijskim minimumima. 

Prema pisanju lokalnih medija, prevoznici su posljednjih nedjelja značajno smanjili svoje terete duž Rajne - u mnogim slučajevima na svega jednu petinu normalnog kapaciteta. 

Šta se dešava ako se rijeka Rajna podijeli na dva dijela?

Šef udruženja unutrašnje plovidbe BDB Jens Švanen izjavio je za list Rajniše post (Rheinische Post) da bi Rajna kod Kauba mogla postati neplovna pre kraja ove sedmice. To bi efektivno podijelilo rijeku na dva dijela za komercijalni saobraćaj. 

U tom slučaju formirale bi se dve odvojene oblasti. Sa jedne strane, brodski saobraćaj bi se nastavio između sjevernomorskih luka Amsterdam, Roterdam i Antverpen i regiona Kelna preko Rajne i zapadnonjemačkog sistema kanala. 

Južnije, plovidba bi se odvijala na pritokama Nekar, Mozel i Majna, kao i na kanalu Majna-Dunav, koji se smatra ključnom globalnom vezom na ruti ka i iz jugoistočne Evrope. 

Između ova dva dijela, transportne kompanije bi potom pokušale da prebace teret na kamione i željeznički teretni saobraćaj. 

Međutim, njemački putevi ne mogu da apsorbuju tipičnih 50 do 150 kamionskih tovara koje jedna velika barža može da ponese, a da to ne izazove ozbiljne gužve i znatno više troškove. Nekoliko njemačkih pokrajina je najavilo ublažavanje ograničenja za kretanje kamiona nedjeljom kako bi se pomoglo u smanjenju zagušenja. 

Ministar saobraćaja Štefen Bilger najavio je nekoliko drugih mjera, kao što su smanjenje birokratije za teške terete prebačene na putnu mrežu, obustavu nepotrebnih radova na putevima i bolju koordinaciju sa DB Cargo, ogrankom za željeznički teretni saobraćaj kompanije Dojče ban.

 

Kakav će efekat suša imati na njemačku privredu?

Suša nije mogla doći u gorem trenutku za njemačku ekonomiju, koja se već bori sa slabim rastom, visokim troškovima energije i slabljenjem industrijske konkurentnosti. 

Njemačka koristi svoje duge rijeke i plovne puteve za transport oko pet odsto robe, od čega su većina takozvani rasuti tereti, kao što su ruda gvožđa, ugalj, pesak, šljunak ili naftni derivati. 

Od 3,28 milijardi tona robe transportovane 2024. godine, 173 miliona tona prevezeno je unutrašnjim vodama, uključujući Rajnu. 

Eurostat, statistička agencija Evropske unije, izračunao je 2023. godine da koridor Rajne - od luke Roterdam u Holandiji do njemačko-švajcarske granice - čini oko 40 odsto teretnog saobraćaja u tonskim kilometrima. 

Nakon dvije prethodne suše, Institut za svjetsku privredu iz Kila izračunao je 2023. da se za svakih 30 dana niskog vodostaja na Rajni njemačka industrijska proizvodnja smanjuje za oko jedan odsto. U ekonomiji koja jedva da je zabilježila rast u posljednje dvije godine, čak i privremeni udar od jedan odsto na industrijsku proizvodnju veoma je štetan. 

Njemački ekonomski institut (IW) sada predviđa pad bruto domaćeg proizvoda (BDP) od 0,4 odsto, što praktično poništava ovogodišnji privredni rast, koji se očekivao na nivou od 0,5 odsto. 

- Produženi prekid plovidbe na Rajni mogao bi potpuno da uguši i najmanju klicu rasta koju imamo - upozorio je ekonomista IW Tilo Šefer u intervjuu za list Bild prošle nedjelje. 

Drugi stručnjaci su upozorili na gubitke od jedne do dvije milijarde eura samo u trećem kvartalu, pri čemu su sektori čelika, hemikalija i energetike posebno teško pogođeni. 

Da li su redovne suše nova realnost za evropske rijeke?

Izuzetno nizak vodostaj na Rajni i drugim velikim evropskim rijekama nekada su bili rijetki događaji. Mnogi naučnici vjeruju da ih klimatske promjene sada čine učestalijim, dužim i ozbiljnijim. 

Prema Službi EU za klimatske promjene – Kopernikus, zapadna Evropa je upravo doživjela najtopliji jun i jul u istoriji mjerenja, sa izuzetno malom količinom padavina koja je dovela do znatno nižih nivoa vode od prosjeka na Rajni, Dunavu i Seni. 

Ovo je treća velika epizoda niskog vodostaja u posljednjih osam godina, nakon velikih suša 2018. i 2022. godine. 

Rajna se tradicionalno tokom suvih ljetnjih mjeseci napajala otopljenom vodom od alpskog snijega i glečera. Kako se ti glečeri povlače, a sniježni pokrivač smanjuje, i ovaj prirodni izvor vode slabi. 

Njemački savezni institut za hidrologiju (BfG) procijenio je prije tri godine da bi ozbiljni događaji niskog vodostaja do 2050. godine mogli da pogode region svakih pet do deset godina.