Alberta glasala o izlasku iz Kanade, separatistički pokret mogao bi nadživjeti očekivani poraz

Naftom bogata kanadska provincija Alberta održala je juče neobavezujući referendum o tome da li treba da se odvoji od Kanade, a rasprava o nezavisnosti, prema ocjenama mnogih, neće biti završena očekivanim porazom separatističkog pokreta.

Ankete su dosljedno pokazivale da se većina birača u Alberti protivi odvajanju od Kanade. Ekonomsko nezadovoljstvo podstaklo je kampanju za nezavisnost u provinciji koja ima pet miliona stanovnika i površinom je nešto manja od Teksasa, ali ima svega šestinu stanovništva te američke savezne države.

Separatistički pokret u Alberti dodatno opterećuje kanadskog premijera Marka Karnija, koji je odbranu suvereniteta zemlje postavio kao jedan od glavnih prioriteta, dok se suočava s američkim carinama i ponovljenim pozivima predsjednika SAD Donalda Trampa da Kanada postane 51. američka savezna država.

Mnogi separatisti u Alberti smatraju da je savezna vlada, predvođena Liberalnom partijom, ograničila naftnu industriju te provincije, kojom upravljaju konzervativci, kroz ekološke politike. Takođe tvrde da Alberta, energetsko središte Kanade, više doprinosi nacionalnoj ekonomiji nego što zauzvrat dobija.

- Kanada ima neuravnotežen sistem koji pogoduje stanovništvu i vladi u centralnim djelovima zemlje na račun udaljenih provincija koje proizvode dobra, poput Alberte - kazao je Kori Morgan, osnivač organizacije Pathway to Independence, koja vodi kampanju za odvajanje.

Karni, koji je odrastao u Alberti, veći dio prethodne sedmice proveo je u kampanji za ostanak provincije u Kanadi, pozivajući građane da glasaju i apelujući na nacionalni ponos.

Glasanje

Glasačka mjesta zatvorena su sinoć u 20 sati po lokalnom vremenu, a rezultati bi trebalo da budu objavljivani kako budu pristizali.

Izborna uprava Alberte saopštila je da pojedina biračka mjesta nijesu otvorena na vrijeme i da će njihov rad biti produžen kako bi se nadoknadilo izgubljeno vrijeme. Dodala je da nezvanični rezultati neće biti objavljeni dok se ne zatvore sva biračka mjesta. Na jednom biračkom mjestu u Edmontonu glasanje je bilo produženo do 22 sata.

Anketa Angus Reid, objavljena u petak, pokazala je da 66 odsto stanovnika Alberte namjerava da glasa za ostanak u Kanadi, ali i da tri od pet ispitanika vjeruju da separatistički pokret u toj provinciji nikada neće nestati.

- Ovo pitanje neće nestati. Separatisti su se mobilisali, povezali i umrežili - kazao je Duane Bret, politikolog sa Univerziteta Maunt Rojal u Kalgariju.

Iako separatistička osjećanja u Alberti postoje decenijama, premijerka provincije Danijel Smit prva je čelnica te provincije koja je pitanje odvajanja stavila na glasanje. Smit, koja je pozvala stanovnike da ostanu u Kanadi, raspisala je referendum nakon višemjesečnog pritiska manjeg, ali glasnog krila svoje vladajuće Ujedinjene konzervativne partije.

Ukoliko većina podrži predlog, Smit je najavila da će zatražiti raspisivanje obavezujućeg referenduma o odvajanju.

Bret smatra da je ključno pitanje šta će separatistički pokret uraditi nakon glasanja.

- Hoće li se usredsrijediti na pridobijanje podrške za budući referendum ili će se podijeliti i osnovati sopstvenu stranku - pravu, snažnu separatističku partiju? - upitao je.

Glasanje kao poruka

Referendum održan u juče prvi je put da se u nekoj kanadskoj provinciji izvan Kvebeka, u kojem većinsko stanovništvo govori francuski, glasalo o odvajanju od ostatka zemlje. Separatizam u Kvebeku tradicionalno je povezan s jezičkim i kulturnim razlikama.

Dio pristalica nezavisnosti u Alberti želi da glasanjem pošalje poruku saveznoj vladi u Otavi, čak i ako predlog ne dobije većinsku podršku.

Pokret se oslanja na nezadovoljstvo saveznim politikama, naročito u oblasti energetike i zaštite životne sredine, uz tvrdnje da provincija nema odgovarajući uticaj na odluke koje se tiču njenih prirodnih resursa.

Bez obzira na rezultat referenduma, separatističko pitanje moglo bi da ostane važno u politici Alberte, a jedan od mogućih pravaca razvoja pokreta jeste osnivanje zasebne političke partije koja bi se zalagala za nezavisnost.