Ustavni sud u slučaju MANS-a: I podaci o prisluškivanim osobama podliježu kontroli
U ponovnom postupku Vrhovni sud treba da sprovede postupak u skladu sa standardima koje je uspostavio Evropski sud za ljudska prava, što nužno ne podrazumijeva da sud u ponovnom postupku obavezno odluči drugačije, odnosno drugačije riješi upravni spor - kazali su iz Ustavnog suda
Ustavni sud Crne Gore usvojio je ustavnu žalbu Mreže za afirmaciju nevladinog sektora (MANS) i ukinuo presudu Vrhovnog suda u sporu sa Agencijom za nacionalnu bezbjednost o broju prisluškivanih osoba, ocijenivši da je povrijeđeno pravo na slobodu izražavanja garantovano Evropskom konvencijom o ljudskim pravima.
Ustavni sud je, kako se navodi u saopštenju, utvrdio da Upravni i Vrhovni sud Crne Gore nijesu ispitali da li je opravdano da se traženi podaci o broju prisluškivanih osoba označe stepenom tajnosti, niti su izvršili analizu srazmjernosti između zaštite nacionalne bezbjednosti i prava javnosti na slobodan pristup informacijama.
- NVO MANS je tražila informaciju o broju lica koja su prisluškivana od 2018. do 2021. godine. Agencija za nacionalnu bezbjednost je odbila taj zahtjev, navodeći da se radi o podacima označenim stepenom tajnosti “tajno”, a sudovi su takvo rješenje potvrdili. Po stavu Upravnog i Vrhovnog suda, tražene informacije sadrže podatke bezbjednosnog karaktera od posebnog značaja za nacionalnu bezbjednost, čije bi objelodanjivanje nanijelo štetne posledice za funkcionisanje Agencije - navode iz Ustavnog suda.
MANS je, kako dodaju, naveo da su presude nejasne i nepotpune, jer ne sadrže razloge zbog čega je numerički podatak o broju prisluškivanih i praćenih lica određen stepenom tajnosti, jer se ne traže podaci o identitetu tih lica, periodima praćenja i sadržini pribavljenih podataka.
- Vijeće Ustavnog suda je utvrdilo da su sudovi samo konstatovali stepen tajnosti “tajno” za tražene podatke, bez uvida u iste, odnosno da nijesu izvršili detaljnu analizu srazmjernosti između prava na nacionalnu bezbjednost i prava na slobodan pristup informacijama. Ustavni sud je ukazao da sudovi imaju zakonsku obavezu da preispitaju da li je organ vlasti pravilno označio podatke stepenom tajnosti, kao i da im je omogućen pristup takvim podacima u postupku odlučivanja - navodi se u saopštenju.
Sud je posebno naglasio da i u oblastima koje se tiču nacionalne bezbjednosti mora postojati efektivna sudska kontrola, uključujući ocjenu opravdanosti ograničenja ljudskih prava.
- Ustavni sud nije uvjeren da su razlozi koje su naveli sudovi za odbijanje pristupa traženoj informaciji bili relevantni i, u datim okolnostima dovoljni - navodi se u odluci Ustavnog suda.
U ponovnom postupku Vrhovni sud treba da sprovede postupak u skladu sa standardima koje je uspostavio Evropski sud za ljudska prava, što nužno ne podrazumijeva da sud u ponovnom postupku obavezno odluči drugačije, odnosno drugačije riješi upravni spor.