Ovako su režimski mediji u Srbiji pratili Mladićevu sahranu: „To vam je dokaz da je Vučić u velikoj panici!“

Više hiljada ljudi prisustvuje sahrani Ratka Mladića u Beogradu. Crkveno opelo lično služi srpski patrijarh Porfirije, i to za generala koji je preminuo na izdržavanju doživotne kazne zatvora u Hagu zbog genocida u Srebrenici i drugih ratnih zločina tokom raspada Jugoslavije, piše Dojče vele.

Po sopstvenoj želji, Mladić će počivati na Topčiderskom groblju pored svoje kćerke, koja je još 1994. godine izvršila samoubistvo.

Televizijski kanal Informer, istureno glasilo vlasti, uživo je izvještavao o „veličanstvenom ispraćaju“, ne spominjući ni riječju oko 8.000 bošnjačkih civila i zarobljenika koje su Mladićeve trupe masakrirale u Srebrenici.

No, predsjednik Aleksandar Vučić nije bio na sahrani, pravdajući se ranije zakazanom posjetom kolege iz Uzbekistana.

Vučić traži srednji put

Situacija je pikantna za Vučića. Po svemu sudeći, on će već ove sedmice raspisati vanredne parlamentarne izbore za 25. oktobar, kada postoje realne šanse da izgubi od Studentskog pokreta. Vučić će na izborima biti kandidat svoje Srpske napredne stranke za premijera.

Poznavaoci prilika kažu da je zato Vučić pronašao srednji put – Mladić nije sahranjen uz državne, već uz vojne počasti, a predsjednik je govorio da država poštuje želje porodice i samo obezbjeđuje dostojanstvenu sahranu.

- Zar smo trebali da zabranimo ljudima da se pojave, zabranimo sahranu, pravimo pasja groblja? - odgovorio je na kritike iz Evropske unije.

„Pasja groblja“ je izraz koji se u Srbiji koristi za opisivanje neobilježenih grobnica „narodnih neprijatelja“ koje su jugoslovenski partizani strijeljali tokom i nakon Drugog svjetskog rata.

Vučić je lakonski reagovao i na činjenicu da je evropska komesarka Marta Kos otkazala posjetu Beogradu, nazvavši njenu reakciju „glupom“. Slično odmahuje rukom i na druge kritike povodom glorifikacije Mladića.

Izbori i u Bosni i Hercegovini

Prema Dejanu Bursaću, politikologu iz Instituta za filozofiju i društvenu teoriju, sve govori da je Vučić u panici pred izbore.

- Vučić se mora hvatati za razne slamke spasa – jedna od njih je i Mladićeva sahrana i kroz nju podsticanje nacionalizma kako bi se Vučić pokazao kao patriota, a svoje političke protivnike predstavio kao izdajnike - rekao je Bursać za Dojče vele.

Kako kaže, mnogi Srbi i dalje osjećaju duboko nezadovoljstvo zbog gubitaka u jugoslovenskim ratovima, kao i zbog toga što za zločine nad Srbima uglavnom niko nije odgovarao.

- Taj osjećaj se sada podgrijava i politički iskorišćava - dodao je.

Slično misli i Tanja Topić, politička analitičarka iz Banje Luke.

- Politika ovdje počiva na emocionalnom. To je područje oko kojeg se građani mobilišu i zaboravljaju kako teško i loše žive jer dominira patriotski naboj - kaže ona za Dojče vele.

U Bosni i Hercegovini su opšti izbori još ranije nego u Srbiji, već su zakazani za 4. oktobar.

Studenti imaju druge teme

U Srbiji, pak, Studentski pokret, skup „plenuma“ pobunjenih studenata sa svih fakulteta, djeluje bez lidera i vidljivih predstavnika. No, sa svojih naloga na društvenim mrežama izbjegao je izjašnjavanje o Mladiću, sahrani i zločinima.

Analitičari kažu da i Vučićeva stranka i studentska lista – na kojoj bi trebalo da se nađu profesori, aktivisti i druge poznate ličnosti – predstavljaju takozvanu catch all opciju, u pokušaju da za sebe vežu što više birača. A u Srbiji to znači da se ne smiju odreći ni glasova nacionalno orijentisanih birača.

- Posebno jer će izbore, po svemu sudeći, odlučiti mala margina - kaže Bursać.

Studenti su, kaže, shvatili da je mnogim ljudima u Srbiji dovoljno zalagati se za pravnu državu, demokratiju i protiv sistemske korupcije.

Studentski protesti počeli su blokadama nastave nakon što se u novembru 2024. godine obrušila nadstrešnica svježe rekonstruisane željezničke stanice u Novom Sadu, drugom najvećem gradu u zemlji. Poginulo je šesnaest ljudi.

Iako su tužilaštva pokrenula više sudskih postupaka, ispitujući i moguću korupciju u građevinskim projektima, za sada nijedno suđenje nije počelo.

Jaka kontrola medija

U istraživanja javnog mnjenja malo ko vjeruje, ali se može pretpostaviti da i vladajuća stranka i studenti mogu računati na oko 40 odsto podrške. Podjela je jasna – Vučić na većinsku podršku računa samo među penzionerima i slabije obrazovanima, prema kojima i usmjerava propagandu.

U toj atmosferi ključna bi mogla biti uloga malih opozicionih stranaka, kao i stranaka etničkih manjina, poput mađarske, koje su dosad stajale uz Vučića. Kritičari predsjedniku Srbije zamjeraju da 15 godina vlada gvozdenom šakom, uz široki nepotizam, socijalne poklone, kontrolu medija i manipulacije na izborima.

- Stranka još ima veliku podršku na osnovu velikog klijentelističkog sistema i kontrole medija preko kojih utiču na stariju i ruralnu populaciju koja ne čuje drugu stranu, već živi pod medijskim pritiskom - kaže politikolog Bursać.

Teme se brzo mijenjaju

Vlast ovako ili onako kontroliše veliku većinu televizija i novinskih portala koji često objavljuju iste tekstove. Ovih dana Informer uzima na zub svakoga ko Mladića označi kao zločinca i opisuje ga kao „dežurnog mrzitelja Srba“ i „izdajnika“.

Doduše, u Srbiji, gdje je predsjednik Vučić samo tokom prošle godine zabilježio oko 400 televizijskih nastupa, teme se brzo mijenjaju. Do izbora krajem oktobra Vučić će morati da smisli nešto drugo umjesto Mladićeve sahrane, piše Dojče vele.