Rak grlića materice i dalje je jedna od najopasnijih, ali i najpreventibilnijih malignih bolesti kod žena. Uprkos dostupnim pregledima, savremenim dijagnostičkim metodama i HPV vakcini, veliki broj žena u Crnoj Gori ljekaru se javlja tek kada se pojave simptomi uznapredovale bolesti.&nbsp;
Podaci Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) dodatno upozoravaju da se Crna Gora nalazi u vrhu po standardizovanim stopama obolijevanja i smrtnosti od raka grlića materice.&nbsp;
Budući da ovu temu nije dovoljno problematizovati samo tokom Evropske nedjelje prevencije raka grlića materice, za Portal Analitika o razmjerama ovog zdravstvenog problema, faktorima rizika, te značaju ranog otkrivanja i prevencije govori v.d. direktorice Instituta za onkologiju Kliničkog centra Crne Gore Gordana Ristić-Bašović.
Ona ističe da se, prema posljednjim podacima SZO, u svijetu čak 660 hiljada žena bori sa ovom bolešću.&nbsp;
Sagovornica Analitike objašnjava da je rak grlića materice agresivna maligna bolest koja se razvija u dijelu materice koji je okrenut prema vagini i nastaje onda kada se određene grupe ćelije počnu nekontrolisano umnožavati.&nbsp;
- U tom nekontrolisanom rastu, izlaskom iz tijela materice, može doći i do oboljenja okolnih organa, a širenjem krvnim putem i do udaljenih organa. Do razvoja ove bolesti dolazi tek nakon određenog perioda, od djelovanja faktora rizika, preko prekancerogenog stanja, do razvoja invazivnog karcinoma koji u zavisnosti od stadijuma bolesti može da ima različite ishode - ističe doktorka Ristić-Bašović.
<h2>Crna Gora u vrhu po stopi obolijevanja i smrtnosti</h2>
Ukazuje i da je to veliki javno-zdravstveni problem, kako u cijelom svijetu, tako i u Crnoj Gori. O tome, kaže, najbolje govore podaci Svjetske zdravstvene organizacije, odnosno Globalne onkološke opservatorije - da je 2022. godine u svijetu preko 350 hiljada žena izgubilo bitku sa ovom bolešću, što je svrstava na četvrto mjesto po obolijevanju i malignitetu kod žena.&nbsp;
- Crna Gora je, prema posljednjim podacima Svjetske zdravstvene organizacije, na prvom mjestu prema standardizovanoj stopi i po oboljevanju i umiranju. Ono što treba naglasiti jeste da porast obolijevanja kao i umiranja i dalje raste u onim zemljama koje imaju niži ili srednji ekonomski status, dok su razvijene zemlje, koje su kroz različite programe primarne i sekundarne prevencije, značajno smanjile incidencu i smrtnost od ove bolesti i postavile cilj za eradikaciju - ističe sagovornica Analitike.&nbsp;
<h2>HPV infekcija glavni faktor rizika</h2>
Doktorka ukazuje da je glavni faktor rizika za razvoj ovog karcinoma infekcija Humanim Papiloma virusom (HPV).&nbsp;
- Postoji preko 200 različitih vrsta ovog virusa, od kojih se izdvajaju oni koji su visoko onkogeni, odnosno oni koji mogu izazvati karcinom, a to su HPV 16 i 18, koji su u preko 70 odsto slučajeva odgovorni za pojavu raka grlića materice. Žene sa kompromitovanim imunim sistemom su uzročna grupa kod koje se češće razvija, iz HPV infekcija, ovaj karcinom. Prvenstveno mislimo na oboljele od HIV-a, odnosno AIDS-a, žene sa transplatiranim organima koji su u kontinuiranoj imunosupresiji, prerano stupanje u odnose, povećani broj partnera, neadekvatna higijena, odnosno niži socijalno-ekonomski status, neredovni pregledi - pojašnjava Ristić-Bašović.&nbsp;
Kako dodaje, veći broj porođaja, kao i nekontrolisana upotreba oralnih kontraceptivnih sredstava, mogu da doprinesu pojavi karcinoma, a kao kofaktore, kaže, treba imati u vidu konzumiranje cigareta, računajući i aktivne i pasivne pušače.
<h2>Značaj redovnih pregleda</h2>
Da li će se ova bolest dijagnostikovati u ranoj fazi, zavisi od svijesti žena o bitnosti svog zdravlja.&nbsp;
- Vrlo je važno da se podigne svijest žena, ne samo o mogućnostima, već i o neophodnosti preventivnih pregleda. Na kontrole treba ići makar jednom godišnje, počevši onog trenutka kada djevojka stupi u seksualne odnose, sve do 65 godine - sugeriše Ristić-Bašović.
Doktorka napominje da su ginekološki organi dostupni pregledu, da se svaka promjena može vidjeti golim okom i da se na taj način bolest može otkriti u ranoj fazi.
- Promjene na grliću se otkrivaju ginekološkim i kolposkopskim pregledom. Kod sumnjivih lezija radi se biopsija i histopatološki pregled, i u skladu sa tim nalazima određuje se algoritam pregleda- &nbsp;pojašnjava ona.
<h2>Sve mlađe pacijentkinje, ali ima oboljelih i u starijoj dobi</h2>
Rak grlića materice se, kako ističe, najčešće javlja u reproduktivnom periodu života žena, od 30 do 50 godine života.&nbsp;
- Ta starosna granica se danas sve više pomjera ka mlađoj dobi, tako da već od 25/30 godine počinju da oboljevaju, a vrh incidence jeste između 30 i 50 godine. Sve više bilježimo u kliničkoj praksi žene kod kojih se karcinom grlića materice otkriva i nakon 65, pa i 70 godine života - dodaje doktorka.
Rano otkrivanje raka grlića materice ima veliki uticaj na dalji tok liječenja, pa naša sagovornica ističe da je to osnov dobrog liječenja, odnosno kontrole ove bolesti.&nbsp;
- To je preventibilna bolest, a čak dvije trećine žena se na pregled javlja tek kada se pojave neki simptomi i znaci bolesti, a tada imamo jako uznapredovalu bolest, kada su šanse za izlječenje vrlo male - upozorava Ristić-Bašović.
Naglašava da preventivni pregledi služe da bi se otkrile premaligne lezije koje se uspješno liječe ili invazivni karcinom u ranoj fazi, kada su mogućnosti izlječenja velike.&nbsp;
- Nažalost, otkrivanjem tumora u uznapredovaloj fazi bolesti dovodi do neizvijesnosti ishoda liječenja, smanjenja mogućnosti izlječenja i povećanjem troškova liječenja - ukazuje ona.
<h2>HPV vakcina najefikasnija primarna prevencija</h2>
Vakcina protiv HPV-a je u Crnoj Gori počela da se primjenjuje u septembru 2022, dok je u ostalim zemljama razvijenog socijalno-ekonomskog statusa već uveliko dostupna i smanjena je incidence oboljevanja i smrtnosti.
- Preporučujem imunizaciju svim djevojčicama i smatram da treba osvijestiti svakog roditelja o tome koliki je značaj HPV vakcine za zdravlje njihove djece. Sa imunizacijom treba početi rano, u uzrastu od devete do 14 godine, kada je djelotvornost ove vakcine najveća. Može se primati i do 26 godine, u slučaju da djevojke nisu stupile u seksualne odnose ili nisu mijenjale partnere, s obzirom na to da je djelotvornost ove vakcine sa godinama sve manja - ističe Ristić-Bašović.&nbsp;
Skreće pažnju i na to da je cilj HPV imunizacije u svijetu da oko 80 odsto djece, uzrasta od devet do 14 godina, bude obuhvaćeno ovom vakcinom.&nbsp;
- HPV virus, osim raka grlića materice može da izazove i druge vrste tumora, pa i kod osoba muškog pola, karcinom penisa, karcinom analnog kanala, karcinom usne duplje. Samim tim se ova vakcina preporučuje i dječacima, što će združeno djelovati da se smanji prokuženost ovog virusa i među pripadnicama ženskog pola - naglašava Ristić-Bašović.
<h2>Prevencija je šira od vakcinacije</h2>
Navodi da osim HPV vakcine postoji još načina prevencije i savjetuje prestanak pušenja, određeno seksualno obrazovanje, zaštitu prilikom odnosa, ne mijenjanje partnera.&nbsp;
- Ukoliko eliminišemo ili svedemo na minimim sve ove faktore rizika, smanjuje se i uticaj tih faktora koji mogu da dovedu do pojave karcinoma - naglašava ona.
Ristić-Bašović ukazuje da na neke faktore rizika ne možemo uticati, kao što je imunosupresija zbog transplatacije organa ili neke autoimune bolesti, ali u tim slučajevima se, kako dodaje, zna da su te osobe u povećanom riziku i savjetuju im se češći pregledi.&nbsp;
Pored ovih načina prevencije, doktorka preporučuje i organizovane nacionalne programe, screening programe, na koje žene trebaju da se odazivaju u što većem broju.&nbsp;
- Ovaj program obuhvata osobe od 35 do 50 godine u kome se obavljaju određeni testovi koji su bezbjedni i pristupačni, a vrlo efikasni u otkrivanju svih ovih promjena. Iz zdrave populacije treba izdvojiti one žene koje imaju ovaj tumor - zaključuje direktorica Instituta za onkologiju Kliničkog centra Crne Gore.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1084x550

thumbnail

Ristić-Bašović: Rak grlića materice je bolest koju možemo zaustaviti na vrijeme, prevencija počinje HPV vakcinom i redovnim pregledima

Berlinski proces je inicijativa koja jača saradnju među zemljama Zapadnog Balkana, a crnogorsko predsjedavanje tokom 2026. godine prilika je za nove, konkretne rezultate koji će unaprijediti živote građana širom regiona, poruka je susreta predstavnika Kabineta predsjednika Vlade Crne Gore sa njemačkim diplomatama iz diplomatskih misija u šest država Zapadnog Balkana, kao i njemačkog Ministarstva vanjskih poslova.
Tema sastanka koji je održan danas u Podgorici bila je, kako su naveli iz njemačke ambasade, crnogorsko predsjedavanje Berlinskim procesom i pregovori o pristupanju Evropskoj uniji. Učesnici su se saglasili da Berlinski proces treba prvenstveno da dovede do novih, opipljivih poboljšanja za stanovništvo Zapadnog Balkana.
- U tom kontekstu, crnogorska strana je predstavila četiri prioriteta svog predsjedavanja: Snažan i inkluzivan ekonomski rast: zasnovan na dubljoj regionalnoj integraciji tržišta i stvarnoj konvergenciji sa Evropskom unijom; Konkurentnost: kroz podršku inovacijama, digitalnoj transformaciji i razvoju ljudskog kapitala; Bezbjednost i otpornost: kroz saradnju u oblasti unutrašnje i spoljne bezbjednosti, jačanje institucionalnih kapaciteta, upravljanje granicama i borbu protiv organizovanog kriminala i ilegalnih finansijskih tokova; te Zelena i održiva tranzicija: kroz usklađivanje politika sa Evropskim zelenim dogovorom, sprovođenje Zelene agende za Zapadni Balkan, ulaganje u obnovljive izvore energije, energetsku efikasnost i klimatsku otpornost- navodi se.
Tokom sastanka bilo je riječi o dinamici agende u okviru koje će zemlje učesnice Berlinskog procesa kroz niz susreta na najvišem nivou i u okviru inicijativa u različitim oblastima dati dalji podsticaj regionalnoj saradnji i razvoju u kontekstu budućeg članstva u Evropskoj uniji.
Berlinski proces je platforma za jačanje regionalne saradnje i približavanje zemalja Zapadnog Balkana EU. Pored šest zemalja Zapadnog Balkana: Albanije, Bosne i Hercegovine, Kosova, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Srbije, u ovom formatu učestvuju Njemačka, druge partnerske zemlje i EU. Proces je 2014. godine pokrenula njemačka kancelarka Angela Merkel. Prošle godine, Berlinskim procesom predsjedavalo je Ujedinjeno Kraljevstvo.

Crna Gora preuzima Berlinski proces: U fokusu ekonomski rast, bezbjednost i zelena tranzicija

Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović sastao se danas u Dablinu sa predsjednicom Irske Catherine Connolly, u okviru prve zvanične posjete jednog crnogorskog predsjednika toj zemlji od obnove nezavisnosti 2006. godine, tokom koje je potvrđena snažna podrška Irske evropskoj budućnosti Crne Gore.
Milatović je primljen u rezidenciji Áras an Uachtaráin, gdje se upisao u Knjigu gostiju, nakon čega je uslijedio bilateralni razgovor i susret delegacija. Kako je saopšteno, riječ je o prvoj posjeti predsjednika Crne Gore Irskoj od obnove nezavisnosti, čime se, kako se navodi, otvara novo poglavlje u odnosima dvije države i potvrđuje spremnost za intenziviranje političkog dijaloga.
Istaknuto je da je Milatović tek drugi šef države kojeg je predsjednica Connolly primila, što dodatno, kako se ocjenjuje, potvrđuje značaj susreta i kvalitet međusobnih odnosa.
Tokom razgovora potvrđeni su prijateljski odnosi Crne Gore i Irske, uz zajedničku posvećenost evropskim vrijednostima, demokratiji i jačanju institucionalne saradnje.
Predsjednica Connolly izrazila je snažnu podršku evropskom putu Crne Gore, u trenutku kada država ulazi u završnu fazu reformskog procesa sa ciljem punopravnog članstva u Evropskoj uniji.
Milatović je zahvalio na, kako je naveo, principijelnoj i dosljednoj podršci Irske politici proširenja, ističući da Crna Gora ulazi u odlučujuću fazu pregovaračkog procesa, sa ambicijom da ga privede kraju i postane punopravna članica EU.
Sagovornici su ocijenili da Crna Gora i Irska, uprkos geografskoj udaljenosti, dijele snažnu evropsku viziju i uvjerenje da je kredibilna politika proširenja u interesu stabilnosti i budućnosti cijelog kontinenta.
Predsjednik Crne Gore uputio je predsjednici Connolly poziv da posjeti Crnu Goru, ocjenjujući da bi takva posjeta dodatno učvrstila bilateralne odnose i prijateljstvo dvije zemlje.

Milatović u Dablinu: Snažna podrška evropskom putu Crne Gore

Mađarska opoziciona stranka desnog centra Tisa povećala je prednost nad Fidesom premijera Viktora Orbana uoči parlamentarnih izbora 12. aprila, pokazuje najnovije istraživanje agencije Median.
Prema anketi, Tisa, koju predvodi bivši vladin insajder Peter Mađar, ima podršku 55 odsto odlučnih birača, dok Fides uživa podršku 35 odsto. U ukupnoj populaciji Tisu podržava 42 odsto ispitanika, a Fides 31 odsto.
Istraživanje ukazuje na pad podrške Orbanovoj stranci nakon višegodišnje ekonomske stagnacije, dok Tisa, osnovana 2024. godine, jača poziciju pred izbore.
Osim dvije vodeće partije, samo krajnje desna stranka Naša domovina (Mi Hazank) ima realne šanse da pređe izborni prag od pet odsto i uđe u parlament.
Iako dio anketa daje prednost Tisi, Orban tvrdi da bi Fides mogao osvojiti većinu u pojedinačnim izbornim jedinicama i zadržati vlast.
Mađarski parlament ima 199 poslanika – 93 se bira sa partijskih lista, a 106 direktno u izbornim jedinicama.

Izborne ankete u Mađarskoj: Tisa ubjedljivo ispred Orbanovog Fidesa

Na javni poziv za imenovanje tri člana Fiskalnog savjeta Crne Gore prijavila su se četiri kandidata, saopštio je predsjednik skupštinskog Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, Boris Mugoša.
&nbsp;Prijave su dostavili Stevan Gajević, Bratislav Pejaković, Lidija Martinović i Slavko Rakočević.
&nbsp;- Postoji mogućnost putem Pošte da pristigne još prijava, ali već je prošlo određeno vrjeme, pa je ta mogućnost svedena na minimum- rekao je Mugoša na sjednici Odbora.
&nbsp;Odbor je krajem januara raspisao javni poziv za imenovanje tri člana Fiskalnog savjeta, a prijave su se mogle podnositi do 20. februara.
&nbsp;Odbor će u narednom periodu obaviti saslušanje kandidata.
&nbsp;O dva kandidata za članove Fiskalnog savjeta glasalo se u Skupštini krajem prošle godine, ali Stevan Gajević i Nina Vujošević tada nijesu dobili potebnu podršku poslanika.
&nbsp;Na popunu Fiskalnog sajveta je prethodno pozvala i Evropska komisija (EK), koja je u Izvještaju o napretku Crne Gore krajem prošle godine, upozorila da država mora odlučnije da ograniči javnu potrošnju i poveća budžetske prihode uz poštovanje fiskalnih pravila, sprovede Zakon o budžetu i fiskalnoj odgovornosti i osnuje Fiskalni savjet na vrijeme za razmatranje budžeta za ovu godinu.
&nbsp;Fiskalni savjet je nezavisno tijelo koje treba da nadzire sprovođenje fiskalne politike i daje predloge i mjere za njeno unapređenje.

Tag: gordana-ristic-basovic

Ristić-Bašović: Rak grlića materice je bolest koju možemo zaustaviti na vrijeme, prevencija počinje HPV vakcinom i redovnim pregledima

Crna Gora preuzima Berlinski proces: U fokusu ekonomski rast, bezbjednost i zelena tranzicija

Milatović u Dablinu: Snažna podrška evropskom putu Crne Gore

Izborne ankete u Mađarskoj: Tisa ubjedljivo ispred Orbanovog Fidesa

Mugoša: Za članove Fiskalnog savjeta stigle četiri prijave

PRATITE TVe UŽIVO