CGO: Dnevnik 2 RTCG-a kao servis institucija, a ne korektiv vlasti

Centar za građansko obrazovanje (CGO) kontinuirano ukazuje da javni servis RTCG ne ispunjava ulogu korektiva vlasti i izvora sveobuhvatnog i kritičkog informisanja javnosti, a to podupiru i nalazi monitoringa centralne informative emisije – Dnevnika 2, koji je CGO protekle godine radio u nekoliko talasa, kazala je saradnica na programima Željka Zvicer.

Naime, kako dodaje, monitoring pokazuje da se izvještavanje u velikoj mjeri zasniva na prenošenju izjava i saopštenja institucija, dok su analitički i istraživački sadržaji znatno rjeđe zastupljeni. 

- Od avgusta do novembra emitovana su ukupno 122 dnevnika u prosječnom trajanju od oko 29 minuta, pri čemu dominiraju vijesti i izjave zvaničnika, dok autorski i tematski prilozi čine značajno manji dio sadržaja. Preciznije, tokom avgusta i septembra zabilježeno je 514 vijesti, izjava i/ili saopštenja, 135 autorskih izvještaja, 26 intervjua, 336 tematskih/izvještajnih priloga, 9 reportaža, kao i jedan sadržaj klasifikovan u kategoriji drugo. Dodatno, u oktobru i novembru emitovano je 566 vijesti, izjava i/ili saopštenja, 100 autorskih izvještaja, 21 intervju, 302 tematska/izvještajna priloga, 24 reportaže, kao i jedan medijski sadržaj koji nije mogao biti svrstan u definisane žanrove. Takav pristup često rezultira informisanjem koje ostaje na nivou prenošenja činjenica bez konteksta i dodatne novinarske obrade - navodi se u saopštenju.

Zvicer ističe da analiza ukazuje i na dominantno oslanjanje na institucionalne izvore. 

Izvršna vlast, policija i lokalne samouprave, napominje, predstavljaju najčešće sagovornike u Dnevniku, dok nevladine organizacije i nezavisni stručnjaci dobijaju manje prostora ili se pojavljuju naknadno, selektivno i u kraćim segmentima.

- Monitoring je zabilježio i veliki broj tzv. pseudodogađaja, odnosno priloga o službenim posjetama, konferencijama i obilježavanjima u kojima nosioci vlasti promovišu sopstveni rad bez novinarskog propitivanja - kažu iz CGO-a, dodajući da uredničke odluke o pozicioniranju vijesti pokazuju namjeru uticaja na oblikovanje javne agende. 

- Na primjer, prilog o obilježavanju tri godine od prvog masovnog ubistva na Cetinju emitovan je tek u drugoj polovini Dnevnika, uprkos tada aktuelnim protestima porodica žrtava i njihovim zahtjevima prema institucijama. Iako su u tom periodu najaktulnija vijest bili požari koji su pogodili Crnu Goru, nedopustivo je da informacija o stanju sa požarima u svijetu na javnom servisu bude emitovana prije godišnjice ovog masovnog ubistva - navodi se u saopštenju.

Zvicer ističe da je analiza pokazala i primjere problematičnog postupanja u osjetljivim temama, navodeći da je u izvještavanju o slučaju femicida u avgustu, RTCG objavio puno ime i prezime žrtve i dodatne detalje koji su mogli ugroziti privatnost porodice, što je u suprotnosti sa međunarodnim preporukama za izvještavanje o rodno zasnovanom nasilju.

- Poseban segment analize odnosi se na izvještavanje o temama koje su izazvale snažne političke i društvene polemike. Jedan od takvih primjera je slučaj podizanja, otkrivanja i potrage za spomenikom četničkom komandantu Pavlu Đurišiću. Iako je RTCG pratio otkrivanje spomenika, izostala su ključna pitanja o odgovornosti institucija i ulozi vjerskih zvaničnika, dok reakcije nevladinih organizacija nijesu dobile mjesto u dnevniku RTCG, čak ni oko osuda napada na novinare tom prilikom, ali ni u kasnijem izvještavanju tokom oktobra i novembra - kažee Zvicer.

Sličan obrazac, dodaje, primijećen je i u oktobru povodom odluke predsjednika države Jakova Milatovića da posthumno odlikuje mitropolita Amfilohija. 

- RTCG je o ovoj temi izvještavao uglavnom kroz kratke vijesti, bez podsjećanja na kontroverze vezane za javno djelovanje Amfilohija tokom ratova 90-ih i njegove političke stavove. Kritički stavovi civilnog društva nijesu dobili prostor, iako su ih prenosili gotovo svi drugi mediji u Crnoj Gori - pokazuje analiza CGO-a.

Monitoring je zabilježio i nedovoljno kritičko izvještavanje o događajima koji su izazvali društvene tenzije tokom oktobra. 

- Napad na mladića u podgoričkom naselju Zabjelo, koji je u prvim informacijama pripisan turskim državljanima, doveo je do protestne šetnje „protiv Turaka“. RTCG je tom događaju pristupio isključivo izvještajno, bez analize rasta ksenofobnih narativa i govora mržnje. Dan kasnije centralni dnevnik otvoren je intervjuom sa direktorom Uprave policije Crne Gore Lazarom Šćepanovićem, ali bez ključnih pitanja o tome pod kojim uslovima policija procjenjuje da li je potrebno ograničiti ili prekinuti okupljanje koje može podsticati govor mržnje ili ugroziti bezbjednost građana - navodi Zvicer.

Istovremeno, dodaje, neke teme od javnog interesa nijesu dobile prostor u centralnom informativnom programu. 

- Tako Dnevnik 2 nije izvijestio o događaju na Krnovu, đe je predsjednik Skupštine Andrija Mandić položio vijenac povodom pogibije pripadnika četničkih jedinica iz Drugog svjetskog rata, dok je parastos služio episkop Metodije. Događaj su ispratila upozorenja civilnog sektora na opasnost istorijskog revizionizma, ali te reakcije nijesu prenešene u Dnevniku 2 javnog servisa - podsjeća Zvicer.

Ipak, analiza je identifikovala i pozitivne primjere profesionalne prakse, posebno u kontinuiranom terenskom izvještavanju tokom ljetnjih požara, kada su novinari RTCG-a uključivali različite sagovornike i pružali informacije sa terena.

- Ukupni nalazi ukazuju da RTCG posjeduje kapacitete za kvalitetnije informativno i analitičko novinarstvo, ali da je za ostvarivanje pune uloge javnog servisa potrebno nezavisno uredništvo, snažnije insistiranje na kritičkim pitanjima, veća raznovrsnost izvora i dosljedna primjena profesionalnih standarda. Bez takvih promjena postoji rizik da javni servis ostane prvenstveno servis institucija, a ne medij koji služi interesu građana - poručuju iz CGO-a.

Zvicer zaključuje da su analize dnevnika urađene su kroz talasa - tokom avgusta i septembra, i za oktobar i novembar, kroz CGO projekat „Mediji za demokratiju: jačanje nezavisnosti RTCG-a za budućnost Crne Gore“, koji je podržalo Ministarstvo vanjskih poslova Kraljevine Holandije.