Crna Gora među prvima potpisala ugovor Savjeta Evrope o oduzimanju imovine stečene kriminalom

Crna Gora je među prvim državama članicama Savjeta Evrope koje su potpisale novi ugovor kojim se jačaju ovlašćenja nadležnih organa za oduzimanje imovine stečene kriminalom, uključujući i kriptoimovinu.

Osam država i Evropska unija danas su u Strazburu potpisali novi ugovor kojim se jačaju kapaciteti nadležnih organa za oduzimanje imovine, uključujući kriptoimovinu, stečene kriminalnim aktivnostima.

Gruzija, Grčka, Mađarska, Luksemburg, Monako, Crna Gora, San Marino i Ujedinjeno Kraljevstvo bile su prve među 46 država članica Savjeta Evrope koje su potpisale ugovor, otvoren za potpisivanje povodom konferencije Octopus 2026 o sajber kriminalu.

Novi ugovor, odnosno Dodatni protokol uz Konvenciju Savjeta Evrope o pranju, traženju, zapljeni i oduzimanju prihoda stečenih kriminalom i o finansiranju terorizma, poznatu kao „Varšavska konvencija“, modernizuje pravni i institucionalni okvir za povraćaj imovine, kao odgovor na sve sofisticiranije, transnacionalne i tehnološki napredne kriminalne mreže.

- Novac stečen kriminalom održava organizovani kriminal. Njime se kupuje i ono što nikada ne bi smjelo biti na prodaju – naše demokratije. Oduzimanje tog novca predstavlja zaštitu demokratske bezbjednosti. Nijedna država ne može sama da povrati imovinu stečenu kriminalom preko granica. Sa ovim protokolom, nijedna to više neće morati - kazao je generalni sekretar Savjeta Evrope Alen Berse.

Protokol dodatno jača Varšavsku konvenciju, jedan od ključnih međunarodnih ugovora u borbi protiv pranja novca i finansiranja terorizma, usvojen 2005. godine.

Njime se uvode novi mehanizmi za praćenje tokova novca. Sudovi će moći da oduzmu imovinu povezanu sa širim kriminalnim aktivnostima, a u pojedinim slučajevima i bez prethodne krivične presude.

Na meti će moći da bude i imovina koju drže treća lica, uz zaštitu onih koji su je stekli u dobroj vjeri.

Nadležni organi moći će hitno da zamrznu ili zaplijene imovinu, kada je to potrebno i bez prethodne najave, prije nego što ona bude premještena ili sakrivena.

Protokol takođe obavezuje države da uspostave kancelarije za praćenje i upravljanje imovinom stečenom kriminalom. Jača se i uloga finansijsko-obavještajnih jedinica, kao i pristup nadležnih organa finansijskim podacima i podacima o virtuelnoj imovini.

Primjena instrumenata predviđenih protokolom trebalo bi da učini prekogranični povraćaj imovine bržim i pravičnijim.

Protokol će ojačati međunarodnu saradnju kroz širu razmjenu informacija, zajedničke istrage i direktnu saradnju između kancelarija za povraćaj i upravljanje imovinom. Te kancelarije moraće da odgovaraju na zahtjeve u utvrđenim rokovima, uključujući i rok od tri dana u hitnim slučajevima.

Oduzeta imovina biće prioritetno vraćana žrtvama ili njenim zakonitim vlasnicima, dok će se oduzeti novčani iznosi veći od 10.000 eura, po pravilu, dijeliti ravnopravno između država uključenih u postupak.

Države se takođe podstiču da oduzetu imovinu koriste za društvene ili javne svrhe, kako bi se prihodi od kriminala pretvorili u korist za zajednice.

Za stupanje protokola na snagu potrebno je pet ratifikacija, od kojih najmanje tri moraju biti od država članica Savjeta Evrope.

Ministri vanjskih poslova 46 država članica Savjeta Evrope usvojili su Dodatni protokol tokom godišnje sjednice Komiteta ministara u Kišinjevu 15. maja 2026. godine.