Iran pogodio najvažniju saudijsku rafineriju nafte na Crvenom moru

Iran je u danas pojačao napade na energetske objekte svojih arapskih susjeda u Zalivu, gađajući rafineriju u Saudijskoj Arabiji na Crvenom moru, dok su postrojenja za ukapljeni prirodni gas u Kataru i dvije kuvajtske rafinerije zahvaćene požarima.

Saudijske vlasti saopštile su da je dron pogodio rafineriju nafte SAMREF u lučkom gradu Janbu na obali Crvenog mora.

Iz saudijskog Ministarstva vanjskih poslova saopšteno je da je procjena štete u toku.

Napadi dolaze kao odgovor na izraelski udar na ključno iransko gasno polje, što predstavlja veliku eskalaciju rata na Bliskom istoku i uzrokuje rast globalnih cijena energenata.

Cijena sirove nafte Brent porasla je na 114 dolara po barelu, što je povećanje od više od 57 odsto od početka sukoba 28. februara, kada su Izrael i Sjedinjene Američke Države započeli napade na Iran.

Napadi su dodatno ugrozili bezbjednost pomorskog saobraćaja u regionu. Jedan brod zapaljen je kod obale Ujedinjenih Arapskih Emirata, dok je drugi oštećen u blizini Katara, što potvrđuje rizik koji predstavlja iranska kontrola nad Ormuskim moreuzom, kroz koji prolazi oko petine svjetske nafte.

Saudijska Arabija je ranije pokušala da izbjegne ovaj pravac preusmjeravanjem izvoza preko Crvenog mora, ali je ta strategija dovedena u pitanje nakon što je iranski dron pogodio rafineriju SAMREF u gradu Janbu.

Katarske vlasti saopštile su da su vatrogasci ugasili požar u velikom LNG postrojenju nakon raketnog napada, ali su upozorile na „značajnu štetu“ koja bi mogla usporiti isporuke gasa na svjetsko tržište čak i nakon završetka rata.

U Kuvajtu je napad dronom izazvao požar u rafineriji Mina al-Ahmadi, jednoj od najvećih u regionu, dok je ubrzo potom zapaljena i obližnja rafinerija Mina Abdula.

Vlasti u Abu Dabiju obustavile su rad na gasnom postrojenju Habšan i polju Bab, ocijenivši napade kao „opasnu eskalaciju“.

Zalivske zemlje osudile su iranske napade na energetsku infrastrukturu, dok je Saudijska Arabija saopštila da su presretnuti brojni dronovi iznad Rijada i istočne provincije, iako je potvrđeno da je rafinerija SAMREF pogođena.

Istovremeno, Iran je pokrenuo više talasa raketnih napada na Izrael, zbog čega su milioni ljudi potražili skloništa. Prijavljena je materijalna šteta, ali bez većih ljudskih žrtava.

Do eskalacije je došlo nakon što je Izrael pogodio gasno polje Južni Pars, najveće na svijetu, koje Iran dijeli s Katarom. Ovaj napad direktno ugrožava iransko snabdijevanje električnom energijom, s obzirom na to da se oko 80 odsto proizvodnje struje u zemlji oslanja na prirodni gas.

Iranski predsjednik Masud Pezeškijan upozorio je na „nekontrolisane posljedice“ koje bi mogle zahvatiti cijeli svijet, dok je američki predsjednik Donald Tramp poručio da će Sjedinjene Američke Države uzvratiti ukoliko Iran nastavi napade na katarsku energetsku infrastrukturu.

U međuvremenu, Iran je objavio da su pogubljena trojica muškaraca uhapšenih tokom januarskih protesta, optuženih za ubistvo policajaca, što je izazvalo zabrinutost organizacija za ljudska prava.

Prema dostupnim podacima, u Iranu je tokom rata poginulo više od 1.300 ljudi, dok je u Izraelu stradalo najmanje 15 osoba. Sukob je izazvao i masovna raseljavanja u regionu, posebno u Libanu, gdje je više od milion ljudi napustilo svoje domove.