Jovanović: Pravoslavlje pred najvećim raskolom u posljednjih hiljadu godina

Verbalni rat između Moskovske i Vaseljenske patrijaršije jasno ukazuje da je na djelu najveći raskol unutar pravoslavlja u hiljadu godina, ocijenio je u "Drugačijoj radio vezi" poznavalac i tumač crkvenih pitanja i novinar Antene M Vladimir Jovanović.

- SVR (ruska špijunska služba) je 12. januara objavila saopštenje i najstrašniju ‘teološku osudu’ – da je vaseljenski patrijarh ‘antihrist’. Dakle, u eklisiološkom smislu, kada za vjerujućeg čovjeka, kažete da je antihrist, iza toga nema ništa gore. Oni su direktno gađali Vartolomeja. Potom, Vaseljenska patrijaršija, preko svoga čovjeka broj dva, a to je mitropolit Emanuil halkidonski, javno saopštava, u autorizovanom intervjuu za najuticajniji grčki dnevni list, da je joj je Moskovska patrijaršija objavila TOTALNI RAT - ističe Jovanović.

Uobičajeno je, navodi Jovanović, da Vaseljenska patrijaršija veoma pažljivo koristi riječi. 

- Ona sada prvi put koristi ovako teške kvalifikacije, u smislu totalni rat, pa onda – citiramo – da Moskovska patrijaršija nije crkva, nego propagandna mašinerija; da je riječ o institucionalnom napadu, dakle napadu države Rusije na Vaseljensku patrijaršiju, tj. da u Rusiji ne postoji razlika između crkve i države. Da je to u Rusiji tako, to svi znamo, ali to je jedna stvar, a potpuno druga kada to saopštavaju iz Vaseljenske Majke-Crkve - naglašava Jovanović.

Vaseljenska patrijaršija kao crkveno središte postoji oko dvije hiljade godina i ona je, kako pojašnjava Jovanović, Majka-Crkva najvećem broju pravoslavnih crkava, uključujući i Crkvu Rusije. 

Međutim, sada je jasnije nego ikad, kaže Jovanović, da iza višegodišnje kampanje i pokušaja da se diskredituje Vaseljenska patrijaršija ne stoji nikakav teološki sukob, jer on ne postoji, već je isključivo riječ o necrkvenoj ideologiji Moskve da bude „treći Rim”.

- Drugim riječima, Moskva treba da bude centar pravoslavlja, a Vaseljenska patrijaršija (koja je, još iz epohe Vizantije od svih pravoslavnih crkava opšteprihvaćeni „drugi Rim”) - da se potčini Moskvi. Vidimo šta Moskva radi i kakvo je to ‘pravoslavlje’. To je ‘pravoslavlje’ koje se zloupotrebljava za pokoravanje, konkretno Ukrajine. Za rat. To je najgora vrsta zloupotrebe religije u najodvratnije, Bogu mrske svrhe: ubijanje ljudi. Takvo ‘pravoslavlje’ Moskve kao tzv. trećeg Rima nema nikakve veze sa izvornim pravoslavljem - naglašava Jovanović.

Komentarišući odnose Crkve Srbije i Vaseljenske patrijaršije, te da li će oni zavisiti od razvoja odnosa Moskve i Carigrada, Jovanović kaže da će za većinu crkava biti teško održati pozicije neutralnosti. Rusi su i ranije bili u raskolu sa Vaseljenskom patrijaršijom, taj raskol Rusi su još 2018. jednostrano objavili, ali sve ovo što se danas dešava, dodaje Jovanović, predstavlja novi ciklus produbljivanja raskola.

Napomjnje, da je još početkom 2019. sinod Crkve Srbije svome sveštenstvu u posebnom aktu sugerisao da ne saslužuje s jerarhijom Vaseljenske patrijaršije. Drugim riječima, Crkva Srbije faktički slijedi „moskovski” kurs raskola sa Vaseljenskom patrijaršijom, iako, istina, još uvijek taj raskol, prekid kanonskih i liturgijskih veza s Carigradom, Srbi nijesu i de iure proglasili, kako su to Rusi 2018. uradili.

A posljedice će, smatra, biti velike. „Tijelo Svete Pravoslavne Crkve se cijepa u praktično dvije odvojene jurisdikcije”.

Jer Moskovska patrijaršija kroz ovo saopštenje, koje nosi potpis SVR, a u stvari je njeno saopštenje, šalje poruku svim drugim crkvama da se izjasne i da se ne može više čekati. Je li Vartolomej antihrist, ili nije?! Poručuju Srbima da uđu s njima, citiramo, u „strateško partnerstvo”! i da prekinu kanonsko i liturgijsko opštenje sa „antihristom u Carigradu”.

- Neki odgovor Vaseljenske patrijaršije će sigurno uslijediti. Da li će to biti oduzimanje autokefalije Rusiji ili bacanje anatema iz Carigrada, ili neka druga sankcija, vidjećemo - navodi Jovanović.

Govoreći o Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi, Jovanović kaže da ni Vaseljenska patrijaršija ne može da ospori kanonske odredbe potvrđene Svetim Vaseljenskim Saborima na osnovu kojih ima pravo i Crna Gora da obnovi svoju autokefanu Crkvu.

- Vrijeme i način kako će se to desiti, mi ne znamo i to je u Božjim rukama, ali je van sumnje da će se to jednog dana dogoditi - kaže Jovanović.

Napominje da je Vaseljenska patrijaršija i Crnogorcima Majka-Crkva, čije je pretke i slovenskoj Duklji preko sv. Ćirila u 9. vijeku pokrstila, hristijanizovala.

- Mi, pravoslavni Crnogrci, duhovna smo đeca Vaseljenske patrijaršije. I Majka-Crkva i danas i u budućnosti ima obaveze ne samo kanonske nego i pastirske prema vjernom narodu u Crnoj Gori. Ako autokefalne crkve imaju Poljska, Češka-Slovačka ili Albanija – svaka njima čast, ali u njima je pravoslavlje po brojnosti marginalna konfesija – zbog čega Crna Gora da nema svoju autokefalnu Crkvu, a ima viševijekovnu tradiciju autokefalije? Ne postoji, ponavljam, ne postoji kanonska odredba, apsolutno niti jedna – a svešteni kanoni Vaseljenskih Sabora su jedino mjerodavni – da Crna Gora ne obnovi svoju autokefalnu Crkvu - zaključuje Jovanović.