Većina startapa koristi vještačku inteligenciju ili mašinsko učenje, više od polovine cilja globalno tržište

Prva sveobuhvatna analiza crnogorskog startap ekosistema pokazuje mladu i dinamičnu scenu - 85 odsto startapa koristi vještačku inteligenciju ili mašinsko učenje, 54 odsto cilja globalno tržište, a više od 60% osnivača ima master ili doktorsko obrazovanje.

Crna Gora je prvu sveobuhvatnu analizu svog startap ekosistema kroz Startup Index Crne Gore 2026.

Istraživanje je nastalo u saradnji Naučno-tehnološkog parka Crne Gore i Game Changer Montenegro, uz podršku Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija Crne Gore i Agencije za investicije Crne Gore. Obuhvaćeno je 65 startapova, sa ciljem da se po prvi put na jednom mjestu objedine ključni podaci o kompanijama koje čine crnogorsku inovacionu scenu.

Rezultati istraživanja pokazali su da je crnogorski inovacioni ekosistem izuzetno mlad, tehnološki orijentisan i sve više usmjeren ka međunarodnom tržištu. Više od 70 odsto startapa mlađe je od tri godine, dok je čak 77 odsto kompanija osnovano od 2023. godine. Samo tokom 2025. godine osnovano je 29 odsto startapa obuhvaćenih istraživanjem.

Jedan od najznačajnijih rezultata Startup Indexa jeste izražena međunarodna orijentacija novih kompanija, koje svoje poslovanje, proizvode i inovacije od prvog dana usmjeravaju ka globalnim lancima vrijednosti. 

- Više od polovine startapa kao ciljano tržište navodi globalno, dok 26 odsto njih ostvaruje prihode van granica Crne Gore. Posebno ohrabruje podatak da 45 odsto startapa ima plaćajuće klijente, što jasno pokazuje da značajan dio kompanija nije ostao samo na nivou ideje, već je napravio odlučan korak ka tržištu i komercijalizaciji svojih proizvoda - saopšteno je iz Naučno-tehnološkog parka.

AI kao jedna od ključnih karakteristika crnogorske startap scene

Dodaju da vještačka inteligencija više nije samo globalni trend, već da predstavlja sam temelj i najprepoznatljiviju karakteristiku novog talasa crnogorskih tehnoloških kompanija. Vještačku inteligenciju i mašinsko učenje koristi 85 odsto startapa, pri čemu je kod trećine kompanija ona suštinski dio proizvoda, odnosno njihov proizvod je izvorno baziran na njoj. Dodatnih 35% koristi ovu tehnologiju kao funkciju proizvoda, dok je 19 odsto primjenjuje interno u poslovanju.

- Ovi podaci jasno pokazuju da se nova generacija crnogorskih startapa dominantno formira oko tehnologija koje imaju ogroman potencijal za primjenu i rast na međunarodnim tržištima - navedeno je u saopštenju Naučno-tehnološkog parka.

Ovakav tehnološki pravac, kako se dodaje, predvode osnivači sa izuzetno visokim nivoom obrazovanja. Više od 60 odsto osnivača ima master ili doktorski nivo obrazovanja, dok je posebno izražena zastupljenost visokoobrazovanih timova u oblastima naprednih tehnologija, energetike, zdravstva i biotehnologije. Tipičan startap tim čine dva do tri osnivača, što govori o izrazitoj zastupljenosti malih i agilnih timova koji svoje kompanije grade u ranoj fazi razvoja.

- S druge strane, brzi prelazak od ideja do perspektivnih kompanija oslanja se na dostupne programe podrške i izvore finansiranja. Više od polovine startapa učestvovalo je u najmanje jednom programu podrške, uključujući domaće i međunarodne inicijative. Bespovratna sredstva takođe imaju značajnu ulogu u razvoju mladih kompanija, te grantove koristi 65 odsto startapa, dok 82 odsto koristi sopstvena sredstva - ističe se u saopštenju.

Startup Index Crne Gore 2026 obuhvatio je oko polovinu procijenjenog aktivnog ekosistema u Crnoj Gori, a ovakva detaljna analiza, kažu u Naučno-tehnološkom parku, donijela je i jasne smjernice za dalji razvoj, fokusirane na tri ključna pravca: državne politike, programe podrške i investicionu zajednicu. 

Kompletan izvještaj dostupan je OVDJE.