NVO i građanske aktivistkinje: Šavnik da dobije prvu ulicu nazvanu po ženi - naučnici Koviljki Tomić-Stanković

Nevladine organizacije i građanske aktivistkinje uputile su Opštini Šavnik inicijativu da jedna od ulica u toj opštini ponese ime prof. dr Koviljke Tomić-Stanković, istaknute botaničarke rodom iz Timara kod Šavnika i prve žene koja je stekla doktorat nauka živeći i radeći u Crnoj Gori. 

Inicijativa je, povodom stogodišnjice njenog rođenja, 18. oktobra, upućena predsjedniku Opštine Jugoslavu Jakiću, predsjedniku Skupštine opštine Darku Radoviću i Savjetu za davanje predloga naziva naselja, ulica i trgova. S obzirom na to da je prof. dr Koviljka Tomić-Stanković preminula 1975. godine, ispunjen je i vremenski uslov propisan članom 9 Zakona o spomen-obilježjima.

Koviljka Tomić-Stanković rođena je 1926. godine u Timaru kod Šavnika. Gimnaziju je završila u Pljevljima, a studije biologije u Zagrebu. Radila je kao profesorica u Kotoru i predavačica na Višoj pedagoškoj školi na Cetinju. Doktorirala je 1964. godine na istraživanju flore i vegetacije Lovćena, a u naučnim djelima Flora Lovćena i Vegetacija Lovćena u Crnoj Gori evidentirala je 1.158 biljnih vrsta i opisala tri biljne zajednice do tada nepoznate nauci. Akademsku karijeru nastavila je na Filozofskom fakultetu u Prištini, gdje je stekla zvanje vanredne profesorice i gdje je preminula 1975. godine.

- Ukazujemo da doprinos žena crnogorskoj nauci i društvu i dalje nije dobio zasluženo priznanje, što se posebno ogleda u njihovoj gotovo simboličnoj zastupljenosti u nazivima ulica i drugih javnih prostora. Prema analizi iz 2021. godine, svega 40 ulica u Crnoj Gori, odnosno 1,7 odsto ukupnog broja, nosilo je imena žena ili nazive povezane sa ženama, dok je po muškarcima bilo nazvano 700 ulica. Nijedna ulica nije nosila ime naučnice, a u Šavniku ni danas nijedna ne nosi ime žene. Slična neravnoteža prisutna je i u institucijama nauke - u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti (CANU) svega su tri žene među 38 redovnih i vanrednih članova - navedeno je u saopštenju koje potpisuju Daliborka Uljarević iz Centra za građansko obrazovanje, Ervina Dabižinović iz Centra za žensko i mirovno obrazovanje – ANIMA i građanske aktivistkinje Dina Bajramspahić, Jovana Marović i Almedina Dodić.

Ističu da bi imenovanje ulice po Koviljki Tomić-Stankovićbilo mnogo više od odavanja počasti jednoj izuzetnoj naučnici. 

- Predstavljalo bi korak ka pravednijoj zastupljenosti žena u javnom prostoru, ali i važnu poruku djevojčicama i mladim ženama da su znanje, istraživanje i naučna dostignuća i njihov prostor za ostvarenje. Posebnu simboliku inicijativi daje činjenica da bi to bila prva ulica u Šavniku nazvana po ženi, čime bi najmanja crnogorska opština napravila važan iskorak u prepoznavanju ženskog doprinosa sopstvenom razvoju i nasljeđu - navedeno je u saopštenju.

Podsjećaju i da su u septembru su nevladine organizacije i građanske aktivistkinje podnijele inicijativu Opštini Rožaje da jedna ulica u Rožajama ponese ime profesorice Hedije Hede Fetahović, prve fakultetski obrazovane žene iz tog grada.

Obje inicijative dio su nastojanja da se doprinos žena obrazovanju, nauci i društvenom razvoju učini vidljivijim i trajno sačuva u javnom pamćenju.

- Pozivamo nadležne organe Opštine Šavnik da ovu inicijativu uvrste u proceduru, a odbornike i odbornice Skupštine opštine da je podrže. Stogodišnjica rođenja Koviljke Tomić-Stanković prilika je da Šavnik oda zasluženo priznanje jednoj od svojih najznačajnijih naučnica i pokaže da doprinos žena nauci, obrazovanju i društvu ne smije ostati samo zabilježen u biografijama i naučnim radovima, već mora dobiti svoje mjesto i u javnom prostoru - zaključeno je u saopštenju.