Ukrajina od Francuske kupila 16 borbenih aviona Rafale

Ukrajina je od Francuske kupila 16 borbenih aviona Rafale, a obuka pilota počeće već 2026. godine, saopšteno je u utorak iz Kabineta predsjednika Ukrajine. Ovi avioni, koji predstavljaju okosnicu francuskog ratnog vazduhoplovstva, predviđeni su kao ključni dio buduće poslijeratne ukrajinske flote, zajedno sa švedskim lovcima Gripen E.

Vijest je objavljena u okviru zajedničke deklaracije sa Francuskom, u kojoj se pominju i nabavka sistema protivvazdušne odbrane SAMP/T NG, kao i licencirana proizvodnja krstarećih raketa Storm Shadow/SCALP u Ukrajini, piše Kyiv Post.

Iz Kabineta predsjednika pojašnjeno je da je kupovina ovih aviona, od ukupno planiranih 100, dio sporazuma potpisanog u novembru 2025. godine. Nabavka će biti finansirana kreditom Evropske unije za podršku Ukrajini u iznosu od 90 milijardi eura za period 2026–2027, kao i iz drugih izvora finansiranja.

Avioni će biti isporučeni sa zasad neodređenom količinom naoružanja, a isporuke se očekuju čim ukrajinski piloti završe obuku.

- Naoružanje vazduh-zemlja i vazduh-vazduh, uključujući modularno oružje AASM (Air-to-Surface Modular Weapon), laserski navođene projektile za borbu protiv dronova, kao i rakete MICA i METEOR, biće isporučeno u skladu sa uvođenjem aviona u operativnu upotrebu. Svaki avion Rafale biće opremljen količinom naoružanja dogovorenom tokom konsultacija bilateralnih tehničkih timova - navedeno je u saopštenju.

Šta francuski lovac donosi ukrajinskom ratnom vazduhoplovstvu?

Dassault Rafale je francuski višenamjenski borbeni avion koji bi uvođenjem u sastav ukrajinskog ratnog vazduhoplovstva njegove borbene sposobnosti podigao na najviši zapadni nivo.

Riječ je o izuzetno pokretnom dvomotornom avionu, prvenstveno u jednosjednoj konfiguraciji, sposobnom za širok spektar zadataka – od uspostavljanja vazdušne nadmoći i izvođenja dubinskih udara do bliske vazdušne podrške, protivbrodskih operacija, pa čak i nošenja nuklearnog naoružanja.

Napredna elektronika kao ključna prednost

Konstrukcija Rafalea prepoznatljiva je po delta-krilu sa prednjim kanardima, koji zamjenjuju klasične horizontalne stabilizatore na repu. Ipak, njegova najveća prednost leži u naprednim sistemima za obradu i objedinjavanje podataka.

To uključuje integrisanu modularnu avioniku (IMA) i modularnu jedinicu za obradu podataka, koje rade u kombinaciji sa višemodnim radarom Thales RBE2 AA sa aktivnim elektronskim skeniranjem (AESA). Pored toga, integrisani odbrambeni sistem SPECTRA omogućava avionu da samostalno izvršava misije suzbijanja neprijateljske protivvazdušne odbrane (SEAD), što predstavlja jednu od ključnih sposobnosti u savremenom ratovanju.

Izazovi za avion četvrte generacije

Kao i ostali avioni koji učestvuju u rusko-ukrajinskom ratu, Rafale pripada četvrtoj generaciji borbenih aviona, što znači da pri njegovom projektovanju nijesu primijenjene tehnologije smanjene radarske uočljivosti (stealth). U vrijeme razvoja te generacije lovaca i bombardera računarska tehnologija nije omogućavala projektovanje platforme koja bi istovremeno bila izuzetno pokretna, aerodinamički efikasna i teško uočljiva radarima.

S druge strane, borbeni avioni pete generacije, poput američkih F-22A, F-35A/B/C i bombardera B-2, razvijani su od kraja osamdesetih do početka dvijehiljaditih godina sa primarnim ciljem smanjenja radarske uočljivosti. Zahvaljujući tome mogu djelovati uz znatno manji rizik u blizini najsavremenijih sistema protivvazdušne odbrane.

Avioni poput F-16, Gripena i Rafalea, kao i postojeći MiG-29 i Su-27, i dalje se moraju oslanjati na druge metode zaštite, poput podrške specijalizovanih platformi za suzbijanje protivvazdušne odbrane, kako bi izbjegli prijetnje koje predstavljaju najmoderniji ruski sistemi.

Okosnica budućeg ratnog vazduhoplovstva

Avioni Rafale predstavljaju okosnicu francuskog ratnog vazduhoplovstva. Očekuje se da će upravo oni činiti okosnicu planiranog poslijeratnog ukrajinskog ratnog vazduhoplovstva, zajedno sa zapadnim avionima koji su već u upotrebi, poput američkih F-16 i francuskih Mirage, kao i najnovijom generacijom švedskih lovaca Gripen E, nabavljenih u junu ove godine.

Pored toga, Ukrajina bi od Švedske trebalo da dobije i 16 starijih lovaca Gripen C/D, čije se prve isporuke očekuju početkom 2027. godine.