Savjet: Ostvaren početni napredak u razvoju održivih finansija
U prvoj godini implementacije Mape puta finansijskog sektora ostvaren je mjerljiv početni napredak, prvenstveno u uspostavljanju upravljačkih i koordinacionih mehanizama, jačanju institucionalnih kapaciteta, te pripremi regulatornih i metodoloških osnova za dalji razvoj održivih finansija, konstatovano je sjednici Savjeta za finansijsku stabilnost kojom je predsjedavala Irena Radović, guvernerka Centralne banke i predsjedavajuća Savjeta.
Sjednici su prisustvovali članovi Savjeta – Novica Vuković, ministar finansija, Željko Drinčić, predsjednik Komisije za tržište kapitala i Marko Ivanović, predsjednik Savjeta Agencije za nadzor osiguranja. Na poziv guvernerke, sjednici je prisustvovao i novoimenovani direktor Fonda za zaštitu depozita Andrija Radunović.
Savjet je na današnjoj sjednici razmatrao Informaciju o stanju finansijske stabilnosti za četvrti kvartal 2025. godine u kojoj se navodi da je crnogorska ekonomija u prvih devet mjeseci 2025. godine ostvarila rast od 3,2 odsto.
- Pokazatelji iz realnog sektora ukazuju na godišnji rast u trgovini na malo i građevinarstvu, dok je industrijska proizvodnja zabilježila pad. U periodu januar – novembar zabilježen je blagi rast prihoda od stranih turista, iako je broj noćenja smanjen za 1,4 odsto, a ostvaren godišnji rast dolazaka turista od pet odsto.
Savjet je razmatrao trendove u oblasti javnih finansija tokom 2025. godine, uz osvrt na ostvarenje budžetskih prihoda, rashoda i nivo javnog duga.
Bankarski sektor karakterisali su pozitivni trendovi, potvrđujući njegovu stabilnost, likvidnost i solventnost, uz kontinuirani rast depozita. Izloženost sistemskim rizicima na kraju 2025. godine ocijenjena je kao umjerena, pri čemu su identifikovani rizici ciklične prirode, prvenstveno povezani sa intenzivnim kreditnim rastom i rastom cijena nekretnina.
Na sjednici je razmatran i Prvi izvještaj o implementaciji Mape puta finansijskog sektora ka održivim finansijama, koju je Savjet usvojio u martu 2025. godine, sa ciljem postepenog usklađivanja finansijskog sistema Crne Gore sa evropskim i globalnim standardima održivog razvoja i ESG principima.
- Sprovođenje Mape puta predstavlja važan korak ka približavanju domaćeg regulatornog i nadzornog okvira standardima koje primjenjuju ključne evropske institucije, čime se dodatno jača institucionalna spremnost za punu integraciju u evropski finansijski sistem - ističe se u saopštenju.
Izvještaj daje pregled realizovanih aktivnosti, kvalitativnu ocjenu napretka tokom 2025. godine, identifikuje ključne izazove i definiše preporuke za naredni period.
- Konstatovano je da je u prvoj godini implementacije ostvaren mjerljiv početni napredak, prvenstveno u uspostavljanju upravljačkih i koordinacionih mehanizama, jačanju institucionalnih kapaciteta, te pripremi regulatornih i metodoloških osnova za dalji razvoj održivih finansija. Poseban iskorak ostvaren je u bankarskom sektoru kroz usvajanje smjernica za upravljanje ESG rizicima, dok je u oblasti tržišta kapitala započeta priprema zakonodavnog okvira za razvoj zelenih i održivih finansijskih instrumenata. Istovremeno, u sektorima osiguranja i penzionih fondova sprovedene su aktivnosti na planu jačanja mehanizama upravljanja klimatskim rizicima. Obezbjeđujući fiskalni, normativni i institucionalni okvir za finansiranje zelene tranzicije, Ministarstvo finansija doprinijelo je stvaranju uslova za usmjeravanje javnog i privatnog kapitala ka održivim i zelenim investicijama - ističe se u saopštenju.
U Izvještaju je ukazano da su ključni izazovi i dalje povezani sa ograničenim institucionalnim i tržišnim kapacitetima, nedostatkom uporedivih podataka, kao i sa dinamičnim razvojem regulatornog okvira Evropske unije u oblasti održivih finansija, što zahtijeva kontinuirano prilagođavanje na nacionalnom nivou.
- Stoga se u narednom periodu treba fokusirati na operativnu primjenu razvijenih okvira i smjernica, razvoj metodologija i alata za prikupljanje podataka i izvještavanje, dodatno jačanje kapaciteta kroz obuke i tehničku podršku, te unapređenje dostupnosti i kvaliteta podataka. Naglašena je važnost nastavka saradnje, kako na nivou sektora, tako i sa regionalnim i međunarodnim partnerima radi prenosa znanja i primjene dobrih praksi, uz uvažavanje specifičnosti domaćeg finansijskog sistema - navodi se u saopštenju.
Zaključeno je da dosadašnja implementacija Mape puta potvrđuje opredijeljenost institucija finansijskog sistema Crne Gore za postepeni razvoj održivih finansija, dok Izvještaj predstavlja važnu osnovu za dalje praćenje napretka i unapređenje procesa implementacije.
Na osnovu predstavljenih podataka Fonda za zaštitu depozita, ocijenjeno je da Fond raspolaže adekvatnim kapacitetima za izvršavanje svojih zakonskih nadležnosti.
Savjet je ocijenio da finansijski sistem Crne Gore zadržava stabilnost, uz potrebu kontinuiranog praćenja rizika i daljeg jačanja otpornosti sistema u uslovima promjenljivog makroekonomskog i regulatornog okruženja.