Političari, predstavnici nevladinih organizacija, akademskog sektora i međunarodne zajednice, uglavnom imaju jasan pozitivan stav prema ideji uvođenja sistema otvorenih lista u Crnoj Gori. Istraživanje koje je institut Damar radio za potrebe UZOR-a, pokazuje da velika većina ispitanika, 83,3 odsto, podržava postepeno uvođenje sistema otvorenih lista, dok 10 odsto zagovara momentalnu primjenu ovog sistema, navodi se u zajedničkom saopštenju Udruženja za odgovorni i održivi razvoj (UZOR) i Centra za demokratsku tranziciju (CDT).
- Čak 60 odsto ispitanika je u potpunosti saglasno s tvrdnjom da bi davanje mogućnosti građanima da biraju pojedince na listama, a ne samo političku stranku ili izbornu listu, moglo osnažiti demokratske procese u Crnoj Gori. Kada je u pitanju održavanje lokalnih izbora u jednom danu, ukupno 86,2 odsto ispitanika iskazuje podršku ovom konceptu, a na pitanje da li bi ovo rješenje unaprijedilo efikasnost i transparentnost izbornog procesa, 62,1 odsto ispitanika je odgovorilo u potpunosti pozitivno. Takođe, 72,3 odsto ispitanika podržava uvođenje direktnih izbora za organe mjesnih zajednica, a 44,8 odsto ispitanika se u potpunosti slaže da bi ovaj model trebao biti uključen kroz reformu Zakona o izboru odbornika i poslanika - navedeno je u saopštenju.
Istraživanje pokazuje i da predlog za uvođenje individualnih kandidatura, ima većinsku podršku- čak 55,2 odsto ispitanika ga u potpunosti podržava, dok dodatnih 27,6 odsto ima uglavnom pozitivan stav o istom.
- Istraživanje je realizovano korišćenjem online metode prikupljanja podataka, a ciljna grupa su bili političari, članovi odbora za izbornu reformu, predstavnici nevladinih organizacija, akademskog sektora te predstavnici međunarodne zajednice. Ukupan obuhvat iznosio je 82 ispitanika. Istraživanje je sprovedeno u periodu od 24. marta do 6. maja 2025. godine - dodaje se u saopštenju.
Za prikupljanje podataka korišćen je uzorak metodom “grude snijega” (engl. snowball sampling).
U praksi je to značilo da su inicijalno kontaktirani ispitanici u skladu sa definisanom ciljnom grupom te su oni pozvali ili proslijedili istraživanje kolegama unutar svojih mreža koji zadovoljavaju navedene kriterijume. Korišćeni uzorak “grude snijega” otežava generalizaciju rezultata na širu populaciju, jer ne garantuje jednaku vjerovatnoću uključivanja svih pripadnika ciljne grupe - navodi se u saopštenju.
Na pitanje da li podržavaju rješenje shodno kome bi Državna izborna komisija bila sastavljena isključivo od stručnih i nepristrasnih članova, čak 85,7 odsto ispitanih odgovorilo je pozitivno.
Na pitanje o centralizaciji izborne administracije, odnosno podršci većoj kontroli DIK-a nad opštinskim izbornim komisijama, može se, navode, primijetiti da više od 3/4 ispitanika (78,6 odsto) ima pozitivan stav o ovoj ideji.
Svega 3,6 odsto ispitanika ima donekle negativan stav po pitanju centralizacije izborne administracije, što ukazuje da je prepoznata važnost unapređenja institucionalnog uticaja koji Državna izborna komisija treba da ima u toku organizacije izbornih procesa.
Istraživanje ukazuje i na visok nivo podrške mjerama koje bi unaprijedile odgovornost u sistemu finansiranja političkih partija i izbornih kampanja.
U UZOR-u i CDT-u podsjećaju da Crna Gora još uvijek nije izmijenila svoj Zakon o finansiranju političkih partija i izbornih kampanja, shodno preporukama GRECO i OSCE/ODIHR, iako Evropska komisija u svom posljednjem godišnjem izvještaju konstatuje da pravni okvir u ovoj oblasti treba mijenjati u skladu sa evropskim standardima i preporukama međunarodnih organizacija, kako bi se unaprijedila transparentnost, kontrola trošenja finansijskih sredstava od strane političkih partija i spriječile zloupotrebe državnih resursa.
Većina ispitanika (64,3 odsto) smatra i da bi veće ulaganje partijskih sredstava u ženske organizacije povećalo učešće žena u politici, a dvije trećine smatra da bi trebalo uvesti sankcije za političke subjekte koji ne poštuju propise o trošenju javnih sredstava namijenjenih ženskim organizacijama.
Kompletna analiza može se pronaći na <a href="https://uzor.me/izvjestaj-percepcija-politicara-i-eksperata-o-izbornom-procesu-i-izbornoj-reformi/">OVOM LINKU</a>.
Analiza je nastala u okviru projekta „Izborna reforma u fokusu: Vrijeme je!” koji Centar za demokratsku tranziciju (CDT) realizuje u saradnji sa Udruženjem za odgovorni i održivi razvoj (UZOR) i Udruženjem mladih sa hendikepom (UMHCG), uz podršku Evropske unije, posredstvom Delegacije EU u Crnoj Gori.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

Značajna podrška postepenom uvođenju sistema otvorenih lista

Građani/ke Crne Gore u zabrinjavajuće visokom broju vjeruju u teorije zavjere i propagandne narative, poput toga da globalne elite namjerno izazivaju zdravstvene krize ili da je homoseksualnost bolest. To pokazuje istraživanje javnog mnjenja koje je za potrebe Centra za demokratsku tranziciju (CDT) sproveo Institut Damar u periodu od 22. februara do 4. marta ove godine na uzorku od 1.008 ispitanika, saopšteno je iz CDT-a.
U okviru istraživanja, tražili su od građana da niz ponuđenih tvrdnji ocjene kao istinite ili lažne, i iz podataka se jasno vidi prevalencija teorija zavjera.
- Čak 54,1 odsto građana/ki smatra da globalne elite žele da smanje svjetsku populaciju, svega 15,5 odsto smatra da je to laž, a čak 30,4 odsto je kazalo da ne može da procijeni. Takođe, svaki drugi građanin/ka (50,2 odsto) kaže da globalne elite planiraju novu pandemiju, to ne smatra njih 14,9 odsto, dok nešto više od trećine (34,9 odsto) kaže da ne može da ocijeni je li to istina ili laž. Da je pandemija korona virusa bila izmišljena smatra 44,7 odsto građana/ki, spram njih 38,5 koji se sa tim ne slažu, a 16,8 odsto nema stav. Oko trećine građana smatra da se Donald Tramp bori protiv globalne duboke države (31,1 odsto), sa tim se ne slaže više od trećine (36,2 odsto), a preostalih 32,7 odsto kaže da ne zna - saopštila je izvršna urednica portala Raskrinkavanje.me Jelena Jovanović.
Iako najveći broj građana/ki (47,7 odsto) ocjenjuje kao laž tvrdnju da nema klimatskih promjena, već da ih globalne elite lažiraju, Jovanović kaže da zabrinjava što gotovo trećina građana (32,1 odsto) vjeruje u to, a njih 20,2 odsto kaže da ne zna je li to tačno.
- Kada je riječ o propagandnim narativima i teorijama zavjere iz oblasti međunarodne politike, podaci pokazuju da 39,6 odsto građana smatra da nas EU primorava da se odreknemo tradicionalnih vrijednosti, to ne smatra njih 36 odsto, a gotovo četvrtina (24,4 odsto) nema stav. Da EU ugrožava pravoslavlje smatra 37 odsto građana/ki, spram 41,9 odsto koji to ne smatraju. Petina (21,1 odsto) nema stav o tom pitanju. Većina građana (48,7 odsto) kaže da je Rusija otela djelove Ukrajine, četvrtina (25,3 odsto) kaže da je to laž, a četvrtina (26 odsto) kaže da ne zna. Gotovo jednak broj građana/ki kaže da je istina (30,4 odsto) da se Rusija bori protiv imperijalizma, odnosno da je to laž (30,2 odsto), a 39,4 odsto nema stav - ističe Jovanović.
Visok broj građana/ki (81,3 odsto) je ocijenilo kao istinitu tvrdnju da postoje samo dva pola (muški i ženski) i da je to jedina biološka podjela, dok svega 10,8 odsto kaže da je to lažna tvrdnja, a 7,9 odsto je odgovorilo da ne zna.
Takođe, navodi Jovanović, čak 64,6 odsto smatra da je homoseksualnost bolest, 12,3 odsto to ne smatra, a 23,1 odsto je kazalo da ne zna. 
- Da feminizam ima za cilj razbijanje porodice smatra 41,2 odsto građana/ki, sa tim se ne slaže njih 34,9 odsto, dok 23,9 odsto kaže da ne zna - rekla je Jovanović.
Ovo su, dodaje, neki od narativa sa kojima se redakcija Raskrinkavanja susreće na društvenim mrežama i portalima, a rezultati istraživanja mogu se direktno dovesti u vezu sa ogromnim problemom dezinformisanja javnosti koji je prisutan u Crnoj Gori.
- Podsjećamo, crnogorske institucije i zakoni i dalje ne prepoznaju dezinformacije niti se njima bave na bilo koji način pa ne čudi da ovako veliki broj građana/ki vjeruje u neistine koje se serviraju bez ikakvih prepreka - kaže Jovanović.
I dalje dominiraju negativne ocjene po pitanju rada institucija u borbi protiv dezinformacija. Oko 60 odsto građana/ki smatra da državne institucije u većoj ili manjoj mjeri izbjegavaju efikasnu borbu protiv dezinformacija jer mogu imati političku ili društvenu korist od njih.
- Nasuprot tome, manje od petine (19,3 odsto) smatra da to nije slučaj, dok 21,3 odsto građana/ki nema stav o tom pitanju. Na pitanje kakav je rad državnih institucija u borbi protiv dezinformacija, više od polovine, 58,5 odsto građana/ki, kaže da je rad institucija loš ili veoma loš, svega 16,3 odsto kaže da je izuzetno dobar i dobar, dok četvrtina (25,2 odsto) kaže da ne zna. U poređenju sa istraživanjem sa 2023, procenat građana/ki koji rad institucija ocjenjuje kao loš ili veoma loš je nešto niži (65,2 odsto u 2023), međutim istovremeno je pao i udio onih koji rad institucija pozitivno ocjenjuje (20 odsto u 2023), ali se znatno povećao broj onih koji to ne znaju da ocijene (14,9 odsto u 2023) - saopštila je Jovanović.
Veliki broj građana/ki (85,1 odsto) podržava ideju veće državne regulacije društvenih mreža kao mjeru borbe protiv dezinformacija, dok svega 14,9 odsto se u manjoj ili većoj mjeri ne slaže sa tim.
- Većina građana/ki se nije izjasnila pozitivno u ulozi globalnih tehnoloških kompanija u kontroli dezinformacija. Naime, 30 odsto građana/ki smatra da globalne kompanije poput Facebook-a i X-a direktno omogućavaju širenje dezinformacija, 10,4 odsto da to čine nenamjerno, i svega 9,3 odsto kaže da one pomažu u suzbijanju dezinformacija. Petina (20,9 odsto) vidi njihovu ulogu kao neutralnu, dok se znatan dio (27,4 odsto) nije mogao opredijeliti po ovom pitanju - zaključila je Jovanović.

Jovanović: Građani masovno vjeruju u propagandu i teorije zavjere

Povjerenje građana i građanki u premijera Milojka Spajića je u padu, uz izraženo razočaranje zbog neispunjenih obećanja i partijskog uticaja na zapošljavanje. To je pokazao dio nalaza posljednjeg CG Pulsa - zajedničke inicijative Centra za građansko obrazovanje (CGO) i Instituta Damar.
- U poređenju sa prethodnim premijerima - Zdravkom Krivokapićem i Dritanom Abazovićem, Spajićev rejting se kreće u sličnim okvirima, ali percepcija nefunkcionalnosti i političke trgovine dodatno slabi povjerenje u njegovu Vladu. Umjesto raskida s lošim praksama, građani sve više prepoznaju nastavak partijskog zapošljavanja i neorganizovanost, što doprinosi ukupnom padu optimizma - saopštio je saradnik na programima u CGO Nikola Mirković.
Trendovi, kaže on, opominju na pad povjerenja premijeru Spajiću.&nbsp;
- <a href="https://cgo-cce.org/2024/07/31/gradani-ne-podrzavaju-odnos-spajica-prema-skupstini-a-vidljiva-je-i-kriza-institucija-sistema/" target="_blank">Nalazi iz CG Pulsa, od jula 2024. godine</a>, ukazuju da mu je godinu nakon parlamentarnih izbora u potpunosti vjerovalo 15 odsto građana i građanki, djelimično 33 odsto, dok je nepovjerenje iskazalo 37 odsto, a 15 odsto se nije odredilo. Nepunih dvije godine nakon parlamentarnih izbora, podaci su značajno nepovoljniji po Spajića - u potpunosti mu vjeruje osam odsto, djelimično 28.1, djemičnu mu ne vjeruje 11.7, a uopšte mu ne vjeruje 25.8, dok 26.4 odsto ne može da se odredi - naveo je Mirković.
<h2>POREĐENJE</h2>
Poređenja radi, po podacima iz CG Pulsa iz oktobra 2022. godine 46.9 odsto građana i građanki nije vjerovalo tadašnjem premijeru Vlade u tehničkom mandatu Dritanu Abazoviću, dok je imao potpuno povjerenje 5.5 i djelimično povjerenje 33.3 odsto građanstva.
- Takođe, Zdravku Krivokapiću je kao premijeru, nakon godinu dana rada, po nalazima CG Pulsa iz novembra 2021. godine, u potpunosti vjerovalo 9.4 odsto, djelimično 31.1, dok mu nije vjerovalo 43.9 odsto. Znači, neki vid povjerenja Abazoviću u tehničkoj Vladi iskazivalo je 38.8 odsto, Krivokapiću nekoliko mjeseci pred pad njegove Vlade 40.5, dok je taj slučaj sa Spajićem danas 36.1 odsto - naveo je Mirković.
<h2>NEPOTIZAM, LIČNA PROMOCIJA...</h2>
Nalazi CG Pulsa iz marta 2025. godine ukazuju i da je ocjena rada Vlade Milojka Spajića u padu - &nbsp;od 2.71 u prvih 100 dana rada Vlade pala je na 2.51.&nbsp;
- Komparativno, to je iznad ocjene rada Vlade Zdravka Krivokapića (2.28) i Vlade Dritana Abazovića (2.23), iako nijedna od tih Vlada nije dostizala ni trojku na skali od jedan do pet. Posljednji CG Puls donosi podatke da je rad Vlade Milojka Spajića iznad očekivanja za 5.5 odsto građana i građanki, a u skladu sa očekivanjima za 37.3, uz napomenu da nije postavljano pitanje o prirodi tih očekivanja. S druge strane, da njegova Vlada radi ispod svih očekivanja cijeni 40.3 odsto građanstva, a 17 ne može da se odredi. Uporedno gledajući, oko 50 odsto građana i građanki cijenilo je da 42. Vlada koju je vodio Krivokapić i 43. Vlada koju je vodio Abazović rade ispod svih očekivanja - navodi Mirković.&nbsp;
Nalazi CG pulsa pokazuju i preovlađujuću percepciju da se zapošljavanje u Vladi Milojka Spajića odvija na osnovu partijskih i nepotističkih veza (65.3) - a ne individualnih zasluga (34.7), da su ministri predani ličnoj promociji (60.7 odsto) naspram obaveza posla koji su zadužili (39.3 odsto), kao i da Vladu karakteriše neorganizovanost i nefunkcionalnost u radu (59.2 odsto) u odnosu na obećanja o dobroj i efikasnoj organizaciji rada (40.8 odsto).
- Dodatno, više se prepoznaje okrenutost partijskim interesima (56.5 odsto) nego javnom interesu (43.5 odsto). Podijeljena su mišljenja o uticaju Aleksandra Vučića, uz pretežniji stav da je Vlada posvećena interesima države Crne Gore (55 odsto) u odnosu na interese Aleksandra Vučića (45 odsto) - istakao je Mirković.&nbsp;
Posebno, naglašava on, brinu snažne percepcije da se zapošljavanje odvija na bazi srodnosti, prijateljstva i sličnih veza sa članovima partije, kao i na osnovu partijskog članstva.
- Na skali od jedan do pet te kategorije dominiraju sa 3.91 i 3.88, a slijede nacionalna pripadnost (3.16), pa tek onda obrazovanje i iskustvo (2.89) i na kraju vjerska pripadnost (2.85). Ovo opominje da najavljene meritokratije nema ni na horizontu - ocijenio je Mirković.
<h2>PRODUBLJENI STARI PROBLEMI</h2>
Konstatovao je da su se sve tri vlasti od promjene 2020. godine javno zaklinjale u meritokratiju i dekonstrukciju sistema, a da u poređenju sa prethodne dvije građani i građanke ne vide došlo do raskida sa starim lošim praksama već da je taj trajući problem produbljen.
Prikupljanje ovih podataka je obavljeno CAPI metodom, od 22. februara do 3. marta 2025. godine, na troetapnom stratifikovanom slučajnom uzorku koji je obuhvatio 1002 građanina i građanke Crne Gore.
CG puls je zajednička inicijativa CGO-a i DAMAR-a koja ima za cilj da kroz empirijske podatke pomogne onima koji rade na strateškom demokratskom oblikovanju društva kako bi odluke donosili na osnovu pouzdanih podataka i temeljnih analiza, držeći u fokusu građane i građanke. Na taj način se može unaprijediti kvalitet javne debate o važnim pitanjima, ali i podići nivo odgovornosti svih aktera.

Spajić gubi povjerenje zbog neispunjenih obećanja, partijskog zapošljavanja, nastavka loših praksi

Na Međunarodni dan borbe protiv korupcije Centar za građansko obrazovanje (CGO) podsjetio je na nalaze novembarskog istraživanja prema kojima 75,3% građana i građanki Crne Gore smatra da je naše društvo koruptivno, i 75,9 % ne vjeruje da su političari odlučni u borbi protiv korupcije, prenosi M portal.
Istraživanje koje je CGO sproveo, uz podršku Instituta Damar i &nbsp;Ambasade SAD-a u Crnoj Gori, Biro Stejt dipartmenta za borbu protiv međunarodne trgovine drogom, obavljeno je od 20. do 29. novembra 2024. godine. Istraživanje je obaveljeno kao dio projekta Partnerstvo protiv koruptivnih tendencija-PAKT.

CGO: Većina građana smatra da je naše društvo koruptivno

Više od polovine građana/ki smatra da zemlje iz regiona utiču na odluke koje donosi Vlada Crne Gore, pokazalo je istraživanje koje je za CDT sproveo Institut Damar u periodu od 7. do 18. novembra na 1.000 ispitanika.&nbsp;
- U okviru aktivnosti usmjerenih na prevenciju radikalizacije društva, kroz ovo istraživanje smo ispitivali stavove građana i građanki o značaju regionalnih odnosa i njihovom uticaju na političke, društvene i međunacionalne dinamike u Crnoj Gori- &nbsp;naveli su iz CDT-a.
Zamjenica izvršnog direktora CDT-a, Milena Gvozdenivić, pojasnila je da se analizom percepcija građana o uticaju susjednih država na odluke Vlade, kao i o stanju bilateralnih odnosa, dobija jasnija slika o faktorima koji doprinose polarizaciji, radikalizaciji i širenju antagonizirajućih narativa.
- Javna percepcija i stavovi građana značajno su pod uticajem javnog diskursa, zbog čega je važna proaktivna uloga medija u plasiranju tačnih i objektivnih informacija koje nijesu u službi nacionalističkih propagandističkih narativa. Podaci iz istraživanja otkrivaju duboke društvene podjele i ukazuju na potrebu za proaktivnim pristupom u jačanju povjerenja, dijaloga i regionalne saradnje- izjavila je Gvozdenović.
Da zemlje iz regiona u velikoj mjeri ili malo utiču na odluke koje donosi crnogorska Vlada smatra 54,6 odsto građana/ki dok njih 45,4 smatra da zemlje iz regiona ne utiču na odluke izvršne vlasti, pokazalo je istraživanje.
Kako su iz CDT-a naveli, među onima koji su odgovorili da susjedne države utiču na odluke Vlade najveći je procenat građana koji navode Srbiju (48,5 odsto), zatim onih koji smatraju da sve države regiona utiču na odluke Vlade (11,9 odsto). Tek 3,5 odsto ispitanika kao državu koja utiče na odluke Vlade navodi Hrvatsku, 0,9 odsto Albaniju, 0,7 odsto Bosnu i Hercegovinu, dok 34,4 odsto ispitanika nije dalo odgovor.&nbsp;
Skoro svaki treći građanin kao Vladu Crne Gore i Vladu Hrvatske vidi kao podjednako odgovorne za pogoršanje odnosa dvije zemlje (34,4 odsto). Manji procenat odgovornost pripisuje isključivo Vladi Hrvatske (18 odsto) ili Vladi Crne Gore (13 odsto), dok 9,6 odsto građana/ki smatra da nijedna od vlada nije odgovorna, čak četvrtina ispitanika je neodlučna ili nema stav o ovom pitanju (25 odsto), vidi se iz rezultata istraživanja koje je sproveo CDT.
Tek polovina građana/ki smatra da su dobri odnosi sa Hrvatskom u interesu Crne Gore (49,9 odsto), 14,2 odsto se donekle ili nimalo ne slaže sa tim, dok 35,9 odsto ima neutralan stav o ovom pitanju.&nbsp;
Istraživanje je pokazalo da više od polovine ispitanika (54,9 odsto) smatra su se odnosi Crne Gore i Srbije značajno poboljšali nakon promjene vlasti 2020. godine, a 14 odsto je odgovorilo da se nimalo ili donekle ne slaže sa tim. Manje od trećine (31,1 odsto) ima neutralan stav o ovom pitanju.&nbsp;
Da je Vlada Crne Gore previše fokusirana na odnose sa Srbijom na štetu drugih spoljnopolitičkih prioriteta ocijenilo je 42,9 odsto ispitanika, dok njih 29,7 odsto nije saglasno sa ovom tvrdnjom, a 27,4 odsto ima neutralan stav, navodi se u saopštenju CDT-a.
Više od polovine ispitanika (52,3 odsto) smatra da je za Crnu Goru trenutno najvažnije imati podjednako dobre odnose i sa Srbijom i Hrvatskom, 16,3 odsto građana/ki misli da je važnije imati bolje odnose sa Srbijom a 11,3 sa Hrvatskom. Istovremeno, 8,7 odsto ispitanika ne smatra nijednu od ovih opcija važnom, dok 11,4 odsto nema stav o ovom pitanju.
Kako se iz istraživanja vidi, većina ispitanika (58,5 odsto) smatra da vlasti u zemljama regiona koriste etničke zajednice (Srbi, Hrvati, Bošnjaci, Albanci) u Crnoj Gori prvenstveno za ostvarivanje svojih ciljeva. Sa druge strane oko četvrtine ispitanika (23,3 odsto) vjeruje da vlasti susjednih država istinski brinu o položaju etničkih zajednica u Crnoj Gori, dok 18,2 odsto nema stav.&nbsp;
Istraživanje je sprovedeno u okviru projekta ''Jačanje otpornosti Crne Gore: Borba protiv radikalizacije i dezinformacija'' uz podršku Ministarstva spoljnih poslova Holandije. Sadržaj je isključiva odgovornost Centra za demokratsku tranziciju (CDT) i ne predstavlja nužno mišljenje Ministarstva spoljnih poslova Holandije.
&nbsp;

Više od polovine građana/ki smatra da zemlje iz regiona utiču na odluke koje donosi Vlada Crne Gore

Mladi u Crnoj Gori sumnjaju u svoju sposobnost da prepoznaju dezinformacije, a “prebunking” kojim se na osnovu prethodnog iskustva upozoravaju na potencijalne manipulacije u javnom prostoru, u državi nema željeni efekat, zaključak je eksperimenta koji je sproveo Instituta DAMAR.
Tokom eksperimenta, koji je DAMAR uradio u okviru projekta “Psihološka inokulacija protiv dezinformacija iz ruskih izvora u Crnoj Gori”, koji je finansirao NATO, zaključeno je da su, ipak, mladi ljudi u Crnoj Gori relativno uspješni u razlikovanju dezinformacija od istinitog sadržaja, pri čemu dezinformacije koje se odnose na zdravstvene aspekte i prethodno nepovjerenje u sistem imaju jako uporište među tim dijelom stanovništva.
Iz DAMAR-a su saopštili da je istraživanje pokazalo da mladi ljudi (od 19 do 24 godine) vjerovatno ne čitaju informacije u cjelosti, ali i da imaju visok stepen ranije formiranih uvjerenja koja se temelje na dezinformacijama.
- Zanimljiv je podatak da u Crnoj Gori nije pravilo da su oni koji imaju više obrazovanja otporniji na manipulativne sadržaje - navodi se u saopštenju.
Kako se dodaje, kada su u pitanju političke preference, ne postoji politička polarizacija između takozvanog „prosrpskog“ i „procrnogroskog“ bloka, što je jasan pokazatelj da su dezinformacije problem koji jednako pogađa cjelokupno društvo.
Iz DAMAR-a su ukazali da dezinformacije iz ruskih izvora češće pogađaju one mlade ljude koji imaju proruske spoljnopolitičke stavove.
- Tako ispitanici koji vjeruju da Crna Gora treba da ima bliže veze sa istočnim zemljama su bili skloniji podržavanju proruskih dezinformacija od ostalih ispitanika - naveli su iz DAMAR-a.
Oni su istakli da, s druge strane, ispitanici koji su prozapadno orijentisani, nešto bolje procjenjuju dezinformacije koje se odnose na Rusiju.
- Istraživanje između ostalog pokazuje i da prisustvo dezinformacija utiče na političko rasuđivanje mladih, što može imati ogromne posljedice u vidu dodatnog jačanja polarizacije u društvu i nepovjerenja prema institucijama - dodali su iz DAMAR-a.
Oni su pojasnili da je prebunking proaktivna strategija za suzbijanje dezinformacija koja se oslanja na pripremu pojedinca da prepozna prije nego što bude izložen lažnim informacijama.
Temelji se na principu "psihološke inokulacije" – slično kao vakcinacija, gdje se ljudi upoznaju s manjim dozama obmanjujućih tehnika i načinima njihovog prepoznavanja.
Prema toj teoriji, prebuking bi trebalo da omogući da razviju otpornost prema dezinformacijama i smanje vjerovatnoću da budu obmanuti.

Mladi u Crnoj Gori neotporni na dezinformacije

Čudi nas žučna reakcija odbornice BS gospođe Kurtagić Kalender oko 
pozicije potpredsjednik SO koju naziva nevažnom i izmišljenom iako je to 
zapravo to zapravo uža specijalnost BS u Vladi - izmišljene pozicije - poručili su u Evropskom savezu Bara nakon što je Sehera Kurtagić Kalender tvrdila da je izbor Amara Borančića iz Liberalne partije za potpredsjednika loklanog parlamenta nastavak prakse diskriminacije, te da su u pitanju političke kombinatorike.&nbsp;
U Evropskom savezu Bara kažu da ih čudi da je ona odlučila da umjesto direktno na jučerašnjoj sjednici Skupštine opštine, svoje stavove saopštava putem medija.
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 48%; padding-top: 120px;"><iframe src="//cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fetv.me%2Fpolitika%2Fborancic-bs-u-ocigledno-nijesam-dovoljno-dobar-musliman-za-bosnjacku-stranku&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>
- Ili su to pak odlučili njeni nadologodavci, očigledno se plašeći snage 
Evropskog saveza u Baru, pa se kriju iza imena drugih? Ni nas mnogo ne zanima šta misli bilo ko od njih pojedinačno, ali nećemo dozvoliti nikom, pa ni BS da u kontinuitetu pokušava da naruši multietnički sklad u Bar zarad sitnih partijskih poena i kojeg glasa na izborima. Za njih imamo jedonstavan savjet i recept, ukoliko bi se funkcioneri BS, a posebno najbliži članovi njihovih porodica, povukli sa funkcija, bilo bi sasvim dovoljni funkcija za sve Bošnjake u Baru ali i širom Crne Gore - naveli su u Evropskom savezu.
Iz pristojnosti, kažu, neće govoriti o imenama i porodičnim vezama koje su poznate.
- Ali varaju se ako misle da građani to ne vide, te da danas iko više želi da podržava porodični biznis zvani Bošnjačka stranka - dodali su oni.
Zato su, podvlače, u BS najmanje pozvani da bilo koga prozivaju zbog fotelja.
- Kad čitav Bar i Crna Gora znaju da se upravo zarad fotelja rukovodstva njihove partije, koje u tom slučaju zaista jesu izmišljene, čvrsto politčki 
prigrlili čak i četnickog vojvodu Andriju Mandića, i postali njegov 
vjeran koalicioni partner. Ne prezajući da taj čin pravdaju navodnom 
brigom za Bošnjake. Koliko im je ta priča pila vodu najbolje svjedoči 
rezultat u Podgorici, gdje su izgubili vise od polovine biračkog tijela, 
a sva je prilika isti rezultat će ponoviti i u Baru pa otud nervoza - poručili su u Evropskom savezu Bara. 
 
Bar je, dodaju, uvijek bio grad otvoren za svakog čovjeka i dao je širokogrudo svima dio sebe ne pitajući za ime i prezime.
- A to je potvrdio upravo i jučerašnji izbor na Skupštini. Na kraju, rukovodeće pozicije dobijaju se na izborima, poverenjem građana i biografijom koja gospođi Kurtagić Kalender očito nije mjerilo, a ne nikako na popisu stanovništva - zaključili su u saopštenju.

Evropski savez Bar: Ukoliko bi se funkcioneri BS i članovi njihovih užih porodica povukli, bilo bi sasvim dovoljno funkcija za sve Bošnjake

Apstinenti su demokratski potencijal crnogorskog društva i njihova eventualna (de)motivacija može biti presudan faktor kada je u pitanju ishod predstojećih izbora u Glavnom gradu, saopštili su iz Instituta DAMAR u kojem tvrde da je lakše objasniti zašto neki ljudi izlaze na izbore i glasaju za određenu političku frakciju, nego otkloniti dileme ko su oni koji odlučuju da ne posjete birališta.
Stoga je, kako kažu, DAMAR kroz seriju od pet istraživanja uoči izbora u Podgorici „nacrtao“ profil crnogorskog apstinenta.
- Podaci pokazuju da žene češće apstiniraju u odnosu na muškarce - u prosjeku žene čine 55.7% od ukupnog broja apstinenata. U Podgorici, kao i na državnom nivou, najviše apstiniraju osobe sa srednjim obrazovanjem, a rezultati pokazuju da čak svaki peti građanin koji ima visoko obrazovanje neće glasati na predstojećim izborima u Podgorici – navode iz DAMAR-a.
Analiza starosne strukture pokazuje da su apstinenti najčešće osobe od 18 do 30 godina (33.9%), te oni koje žive u urbanim sredinama u Glavnom gradu.
Kada je u pitanju socioekonomski status, &nbsp;61% apstinenata u Crnoj Gori je zapošljen, a slijede oni koji su u penziji 19.5%, a apstinira i 13.5% studenata.&nbsp;
Najviše apstinenata radi u privatnom sektoru - prosječno 70% &nbsp;- pokazali su podaci iz pet istraživanja u periodu od februara do avgusta ove godine.
Rezultati govore i da bi rješavanje socijalnih pitanja kao što su zapošljavanje, obrazovanje i zdravstvo motivisalo 21% apstinenata da najvjerovatnije izađu na izbore, dok bi 13.5% motivisalo povjerenje u iskrenost i integritet političkih lidera.
Jasno izražavanje političkih stavova o nacionalnim pitanjima bi učinilo da na birališta najvjerovatnije izađe 12% apstinenata, a reforma pravosuđa i borba protiv korupcije 10.5%.
Ponuda političkih programa bi za glasanje motivisala 9% apstinenata, dok bi 8.5% motivisalo uvjerenje da njihov glas može donijeti konkretne promjene.
Osim ovih podataka, DAMAR je kroz seriju istraživanja dobio i odgovore na pitanja koje su to medijske, političke i međunarodne preferencije apstinenata, kakvi su njihovi identitetski, ekonomski i stavovi o socijalnoj pravdi, te šta bi ih eventualno motivisalo da daju glas određenoj političkoj strukturi.
Ukupna veličina uzorka u svih pet istraživanja iznosila je 4.522 punoljena ispitanika, sa pojedinačnim veličinama uzoraka u rasponu od 800 do 1.100 ispitanika.

DAMAR: Apstinenti u Glavnom gradu - ne(rješiva) enigma

Vojni sud u Sibiru osudio je dvojicu šesnaestogodišnjaka na sedam i sedam i po godina zatvora zbog podmetanja požara na transportni helikopter Mi-8 na vojnom aerodromu kod Omska, po nalogu ukrajinskih obavještajnih službi.
Prema navodima suda, dvojica maloljetnika, čiji identitet nije objavljen, uhapšena su u septembru 2024. godine nakon što su zapalila vojni transportni helikopter Mi-8 na aerodromu izvan grada Omska, oko 2.250 kilometara istočno od Moskve.
Obojica uhapšenih su u trenutku počinjenja djela imali po 16 godina. Sudija Drugog istočnog okružnog vojnog suda u Sibiru proglasio ih je krivima za planiranje i izvršenje terorističkog napada.
Jedan od tinejdžera osuđen je na sedam godina zatvora, dok je drugi dobio kaznu od sedam i po godina. Osim zatvorskih kazni, obojica su obavezana da Ministarstvu odbrane Rusije isplate odštetu u iznosu od 668 miliona rubalja, što odgovara procijenjenoj materijalnoj šteti.
Istragom je, prema navodima istražitelja, utvrđeno da je ukrajinska vojna obavještajna agencija GUR tinejdžerima obećala isplatu 20.000 dolara ukoliko zapale helikopter i dostave videosnimak kao dokaz da su izvršili napad.

Vojni sud u Sibiru osudio maloljetnike na sedam godina zatvora zbog paljenja ruskog helikoptera

Lavine u Austriji usmrtile su troje skijaša, javila je danas austrijska nacionalma radio-televizija (ORF), navodeći da ekstremna opasnost od lavina vlada u Forarlbergu i Tirolu, uz 4. i 5. nivo upozorenja.
Jedna osoba je poginula u lavini u dolini Klostertal na planini Zonenkopf u Forarlbergu.
Tri skijaša su zatrpana lavinama u Fisu, u Tirolu, a dvoje od njih je poginulo, navodi ORF.
Samo u Tirolu danas je registrovano više od 30 lavina, javila je njemačka agencija dpa.

Lavine u Austriji usmrtile troje skijaša

Košarkašice Budućnost Bemaxa očekivano su se plasirale u finale Kupa Crne Gore, gdje će im protivnice biti debitantkinje na završnom turniru, ekipa Sea Starsa iz Tivta. Podgoričanke su u polufinalu u Bijelom Polju bile ubjedljive protiv Primorja, 94:51, dok je u mnogo neizvjesnijem drugom polufinalu Sea Stars pobijedio Podgoricu 69:64.
Budućnost je meč sa Novljankama usmjerila na svoju stranu već u prvoj četvrtini, koju je dobila 27:11, nakon čega je samo uvećavala prednost do kraja. Pet igračica u sastavu trenera Petra Stojanovića imalo je dvocifreni učinak. Najefikasnija je bila Nikolina Ilić sa 20 poena, Zorana Radonjić je ubacila 19, Dženifer Birn 14, a po 10 Janja Dragišić i Ksenija Šćepanović. U ekipi trenera Dragana Prge jedina dvocifrena je bila Amerikanka Aleksis Vagner sa 25 poena. Anja Adžić postigla je 8, Dašanti Miler poen manje, a Nataša Radović 6 poena i 12 skokova.
Istorijski uspjeh napravio je Sea Stars, pobjedom nad Podgoricom u veoma neizvjesnom duelu, na krilima sjajne Amerikanke Zutorje Kuk koja je postigla 32 poena i imala 11 skokova. Nakon ujednačenog prvog poluvremena (29:27 za Podgoricu), Sea Stars je odigranu odličnu treću četvrtinu, koju je dobio 24:14 i potom do kraja uspio da sačuva vođstvo za veliku pobjedu na debitantskom nastupu na završnom turniru. Pored najefikasnije Kuk, kod Tivćanki se izdvojila i Sofija Vučković sa 11 poena i 9 skokova, a u timu Podgorice dvocifrenim učinkom su se istakle Blanka Jovović sa 16 poena, Katarina Radulović sa 14 i Anđela Rakočević sa 13 poena i 12 skokova.
Finale između Budućnosti i Sea Starsa igra se u dvorani Nikoljac u Bijelom Polju u četvrtak, od 20:30 časova.

U finalu Kupa košarkašice Budućnosti i Sea Starsa

Najmanje 37 rudara poginulo je, a još 25 hospitalizovano nakon trovanja ugljen monoksidom u rudniku u nigerijskoj saveznoj državi Plateau. Prema policijskim izvorima i sigurnosnom izvještaju, do nesreće je došlo u srijedu u ranim jutarnjim satima, prenosi Reuters.
<h3>Smrtonosni gas u napuštenom oknu</h3>
Tragedija se dogodila oko 5:45 ujutro u rudarskom oknu u mjestu Kampani, na području Vase. Nigerijski ministar za razvoj čvrstih minerala, Dele Alake, izjavio je da se radi o napuštenom nalazištu olova, gdje uskladišteni minerali ispuštaju otrovne plinove. Prema njegovim riječima, mještani su, nesvjesni opasnosti, ušli u tunel kako bi iskopavali rudu i pritom udahnuli smrtonosni plin.
Preliminarni rezultati istrage potvrdili su da su žrtve, u dobi od 20 do 35 godina, preminule od posljedica udisanja gasa tokom rada pod zemljom.
<h3>Vlada naredila hitnu obustavu rada</h3>
Nakon nesreće, ministar Alake naredio je zatvaranje rudarskog područja koje pokriva licenca 11810, a kojim upravlja kompanija Solid Unit Nigeria Limited u vlasništvu Abdullaha Dan-Čine. Savezna vlada takođe je naložila hitnu obustavu svih rudarskih aktivnosti na pogođenom području do završetka istrage.
Vlada savezne države Plateau saopštila je da se strahuje od velikog broja žrtava, ne navodeći konačan broj, te potvrdila da se preživjeli nalaze na liječenju u obližnjim bolnicama. Sigurnosne snage ogradile su mjesto nesreće kako bi spriječile daljnji pristup.
Nesreće u rudnicima česte su u Nigeriji, gdje većina rudnika radi ilegalno, s minimalnim sigurnosnim mjerama i bez odgovarajuće zaštitne opreme za radnike.

Tag: damar