Crna Gora pregovara o novoj tranši kredita od 100 miliona eura sa Francuskom razvojnom agencijom
Prema nacrtu ugovorne dokumentacije, druga tranša kredita iznosila bi 100 miliona eura, uz rok dospijeća od 10 godina i grejs period od 18 mjeseci. Kamatna stopa bi bila fiksna i činili bi je referentna stopa uvećana za maržu od jedan odsto godišnje
Crna Gora ulazi u novu fazu pregovora sa Francuskom razvojnom agencijom (AFD) o drugoj tranši kredita u iznosu od 100 miliona eura, u okviru aranžmana za razvojne politike (DPL), koji je usmjeren na podršku reformama i održivom ekonomskom razvoju države.
Zvanični pregovori sa predstavnicima AFD-a zakazani su za 22. april 2026. godine, a Ministarstvo finansija će nakon njihovog završetka informisati Vladu o rezultatima i dostaviti potrebnu dokumentaciju na dalje razmatranje.
- Na osnovu ranijeg pozitivnog iskustva u saradnji sa AFD-om, Ministarstvo finansija uputilo je, 5. septembra 2025. godine, pismo namjere AFD-u za realizaciju druge tranše kredita u iznosu do 100 miliona eura. U svom odgovoru, dostavljenom 13. februara 2026. godine, AFD je obavijestio Ministarstvo finansija da je Odbor direktora odobrio kredit Crnoj Gori u iznosu od 100 miliona eura. Nakon obavještenja, uslijedilo je dostavljanje nacrta ugovorne dokumentacije sa uslovima za realizaciju druge tranše kredita - navedeno je u Informaciji o polaznim osnovama za pregovore sa Francuskom razvojnom agencijom u vezi sa drugom tranšom zajma za razvojne politike u iznosu do 100.000.000 eura koju je Vlada usvojila na današnjoj sjednici.
Nastavak aranžmana iz 2024.
Saradnja sa AFD-om započeta je krajem 2024. godine, kada je potpisan Okvirni sporazum o neobavezujućoj kreditnoj liniji između Crne Gore i ove međunarodne finansijske institucije. Tada je ugovorena prva tranša od 50 miliona eura, sa rokom otplate od 10 godina, grejs periodom od 18 mjeseci i fiksnom kamatnom stopom od 3,03 odsto godišnje.
Taj kredit bio je dio šireg DPL aranžmana vrijednog ukupno 180 miliona eura, koji su finansirale tri institucije - Međunarodna banka za obnovu i razvoj (IBRD) sa 80 miliona eura, te OPEC Fond za međunarodni razvoj i AFD sa po 50 miliona eura.
Zajmovi za razvojne politike predstavljaju instrument podrške državama koje sprovode reformske procese. Za razliku od klasičnih investicionih kredita, sredstva se ne isplaćuju za konkretne infrastrukturne projekte, već nakon ispunjavanja dogovorenih reformskih mjera i ciljeva.
Njihova svrha je unapređenje ekonomskog upravljanja, efikasnosti javnog sektora, razvoja energetike, zaštite životne sredine i ukupnog institucionalnog kapaciteta države.
Reforme kao uslov za novu tranšu
Za odobravanje druge tranše kredita definisan je set aktivnosti koje Crna Gora mora realizovati. Dio tih obaveza je već ispunjen.
Među ključnim reformama izdvajaju se: usvajanje uredbe o sprovođenju proširene odgovornosti proizvođača (EPR) i unapređenje sistema upravljanja otpadom; donošenje propisa za više kategorija otpada, uključujući elektronski otpad, baterije, gume, ambalažu i plastiku za jednokratnu upotrebu; osnivanje državnog preduzeća „Crna Gora Šume“ za upravljanje državnim šumama; sprovođenje Zakona o obnovljivim izvorima energije i pokretanje prve aukcije za dodjelu tržišne premije za 250 MW solarne energije; usvajanje trogodišnjeg akcionog plana u oblasti energetike i donošenje Zakona o klimatskim promjenama, kojim se uspostavlja okvir za praćenje emisija i buduće uključivanje Crne Gore u Sistem trgovanja emisijama Evropske unije.
Prema nacrtu ugovorne dokumentacije, druga tranša kredita iznosila bi 100 miliona eura, uz rok dospijeća od 10 godina i grejs period od 18 mjeseci. Kamatna stopa bi bila fiksna i činili bi je referentna stopa uvećana za maržu od jedan odsto godišnje.
Zakonski okvir
Mogućnost novog zaduženja predviđena je Zakonom o budžetu i Odlukom o zaduživanju Crne Gore za 2026. godinu. Tim aktima državi je omogućeno zaduženje do 500 miliona eura u 2026. godini za potrebe obezbjeđenja nedostajućih sredstava, putem zaključenja kreditnih aranžmana sa međunarodnim finansijskim institucijama, sa domaćim i/ili inostranim bankama sa ili bez garancije Svjetske banke, kroz emisiju državnih zapisa i/ili dužničkih hartija od vrijednosti na domaćem i/ili međunarodnom tržištu, zaključenjem bilateralnih ili drugih kreditnih aranžmana, kao i putem korišćenja opcije povećanja iznosa zaduženja u okviru postojećih kreditnih aranžmana zaključenih u skladu sa odlukom.
Takođe, omogućeno je i dodatno zaduženje do milijardu eura za refinansiranje duga i stvaranje fiskalne rezerve za 2027. i 2028. godinu.
Nova tranša kredita sa AFD-om ne predstavlja klasično budžetsko zaduženje, već finansijsku podršku reformama koje bi trebalo da unaprijede konkurentnost ekonomije, energetsku tranziciju i ekološke standarde zemlje.
Ukoliko pregovori budu uspješni, Crna Gora bi mogla dobiti dodatni finansijski prostor uz istovremeno ubrzavanje procesa usklađivanja sa evropskim politikama i standardima.
T.K.