Svijet se priprema za "super" El Ninjo: Očekuju nas paklene vrućine
Evropa je 2025. doživjela jednu od svojih najtoplijih godina otkako se vode mjerenja, navodi se u izvještaju objavljenom u srijedu, dok se svijet priprema za veliki El Ninjo koji će vjerovatno dodatno podići globalne temperature, piše briselski portal Politiko.
Intenzivni toplotni talasi zahvatili su Evropu prošle godine, i na kopnu i na moru, dok su zemlje bilježile rekordne šumske požare, značajno smanjenje glečera i rasprostranjene suše, naveli su Svjetska meteorološka organizacija (SMO) i naučnici EU u svojoj godišnjoj procjeni klime kontinenta, čije detalje prenosi Politiko.
Kontinent je zabilježio najtopliju godinu otkako postoje podaci, prema SMO-u, koji u Evropu ubraja i Grenland i Kavkaz. Program za posmatranje Zemlje EU Kopernikus, koji ne uključuje te teritorije, svrstao je 2025. kao drugu ili treću najtopliju godinu ikada.
U zavisnosti od korišćenog skupa podataka, čak 99 odsto Evrope imalo je temperature iznad normale prošle godine, pokazuje izvještaj.
- To je bio prvi put da je gotovo cijeli kontinent imao godišnje temperature iznad prosjeka - rekla je Samanta Berdžes, zamjenica direktora službe Kopernikusa za klimatske promene.
El Ninjo će podići temperature širom svijeta do 2027.
Ovi nalazi dolaze u trenutku kada SMO i druge organizacije očekuju razvoj El Ninja — prirodnog klimatskog fenomena koji pojačava efekte globalnog zagrijavanja izazvanog ljudskim delovanjem — kasnije tokom godine, što će vjerovatno podići temperature širom svijeta sve do 2027.
- Ako se sjećate, 2024. je bila najtoplija godina otkako se vodi evidencija, i to zbog El Ninja - rekla je novinarima u ponedjeljak generalna sekretarka SMO-a Seleste Saulo, uz napomenu da „želimo da sačekamo do maja kako bismo videli da li će se ovaj El Ninjo razviti u snažniji događaj“.
I SMO i britanska meteorološka služba Met Office naveli su da očekuju da će ovaj El Ninjo biti neuobičajeno snažan, ponekad nazivan i „super“ El Ninjo.
- Naučnici nam kažu da bi ovo mogao biti najjači El Ninjo u ovom vijeku - rekao je ranije ovog mjeseca Grejem Madž, portparol Met Office-a.
Svaka godina sa El Ninjom ima specifične efekte, pojačavajući padavine ili suše u različitim djelovima svijeta. Ali generalno podižu globalne temperature, pri čemu se najveći uticaj obično osjeća naredne godine.
Već sada, prema nekim analizama, 2026. se oblikuje kao druga najtoplija godina u istoriji mjerenja.
Za Evropu, protekla zima bila je jedna od hladnijih u posljednjih nekoliko godina, ali temperature ponovo rastu. Pretprošli mjesec bio je drugi najtopliji mart ikada zabilježen na kontinentu.
Izvještaj objavljen u srijedu potvrdio je da je 2025. bila najgora sezona šumskih požara u Evropi otkako postoje podaci, i po površini koja je izgorjela i po emisijama gasova sa efektom staklene bašte koje su požari izazvali.
Temperature mora oko Evrope bile su rekordno visoke četvrtu godinu zaredom. Prošla godina bila je i jedna od tri najsušnije od početka 1990-ih. Glečeri širom kontinenta gubili su masu, pri čemu se ledeni pokrivač Grenlanda smanjio za 139 gigatona — što je ekvivalentno „gubitku 100 bazena olimpijskih dimenzija svakog sata“, prema riječima Berdžes.
Evropa se zagrijava dvostruko brže od ostalih kontinenata
Ukupno, Evropa se zagrijala za oko 2,5 stepeni Celzijusa u odnosu na predindustrijski period, pri čemu se kontinent zagrijava znatno brže od globalnog prosjeka od 1,4 stepeni Celzijusa zbog faktora poput geografije i promjena vremenskih obrazaca, ali i čistijeg vazduha i smanjenog snežnog pokrivača koji reflektuje manje sunčevog zračenja nazad u svemir.
Izvještaj je takođe pokazao da se površina u Evropi koja tokom zime ima dane sa temperaturama ispod nule smanjuje uslijed klimatskih promjena.
- Činjenica da se Evropa zagrijava dvostruko brže od drugih kontinenata zabrinjava i moramo reagovati. Moramo pokrenuti transformativne promjene kako bismo Evropu učinili znatno spremnijom i otpornijom na klimatske uticaje - rekao je u ponedjeljak novinarima Dušan Hrenek, visoki zvaničnik u odjeljenju Evropske komisije za klimu.