Uspon i krah Macurine Alta banke

Poslovno carstvo Davora Macure, vlasnika Alta grupe u okviru koje posluje Alta banka, raspada se neviđenom brzinom nakon što je na parlamentarnim izborima u Srbiji, održanim 25. oktobra, nakon 14 godina vlast izgubio neprikosnoveni autokrata Aleksandar Vučić. Narodna banka Srbije je u gluvo doba noći između 30. i 31. oktobra, svega šest dana nakon izbora, saopštila da je oduzela dozvolu za rad Alta banci.

NBS nije zvanično saopštila da je riječ o podizanju ogromnih suma gotovine iz Alta banke, ali iz njihovog saopštenja je jasno da su u proteklih pet dana zabilježeni bankarski poremećaji koji su ih primorali na oduzimanje dozvole i uvođenje stečaja.

Za vrijeme vladavine Aleksandra Vučića Macura je od vlasnika mjenjačnice u Zemunu postao jedan od najuticajnijih i najbogatijih biznismena u Srbiji i regionu, dobijajući državne poslove bez tendera poput onog za plaćanje računa za struju isključivo preko Alta banke. Mediji u Srbiji su pisali o njegovim kompanijama, nekretninama, banci, poslovnim aranžmanima u zemlji i regionu, a Vučićevi tabloidi ga proglašavali za najuticajnijeg, najmoćnijeg, itd. Ogroman novac za marketing je, logično, išao ka ovima drugima. Macura je, osim Alta banke, od nedavno vlasnik Idea marketa i ostalih prodajnih lanaca koji su prije toga pripadali hrvatskoj Fortenova grupi, građevinske kompanije, brojnih nekretnina...

Da stvari za Davora Macuru ne idu kako treba počelo je da se nazire desetak dana prije izbora u Srbiji. Istog dana - 14. oktobra - zabranjen mu je ulazak u Crnu Goru iz razloga nacionalne bezbjednosti, a američki republikanski kongresmen Džo Vilson je državnom sekretaru SAD Marku Rubiju uputio listu zahtjeva za uvođenje američkih sankcija na kojoj se našlo i ime Davora Macure.

Vilson je tražio da se Macuri, vlasniku Pink televizije Željku Mitroviću, te Ivanu Bošnjaku i Stojanu Vujku iz kompanije Milenijum tim, takođe bliske Vučiću, zabrani putovanje u SAD i korišćenje američkog finansijskog sistema. Vilson se obratio američkom državnom sekretaru kao kopredsjednik Komisije za bezbjednost i saradnju u Evropi, poznate kao Helsinške komisije SAD.

Više izvora M portala iz obavještajnog i bankarskog sektora je potvrdilo da zabrana ulaska koja je izrečena Davoru Macuri nema veze isključivo sa Crnom Gorom, već da se zasniva na razmjeni podataka sa međunarodnim partnerima koji se odnose na Macurine razgranate poslove i, prije svega, način sticanja kapitala. Srbija, očigledno, nije jedino mjesto gdje se sumnja u porijeklo novca kojim Alta banka raspolaže, ali i u različite segmente njenog poslovanja.

Priča o Alta banci, Davoru Macuri i drugim povezanim ljudima je počela da se raspliće ranije u Evropi.

Od CBCG dozvola za pružanje platnih usluga, od ECB sumnja u porijeklo novca

Upravo nakon perioda najdinamičnijeg zaduživanja Luštice kod beogradske Alta banke, za vrijeme Vlade Dritana Abazovića, Alta pay group, kompanija vlasnica Alta banke, 23. janura 2024. godine dobija rješenje i dozvolu od Centralne banke Crne Gore za pružanje platnih usluga u Crnoj Gori.

Istovremeno dok je Podgorica vukla na svoju (političko-poslovnu) stranu u kreditnim aranžanima sa Alta bankom, 2024. u Beču je Macura pokušavao da uđe u vlasništvo austrijske Addiko Bank AG, banke koja, između ostalog, ima mrežu filijala i u Crnoj Gori. U tom poduhvatu mu je, prema saopštenjima same Addiko banke, pomagala mala beogradska platna institucija Diplomat Pay, u vlasništvu Stefana Rodića o kome se u javnosti gotovo ništa ne zna.

Ukratko, Macura i Rodić su pokušali da izigraju stroga evropska pravila bankarskog poslovanja: 20. marta 2024. Diplomat Pay je sklopila uslovni ugovor direktno sa Alta Pay Group o kupovini 6,87 odsto Addika, akcija koje Alta Pay Group u tom trenutku nije ni posjedovala. Uz dodatnih 3,12 odsto akcija kupljenih direktno na tržištu, Diplomat Pay je stigla do 9,99 odsto, dok je Alta Pay Group prijavljivala sopstvenih 9,63 odsto - zajedno, 19,62 odsto, iznad praga od 10 odsto koji po pravilima Evropske centralne banke zahtijeva prethodnu prijavu i odobrenje.

U avgustu 2024. Evropska centralna banka je utvrdila da su dvije firme djelovale usaglašeno bez prijave, i automatski suspendovala njihova glasačka prava. Uslijedila je novčana kazna od 150.000 eura, i izvještaji da ECB-ova provjera uključuje i pitanje netransparentnog porijekla kapitala.

Macura i Rodić su uspjeli da izdejstvuju da suspenzija bude ukinuta 4. februara 2025. godine, ali ne zato što je pitanje netransparentnog porijekla kapitala razjašnjeno, nego zato što je Rodić jednostavno prodao svoj udio i izašao iz vlasništva, uklonivši time formalni osnov za „usaglašeno djelovanje" iznad praga.

Sastanak u Somboru razotkrio veze?

U pomoć je priskočio ni manje ni više nego poslovni partner bivšeg austrijskog kancelara Sebastijana Kurca, Gerd Aleksander Šuc preko svoje kompanije S-Quad Handels-und Beteiligungs GmbH. Šuc je osnivač investicione grupe C-Quadrat, a sa Kurcom je osnovano AS2K Beteiligungs GmbH, u kojoj svaki od njih ima po 50 odsto udjela. Sebastijan Kurc je dugogodišnji politički saradnik i lični prijatelj Aleksandra Vučića. Vučić i Kurc su svoje dugogodišnje prijateljstvo i saradnju još jednom dokazali upravo uoči parlamentarnih izbora u Srbiji, kada je Vučić ugostio Kurca i druge austrijske i njemačke biznismene u Somboru, u sred predizborne kampanje. Na sastanku je bio i Johanes Han, bivši evropski komesar i sadašnji predsjednik Generalnog savjeta Austrijske narodne banke. Nije poznato da li je sastanku prisustvovao i sam Šuc.

Šuc i Kurc su od ranije povezani preko stranke Austrijska narodna partija, čiji je Kurc bio predsjednik od 2017. do 2022. godine. Šuc je u tom periodu, 2017. i 2018. godine, Kurcovoj partiji dao dvije velike donacije od 40.000 i 45.000 eura, zbog čega je saslušavan pred istražnom komisijom u Beču, kada je rekao da zauzvrat nije dobio nikakvu uslugu. Austrijski mediji su ga zbog toga prozvali „veliki donator“.

Nakon što su ove transakcije obavljene i praktično „zaobiđena“ pravila Evropske centralne banke, Macuri i njegovoj Alta banci bio je otvoren put da u partnerstvu sa Raiffeisen bankom uđe u vlasništvo Addiko banke.

Alta banka posluje sa Rusijom bez obzira na sankcije EU

Izvori M portala iz bankarskog i obavještajnog sektora tvrde da je čitava ova transakcija i njeno praćenje veoma važna za Evropu i Evropsku centralnu banku zbog činjenice da Srbija nije uvela sankcije Rusiji, te da Alta banka neometano funkcioniše sa ruskim klijentima u zemlji i inostranstvu i posluje sa ruskom rubljom kao ravnopravnim platnim sredstvom. Od momenta kada je Evropska unija uvela sankcije Rusiji zbog agresije na Ukrajinu, bankarsko poslovanje sa rubljom i ruskim klijentima je obustavljeno. Tu politiku je pratila i Crna Gora, usaglašavajući sankcije sa EU. Ulazak Alta banke na druga tržišta, poput Crne Gore, Bosne i Hercegovine ili Makedonije (gdje je Macura već preuzeo Addiko banku), moglo bi da naruši sankcije EU prema Rusiji i da omogući protok sumnjivog ruskog kapitala kroz evropski bankarski sistem.

O bankarskim pravilima funkcionisanja u dijelu sankcija svjedoče upravo aktuelna dešavanja u Srbiji: nakon što je Narodna banka Srbije oduzela dozvolu za rad Alta banci, pred poslovnicama su se stvorili nepregledni redovi klijenata - uglavnom Rusa. Iz brojnih svjedočenja Rusa koji žive u Beogradu, koja su podijelili na društvenim mrežama, čuje se da ni jedna druga banka u Srbiji nije željela da im otvori račune i omogući bankarsko poslovanje, te da su bili prinuđeni da to učine u Alta banci ili u državnoj Poštanskoj štedionici.

Crna Gora i njen bankarski sistem su u dijelu sankcija prema Rusiji dosljedno slijedili politiku Evropske unije. Ipak, u periodu između 2022. i ljeta ove godine, dvije Vlade su odobravale kompaniji Luštica development izuzetno nepovoljno zaduživanje kod Alta banke, doslovno dovodeći državu u situaciju da nepouzdana banka poput ove može postati vlasnik atraktivne obale.

(Nastaviće se)