Bešlin: Autokrata Vučić doživio poniženje u Tivtu, propao plan protiv Crne Gore

Istoričar i viši naučni saradnik Instituta za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu, Milivoj Bešlin, ocijenio je za Portal ETV da je Samit EU–Zapadni Balkan u Tivtu ogolio nervozu i frustraciju predsjednika Srbije Aleksandra Vučića. Prema njegovim riječima, događaji koji su prethodili samitu, kao i reakcije tokom i nakon njega, predstavljaju školski primjer političke destrukcije, diplomatskog skandala i zloupotrebe državnih resursa od strane, kako navodi, ključnog faktora regionalne nestabilnosti.

Bešlin smatra da je Vučićevo ponašanje u Tivtu - od slanja kriminogenih partijskih jurišnika do opsesivnog držanja konferencija za medije, bilo vođeno strahom od gubitka kontrole nad regionalnim narativom, ali i strahom od definitivnog gubitka uticaja na politička dešavanja u Crnoj Gori.

Pokušaj izvoza hibridnih akcija i kompromitacije Crne Gore

- Vučićevo ponašanje u Tivtu – od slanja kriminogenih partijskih jurišnika do opsesivnog držanja konferencija za medije – vođeno je strahom od gubitka kontrole nad regionalnim narativom i strahom od definitivnog gubitka kontrole nad zbivanjima u Crnoj Gori - kazao je Bešlin.

Govoreći o dolasku grupe od 87 lojalista i aktivista SNS-a u Crnu Goru, Bešlin navodi da je riječ o ozbiljnom incidentu.

- Slanje čarter leta kompanije Air Serbia sa 87 lojalista i SNS aktivista, među kojima su bili ljudi sa kriminalnim dosijeima, opremljeni radio-vezama i transparentima "Srbija pobeđuje", predstavlja nedopustiv pokušaj izvoza hibridnih akcija, neka vrsta nove Banjske. Cilj je bio da se tivatski aerodrom i samit pretvore u binu za Vučićev unutrašnjepolitički cirkus, a možda i nešto mnogo teže. Cilj je bio kompromitovati Crnu Goru i pokazati da nije u stanju da organizuje ovako zahtjevan skup - istakao je Bešlin.

Prema njegovim riječima, nakon što su crnogorske bezbjednosne službe, uz pomoć evropskih partnera, spriječile taj plan i deportovale učesnike, uslijedila je reakcija predsjednika Srbije.

- Kada su ih crnogorske bezbjednosne službe, uz pomoć evropskih, prozrele i deportovale, Vučić je doživio javno poniženje koje je potom pokušao da opravda pričom kako je to "organizovao neko iz njegovog okruženja da mu ugodi". To je neuvjerljiv izgovor koji vrijeđa inteligenciju ljudi - ociijenio je Bešlin.

Autokrata u krizi proizvodi medijsku tenziju

Bešlin smatra da su brojna vanredna obraćanja i konferencije za medije, koja je Vučić održao u veoma kratkom roku, pokazatelj političke nesigurnosti.

- Držanje više vanrednih obraćanja i konferencija u roku od samo 24 sata klasičan je manir autokrate u krizi. Kada Vučić gubi tlo pod nogama na međunarodnom planu, on proizvodi medijsku tenziju kako bi zatrpao javnost svojim tumačenjem događaja, glumio žrtvu i skrenuo pažnju sa činjenice da je Srbija izolovanija nego ikad na svom evropskom putu - kazao je on.

Osveta građanima Crne Gore

Posebno se osvrnuo na, kako navodi, tretman građana Crne Gore na graničnim prelazima nakon samita.

- Skandalozno i nezabilježeno maltretiranje građana Crne Gore na graničnim prelazima, koje je odmah uslijedilo kao "mjera reciprociteta", direktna je i sramotna osveta građanima Crne Gore. Korišćenje policije za stvaranje vještačkih gužvi i zastrašivanje običnih ljudi samo zato što je crnogorska država branila svoj suverenitet i bezbjednost učesnika samita, duboko je antievropski i anticivilizacijski čin - ocijenio je Bešlin.

Ulazak Crne Gore u EU ruši ključni narativ SNS režima

Bešlin ocjenjuje da postoji direktna veza između evropskih integracija Crne Gore i političkog legitimiteta vlasti u Srbiji.

- Konekcija između eurointegracija Crne Gore i političkog legitimiteta Vučića je jasna i očita i za njega vrlo nepovoljna. Ulazak Crne Gore u Evropsku uniju 2028. godine ruši fundamentalnu manipulaciju na kojoj SNS režim godinama gradi svoju vlast, a ta laž glasi: "Srbija ne napreduje ka EU zato što nas Evropa ne želi i zato što su kriterijumi nemogući" - rekao je on.

Kako ističe, razlog Vučićeve nervoze leži u činjenici da se Crna Gora i Srbija danas kreću u suprotnim političkim pravcima.

- Glavni razlog Vučićeve panike leži u tome što Crna Gora i Srbija danas idu u potpuno suprotnim smjerovima, što režim u Beogradu više ne može da sakrije - smatra Bešlin.

Dvije države, dva puta

Bešlin ukazuje na dvije ključne razlike između Podgorice i Beograda.

- Prva ključna razlika je u samom statusu eurointegracija. Dok je Crna Gora otvorila sva pregovaračka poglavlja i nalazi se pred samim vratima Evropske unije, Vučićeva Srbija se suočava sa potpunom blokadom tog procesa i godinama nije otvorila nijedno novo poglavlje. Druga tačka spoticanja je spoljna politika. Podgorica je svoju spoljnu politiku u potpunosti uskladila sa standardima Evropske unije. Nasuprot tome, režim u Beogradu uporno pokušava da sjedi na više stolica istovremeno, odbija da uvede sankcije Rusiji i preko svojih medija sprovodi otvorenu prorusku propagandu - kazao je Bešlin.

Prema njegovoj ocjeni, konkretne koristi od članstva Crne Gore u Evropskoj uniji dodatno će oslabiti argumentaciju vlasti u Srbiji.

- Kada crnogorski građani dobiju EU pasoše, evropske fondove i standarde, Vučić više neće moći da objašnjava građanima Srbije zašto oni i dalje žive u ekonomskoj i političkoj čekaonici. Uspješan primjer u komšiluku potpuno demontira njegov narativ - naglasio je on.

Brzi ulazak Crne Gore u EU stavlja tačku na velikodržavne ambicije

Na kraju, Bešlin ocjenjuje da je politika Beograda prema Crnoj Gori godinama bila usmjerena na osporavanje njenog uspjeha i jačanje političkog uticaja Srbije.

- Vučićev režim godinama ulaže ogroman novac i propagandni napor da Crnu Goru predstavi kao neuspješan projekat i da je institucionalno i kulturno podredi Beogradu. Brzi ulazak Crne Gore u EU trajno je izvlači iz te sfere uticaja i stavlja tačku na velikodržavne ambicije Srbije. Najzad, uspjeh Crne Gore će poslati jasnu poruku građanima Srbije – problem nije u Evropskoj uniji, problem je u kriminalnom poretku koji je kreiran u Srbiji nakon 2012. godine - zaključio je Bešlin.