Čabarkapa: CANU nastavila saradnju sa proruskim strukturama uprkos deklarativnoj podršci Ukrajini

Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU), uprkos javno iskazanoj podršci Crne Gore Ukrajini nakon ruske agresije, nastavila je saradnju sa strukturama bliskim režimima koji učestvuju u toj agresiji, a predsjednik CANU je 2024. godine i službeno boravio u Moskvi.

Na to je ukazala koordinatorka programa Aktivno građanstvo u Centru za građansko obrazovanje (CGO) Sara Čabarkapa.

- Ruska agresija na Ukrajinu u punom obimu traje od 24. februara 2022. godine, dok njeni korijeni sežu u 2014. godinu, kada je Rusija anektirala Krim i podržala separatističke snage u istočnoj Ukrajini. Crna Gora je još 2014. godine, prateći vanjsku politiku Evropske unije, uvela sankcije Rusiji, koje su nakon invazije 2022. godine dodatno proširene. CGO podsjeća da je Predsjedništvo CANU 1. marta 2022. godine, kroz saopštenje, izrazilo podršku ukrajinskim kolegama i apelima međunarodne akademske zajednice za očuvanje teritorijalnog integriteta i kulturnog identiteta Ukrajine, ističući da je „u tradiciji Crne Gore da podržava one koji brane svoj dom i svoju državu, kao i pravo da slobodno odlučuju o sopstvenoj budućnosti.” U vrijeme objavljivanja tog saopštenja predsjednik CANU bio je Dragan Vukčević - navela je ona. 

Čabarkapa cijeni da je u tom kontekstu vrlo indikativno što je upravo Vukčević u septembru 2024. godine učestvovao na zasijedanju Savjeta Međunarodne asocijacije akademija nauka u Moskvi.

- Iako je ova asocijacija osnovana 1993. godine na inicijativu ukrajinskog akademika Borisa Patona, uloga Nacionalne akademije nauka Ukrajine u njoj se nakon 2014. značajno promijenila, a danas je ova asocijacija usko povezana sa Nacionalnom akademijom nauka Bjelorusije koje je odgovorna za organizacionu i metodološku podršku njenom radu. Nakon ruske invazije 2022. godine, ova asocijacija, iako je to tražila Nacionalna akademija nauka Ukrajine, nije osudila vojnu agresiju Rusije na Ukrajinu, ubijanje civila, uništavanje infrastrukture i bombardovanje gradova, niti pružila podršku Nacionalnoj akademiji nauka Ukrajini zbog čega se ta akademija iz nje povukla - istakla je ona.

Danas je, dodaje Čabarkapa, na čelu te asocijacije Vladimir Karanik, predsjednik Nacionalne akademije Bjelorusije i potpredsjednik Vlade Bjelorusije, koji je pod sankcijama Evropske unije, Ujedinjenog Kraljevstva, Švajcarske i Kanade zbog uloge u represiji nad građanima koji su protestovali protiv Lukašenka 2020. godine.

- Sama asocijacija je institucionalno i simbolički vezana za vlasti Bjelorusije - dio je sajta Nacionalne akademije Bjelorusije, koji je na domenu registrovanom na Vladu Bjelorusije, a ikonice na sajtu vode do sajta predsjednika Bjelorusije, Vlade Bjelorusije i drugih institucija - navela je Čabarkapa.

Asocijacija, prema njenim riječima, okuplja 27 akademija nauka i istraživačkih centara iz post-sovjetskog prostora, Kine, Vijetnama, Mongolije, Gruzije, Kube i Crne Gore, jedine evropske članice koja nije pripadala bivšem Sovjetskom Savezu.

- Budući da je Međunarodna asocijacija akademija nauka neka vrsta post-sovjetskog koordinacionog tijela za akademije iz tih zemalja, neobična je odluka CANU da se 2018. godine priključe ovoj asocijaciji, a naročito i jer druge akademije sa prostora bivše Jugoslavije, sa kojima CANU blisko sarađuje, nijesu članice. Domaćin skupa u Moskvi kome je prisustvovao Dragan Vukčević bila je Ruska akademija nauka, takođe povezana sa podrškom ratu u Ukrajini. Vukčević je izabran za akademika ove asocijacije 2019. godine, a na skupu u Moskvi je primio i formalne insignije akademika ove asocijacije - istakla je Čabarkapa.

Troškovi njegovog putovanja u Moskvu, prema njenim tvrdnjama, iznosili su 759,19 eura, a boravak je trajao od 17. do 21. septembra 2024. godine.

- CANU o ovom putu i dodijeljenom priznanju Vukčeviću nije informisala javnost, niti ima izvještaj sa službenog puta, a jedina zvanična informacija u vezi sa ovim skupom koju CANU ima u posjedu je zvanični poziv upućen Draganu Vukčeviću na ruskom jeziku - ukazala je Čabarkapa.

CGO, kaže ona, cijeni da institucije poput CANU moraju dosljedno primjenjivati vrijednosti koje javno zastupaju.

- Deklarativna podrška Ukrajini gubi smisao ukoliko se istovremeno održava saradnja sa organizacijama bliskim režimima koji učestvuju u njenom razaranju. Zato pozivamo CANU da preispita i prekine članstvo u ovoj asocijaciji, slijedeći primjer Nacionalne akademije nauka Ukrajine - zaključila je Čabarkapa.