Doktorica Snežana Barjaktarović Labović, direktorica Instituta za javno zdravlje, podnijela je ostavku, saznaje Portal ETV.&nbsp;
Ona je za vršiteljku duẓ̌nosti izabrana 2024. godine.&nbsp;
Barjaktarović Labović je ranije bila na čelu Odeljenja za nauku, projekte i međunarodnu saradnju u Institutu.
Ona je na tu funkciju predložena je nakon što je Dragan Laušević podnio ostavku na mjesto direktora.

Miraš Dušević

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

thumbnail

Direktorica IJZ-a podnijela ostavku

Preminuo je pacijent kod kojeg je potvrđen slučaj legionarske bolesti.
On je nedavno primljen u Klinički centar Crne Gore (KCCG) u teškom stanju, a bila mu je potvrđena vanbolnička pneumonija.
- Legionarska bolest, ovog ljeta je registrovana kod jedne osobe u Crnoj Gori, koja je i preminula - kazali su Gradskoj Televiziji u Institutu za javno zdravlje (IJZCG).
Oni su dodali da ne postoji bojazan od epidemije.
Ovo oboljenje predstavlja teški oblik zapaljenja pluća koji kod ljudi izaziva bakterija iz roda Legionella, a može se prenijeti na svim mjestima gdje dolazi do raspršivanja vode, od privatnih kupatila do kompleksnih rashladnih sistema.
- U blizini fontana, bazena, u spa-centrima, prilikom rada rashladnih uređaja, ovlaživača vazduha, na kraju i puštanjem vode u slavinama ili tuš kabinama - kazala je specijalista epidemiologije, Karolina Glavatović.

Portal ETV

1250x600

1084x550

Preminuo pacijent kod kojeg je bila potvrđena legionarska bolest

Obuhvati svim vakcinama iz redovnog kalendara vakcinacije moraju biti veći, što zahtjeva odlučnu akciju cijele društvene zajednice - poručili su u Institutu za javno zdravlje (IJZ) povodom 7. aprila - Svjetskog dana zdravlja. 
 
Oni su kazali da je ovogodišnja kampanja posvećena unapređenju zdravlja majki i novorođenčadi. 
 
Kako su istakli, tema kampanje "Zdrav početak, budućnost koja obećava" ističe značaj podrške društva, porodice i zdravstvenog sistema u osiguravanju postnatalne njege za svaku majku i novorođenče. 
 
- Zdravlje majki odnosi se na brigu o sopstvenom zdravlju, birajući zdrave stilove života u periodu prije trudnoće, tokom trudnoće, porođaja i nakon porođaja, čime se osigurava da majke i novorođenčad dostignu puni potencijal zdravlja i dobrobiti u budućnosti - naveli su u IJZ. 
 
Podsjetili su da su u domovima zdravlja u Crnoj Gori uspostavljena Savjetovališta za reproduktivno zdravlje poznata kao Škole za trudnice. 
 
- Svakog mjeseca te škole primaju nove trudnice, koje stručni tim, sastavljen od izabranih ginekologa i medicinskih sestara, edukuje i informiše o svim aspektima trudnoće, porođaja, postporođajnog perioda, dojenja, kao i razvoju i njezi bebe - dodaje se u saopštenju. 
 
Iz Instituta su naveli da redovni kalendar vakcinacije u Crnoj Gori obuhvata zaštitu protiv 12 oboljenja ili grupa oboljenja, omogućavajući uspješan početak života i razvoj djece oslobođen straha od opasnih infektivnih bolesti. 
 
Kako su podsjetili iz te zdravstvene ustanove, tokom posljednje tri godine zdravstveni sistem je uveo dvije vakcine u redovni kalendar - HPV vakcinu kojom su sada pored djevojčica obuhvaćeni i dječaci, kao i vakcinu protiv pneumokoka. 
 
- Ipak, pored velikih napora koje ulažu pedijatrijske službe domova zdravlja i IJZ, obuhvati svim vakcinama iz redovnog kalendara bi morali biti veći, što predstavlja izazov i zahtjeva odlučnu akciju cijele društvene zajednice u periodu ispred nas - naglasili su u IJZ. 
 
Ističu da je edukacija žena o važnosti redovnih pregleda i zdravim stilovima života ključna za osnaživanje žena da aktivno brinu o svom zdravlju. 
 
Iz IJZ-a su kazali da su stanja poput dijabetesa, hipertenzije i gojaznosti sve prisutnija kod žena u reproduktivnoj dobi i da mogu značajno povećati rizike povezane s trudnoćom. 
 
Zbog toga je, kako su poručili, veoma značajno pravovremeno kontrolisati ta zdravstvena stanja. 
 
Iz Instituta su istakli da zdrava trudnoća podrazumijeva opšte dobro zdravlje žene, koja podrazumijeva redovne medicinske preglede, zdrave stilove života, pravovremenu vakcinaciju i adekvatnu podršku mentalnom zdravlju. 
 
- U skladu sa tim preporučuje se uravnotežena ishrana, koja osigurava unos neophodnih hranljivih materija za očuvanje zdravlja tokom trudnoće, podrazumijeva konzumaciju raznovrsne, zdravstveno bezbjedne, svježe i neprerađene hrane, poput žitarica, mahunarki, povrća, voća, hrane životinjskog porijekla, sjemenki i jezgrastog voća - dodali su u IJZ. 
 
Napomenuli su da se, takođe, preporučuje umjeren unos kvalitetnih biljnih ulja, uz istovremeno izbjegavanje namirnica bogatih šećerom, mastima i solju. 
 
Oni su naglasili da redovna fizička aktivnost obezbjeđuje brojne prednosti za trudnice, uključujući lakši porođaj i održavanje optimalne tjelesne težine, a to su kvalitetniji san, bolja cirkulacija, smanjenje bola u leđima, manji rizik od opstipacije, kao i smanjenje oticanja nogu i ruku. 
 
- Preporučuje se hodanje, lagano trčanje, plivanje, individualno dozirano vježbanje, vježbe u vodi, joga za trudnice i specijalno prilagođeni programi sa sertifikovanim instruktorima - dodali su u IJZ. 
 
Poručili su da je važan prestanak upotrebe duvanskih proizvoda i konzumacije alkohola tokom i nakon trudnoće. 
 
Oni su naveli da trudnice mogu da se izlažu suncu najduže sat u vremenu do deset sati prijepodne i od 17 sati poslijepodne. 
 
Kako su kazali, obavezna je i upotreba krema sa UV zaštitom. 
 
Iz Instituta su istakli da podrška članova porodice ima značajnu ulogu u unapređenju mentalnog i fizičkog zdravlja majki i novorođenčadi. 
 
- Podsticanje snažnih porodičnih veza i uključivanje očeva i drugih članova porodice u prenatalnu njegu i postnatalnu podršku omogućava sveobuhvatan i holistički pristup brizi o zdravlju majke i novorođenčeta - naveli su oni. 
 
Navodi se da dojenje predstavlja najjednostavniji, najzdraviji i najekonomičniji način da se obezbijedi zadovoljenje nutritivnih i energetskih potreba novorođenčeta. 
 
Kako su rekli iz IJZ-a, majčino mlijeko je potreba svakog novorođenčeta, odojčeta i djeteta do navršene druge godine života. 
 
Oni su kazali da su sastav i količina majčinog mleka prilagođeni uzrastu djeteta i njegovim potrebama. 
 
- Zajedno radimo na tome da svaka trudnoća bude zdrav početak i da svako novorođenče ima budućnost koja obećava - zaključili su u Institutu.

Obuhvati vakcinama iz redovnog kalendara moraju biti veći

Institut za javno zdravlje (IJZ) i domovi zdravlja organizovaće za vikend dodatne termine za vakcinaciju djece prema kalendaru redovne vakcinacije. 
 
Iz te zdravstvene ustanove su rekli da se radnim danima vakcinacija obavlja direktno u dogovoru sa timovima izabranih doktora za djecu. 
 
Kako su kazali, termini vikendima se organizuju kao dodatna mogućnost za svu djecu, bez obzira na to da li su direktno pozvani i da li imaju izabranog doktora ili ne, a naročito za one koji kasne sa primanjem određenih doza vakcina. 
 
Iz Instituta su naveli da se dodatni termini organizuju usljed niskih obuhvata vakcinacijom pojedinim vakcinama iz kalendara redovne vakcinacije. 
 
- Ovom prilikom naglasili bi značaj vakcinacije protiv hepatitisa B za svu djecu rođenu tokom 2019, 2020, 2021. i 2022. godine, koja nijesu primila tri doze vakcine protiv hepatitisa B, jer je prethodnih godina bilo perioda kada je ta vakcina povremeno nedostajala - naveli su u saopštenju. 
 
U IJZ su istakli da su obuhvati MMR vakcinom i dalje na niskom nivou, da značajan broj djece kasni sa vakcinacijom i da se slučajevi morbila detektuju i u Crnoj Gori. 
 
Oni su pozivali sve roditelje da iskoriste mogućnost i zaštite djevojčice i dječake uzrasta od devet do 14 i od 15 do 18 godina vakcinom protiv humanog papiloma virusa. 
 
Vakcinacija je, kako su poručili iz IJZ-a, djelotvorna i pouzdana mjera za sprečavanje i suzbijanje obolijevanja od infektivnih bolesti. 
 
Oni su naglasili da je pravovremena vakcinacija djece, kao i sustizanje vakcinacije za one koji kasne sa njom, od suštinske važnosti. 
 
- Vakcinacija ne samo da štiti vakcinisane osobe, već pomaže u sprečavanju širenja uzročnika bolesti u zajednici i kolektivnim imunitetom obezbjeđuje zaštitu i za one koji zbog medicinskih razloga ne mogu biti vakcinisani - naglasili su u IJZ.

Za vikend dodatni termini za vakcinaciju djece

Institut za javno zdravlje (IJZ) i domovi zdravlja organizuju danas i sjutra dodatne termine za vakcinaciju djece prema kalendaru redovne vakcinacije. 
 
Iz te zdravstvene ustanove su saopštili da se vakcinacija obavlja radnim danima direktno u dogovoru sa timovima izabranih doktora za djecu. 
 
- A termini vikendima se organizuju kao dodatna mogućnost za svu djecu, bez obzira na to da li su direktno pozvani i da li imaju izabranog doktora ili ne, a naročito za one koji kasne sa primanjem određenih doza vakcina - naveli su u saopštenju. 
 
Istakli su da se dodatni termini organizuju usljed niskih obuhvata vakcinacijom pojedinim vakcinama iz kalendara redovne vakcinacije. 
 
- Naglasili bismo značaj vakcinacije protiv hepatitisa B za svu djecu rođenu tokom 2019, 2020, 2021. i 2022. godine koja nijesu primila tri doze vakcine protiv hepatitisa B, jer je prethodnih godina bilo perioda kada je povremeno nedostajala - navodi se u saopštenju. 
 
Iz IJZ-a su upozorili da su, takođe, obuhvati MMR vakcinom i dalje na niskom nivou, da značajan broj djece kasni sa vakcinacijom, te da se slučajevi morbila detektuju u zemlji. 
 
Oni su pozvali sve roditelje da iskoriste mogućnost i zaštite djevojčice i dječake uzrasta od devet do 14 godina i od 15 do 18 godina vakcinom protiv humanog papiloma virusa. 
 
Vakcinacija je, kako su naglasili iz Instituta, djelotvorna i pouzdana mjera za sprečavanje i suzbijanje obolijevanja od infektivnih bolesti. 
 
Oni su istakli da je pravovremena vakcinacija djece, kao i sustizanje vakcinacije za one koji kasne sa istom, od suštinske važnosti. 
 
- Vakcinacija ne samo da štiti vakcinisane osobe, već pomaže u sprečavanju širenja uzročnika bolesti u zajednici i kolektivnim imunitetom obezbjeđuje zaštitu i za one koji zbog medicinskih razloga ne mogu biti vakcinisani - poručili su u IJZCG.

Danas i sjutra dodatni termini za vakcinaciju djece

Vakcinacija se obavlja radnim danima direktno u dogovoru sa timovima izabranih doktora za djecu, a termini vikendima se organizuju kao dodatna mogućnost za svu djecu, bez obzira da li su direktno pozvani i da li imaju izabranog doktora ili ne, a naročito za one koji kasne sa primanjem određenih doza vakcina, saopšteno je iz Instituta za javno zdravlje Crne Gore (IJZCG). IJZCG i domovi zdravlja nastavljaju sa organizovanjem dodatnih termina za vakcinaciju djece prema kalendaru redovne vakcinacije. Napominju da se termini organizuju usljed niskih obuhvata vakcinacijom pojedinim vakcinama iz kalendara redovne vakcinacije.&nbsp; - Ovom prilikom naglasili bi značaj vakcinacije protiv hepatitisa B za svu djecu rođenu tokom 2019, 2020, 2021. i 2022. godine koja nisu primila tri doze vakcine protiv hepatitisa B jer je prethodnih godina bilo perioda kada je ova vakcina povremeno nedostajala. Takođe, obuhvati MMR vakcinom su i dalje na niskom nivou, značajan broj djece kasni sa vakcinacijom, a slučajevi morbila se detektuju i u našoj zemlji. Takođe, pozivamo sve roditelje da iskoriste mogućnost i zaštite djevojčice i dječake uzrasta 9-14 i 15-18 godina vakcinom protiv humanog papiloma virusa (HPV) - ističu u saopštenju.&nbsp; Vakcinacija je, kako su saopštili, &nbsp;djelotvorna i pouzdana mjera za sprečavanje i suzbijanje obolijevanja od infektivnih bolesti. Pravovremena vakcinacija djece, kao i sustizanje vakcinacije za one koji kasne sa istom, je od suštinske važnosti.&nbsp; - Vakcinacija ne samo da štiti vakcinisane osobe, već pomaže u sprečavanju širenja uzročnika bolesti u zajednici i kolektivnim imunitetom obezbjeđuje zaštitu i za one koji zbog medicinskih razloga ne mogu biti vakcinisani - zaključuju u saopštenju.&nbsp;  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/2025013115010_db1d4068e778b64b19d806ec3668c458db1c5069c43ed5dc091ba9173d7fdb11.png" data-media-id="editor_0" data-image-id="2025013115010_db1d4068e778b64b19d806ec3668c458db1c5069c43ed5dc091ba9173d7fdb11" data-rendition-name="original" width="1080" height="1080" loading="lazy" alt="Vakcine"> </figure>

Vakcinacija bez zakazivanja i najave, nevažno ima li dijete izabranog ljekara

U okviru Evropske nedjelje prevencije raka grlića materice, Institut za javno zdravlje Crne Gore (IJZCG) organizuje dodatne termine za HPV vakcinaciju djevojaka i momaka uzrasta od 19 do 26 godina, kako radnim danima tako i vikendom, od 20. do 26. januara 2025. godine, saopšteno je iz IJZCG-a.&nbsp; IJZCG omogućava HPV vakcinaciju u svojoj ambulanti za imunizacije radnim danima od 15 do 17 sati, kao i vikendom od 8 do 12 sati.&nbsp; Osim toga, higijensko-epidemiološke službe (HES) domova zdravlja širom Crne Gore organizuju vakcinaciju u dodatnim terminima: - Nikšić: 09–13h radnim danima i vikendom, - Pljevlja: 10–12h radnim danima i vikendom, - Bijelo Polje: 07–09h radnim danima, 10–12h vikendom, - Rožaje: 07–15h radnim danima, 08–14h vikendom, - Bar, Herceg Novi i Ulcinj: 12–14h radnim danima (Ulcinj i vikendom 10–12h). Detaljni raspored za sve opštine dostupan je putem telefona HES službi ili na kontakt broju IJZCG (067 086 015). Vakcinacija protiv HPV-a ključni je korak u prevenciji raka grlića materice.&nbsp;  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250121130136_a8be303bf07db5895d8145ce1856ab7c76aa8244539704367f76c01a5e79fcab.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20250121130136_a8be303bf07db5895d8145ce1856ab7c76aa8244539704367f76c01a5e79fcab" data-rendition-name="original" width="1440" height="1440" loading="lazy" alt="Termini vakcinacija"> <figcaption>Termini vakcinacija</figcaption> </figure>  Iskoristite priliku da se informišete i zaštitite svoje zdravlje.&nbsp; Za više informacija obratite se putem emaila imunizacije@ijzcg.me ili telefonom na 067 086 815.

Dodatni termini za HPV vakcinaciju širom Crne Gore od 20. do 26. januara

U Podgorici je danas počela Kick-off konferencija projekta ’’Before Time- Empowering Women and Communities for Protection Against Cervical Cancer’’ (Osnaživanje žena i zajednice u zaštiti od raka grlića materice), na kojoj će učesnici predstaviti aktivnosti, ciljeve i očekivane rezulatate projekta sa idejom promovisanja zdravlja i preventivnih mjera u borbi protiv raka grlića materice, obavijestili su iz Instituta za javno zdravlje Crne Gore, jednog od partnera projekta.
Ovaj projekat, kako iz IJZ navode, spoj je zajedničke saradnje Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore, je odobren za sufinansiranje iz Interreg VI-A IPA fonda, a predviđeni rok trajanja je 30 mjeseci, odnosno do 2027. godine.
Projekat koordiniše Zavod za javno zdravstvo Zadar, a partneri su Institut za javno zdravlje Crne Gore, Dom zdravlja Mostar, Dom zdravlja Tivat, Institut perspektiva ekonomije Mediterana iz Splita, kao i Hrvatski zavod za javno zdravstvo iz Zagreba.
Glavni cilj predstavljenog projekta jesu jačanje primarnih i sekundarnih mjera prevencije raka grlića materice kroz informisanje i edukaciju ciljne populacije, promociju vakcinacije protiv Humanog papiloma virusa (HPV), inovativnih vidova testiranja na HPV, podizanje svijesti o važnosti redovnih preventivnih ginekoloških pregleda, kao i motivisanje i podsticanje žena da uzmu učešća u istim, saopštili su organizatori Kick-off konferencije.
Primarna prevencija će se fokusirati, pojasnili su, na tinejdžere, adolescente, njihove roditelje i mlade do 25 godina, kroz različite kampanje o vakcinaciji protiv HPV-a i promociji zdravlja, dok će sekundarna prevencija biti usmjerena na žene u dobi od 30 do 64 godine, kroz podsticanje odziva na skrining i rano otkrivanje problema.
Osim toga, učesnici projekta će se zalagati za osiguravanje jednakog pristupa zdravstvenoj zaštiti i podsticanje otpornosti zdravstvenih sistema u držama učesnicama.
U tom smislu, kao glavni rezultati projekta ’’Osnaživanje žena i zajednice u zaštiti od raka frlića materice’’ koji je danas započeo u Podgorici, su razvoj protokola za spovođenje pilot projekta testiranja na HPV, implementacija pilot projekata za probir na rak grlića materice uz samouzorkovanje uzoraka za testiranje, kao i sprovođenje edukativnih programa, kampanja i jačanje kapaciteta stručnjaka i zdravstvenih radnika.
- Problematika raka grlića materice je veliki zdravstveni problem u Crnoj Gori, ali i u državama regionima. Prema procjenama Svjetske zdravstvene organizacije iz 2020. godine, Crna Gora je zemlja sa najvećom stopom obolijevanja i umiranja od karcinoma grlića materice u Evropi, a ova bolest je na četvrtom mjestu uzroka obolijevanja i umiranja u našoj zemlji, istakla je dr Marija Raičević iz Instituta za javno zdravlje Crne Gore.
Raičević je naglasila da je HPV vakcina od 2022. godine dostupna u Crnoj Gori, u Institutu za javno zdravlje, a primarna grupa za vakcinaciju su djevojčice i dječaci od 9 do 14 godina, ali vakcinišu se i djeca od 15 do 18, kao i mladi od 19 do 25 godina, uz naznaku da je najefikasnija ukoliko se daje osobama koje još uvijek nijesu imale seksualne odnose. Ona je dodala i da su lica sa oslabljenim imunitetom i HIV-om do 45. godine života i transrodne osobe posebno važna ranjiva kategorija koja treba da se vakciniše HPV vakcinom.
Raičević je napomenula da je skrining za rano otkrivanje bolesti dostupan od 2018. godine u svim domovima zdravlja u Crnoj Gori, koji je posebno važan za žene u dobi od 30-64 godine starosti. U Crnoj Gori žene ne moraju da imaju izabranog ginekologa, dovoljno je samo da je korisnik fonda i može obaviti skrining u bilo kojem domu zdravlja.
Voditelj Službe za epidemiologiju Zavoda za javno zdravstvo Zadar, dr Alan Medić, institucije koja koordiniše ovim projektom posebno je istakao važnost da se i dječaci vakcinišu HPV vakcinom, ne samo djevojčice, kako bi se ova bolest uspješnije suzbijala.
On je dalje objasnio da će se partneri na ovom projektu zalagati za mogućnost ranog otkrivanja stadijuma bolesti pomoću brisa, koji žena moze poštom dobiti i proslijediti, dakle obaviti u kućnim uslovima, sto je posebno važno u zemljama kao što su naše gdje je velika incidencija raka grćlia materice, a gdje ne idu sve žene redovno kod ginekologa, posebno one iz ruralnih područja.
Dr Tatjana Nemed Blažić, epidemiološkinja iz Hrvatskog instituta za javno zdravstvo iz Zagreba pojasnila je da je ovo projekat koji sufinanrsira Evropska komisija u sklopu promocije zajedništva i sinergičkog sprovođenja projekata, te da u našim zemljama imamo iste ciljeve jer imamo i iste probleme, sa visokim incidencijama ove bolesti.
Takođe, ona je naglasila da mjesta za poboljšanje ima dosta, posebno imajući u vidu da je Svjetska zdravstveno organizacija ovu bolest okarakterisala kao izlječivu uz mogućnost njenog potpunog suzbijanja.
Direktorica Doma zdravlja Mostar, dr Kristina Bevanda, rekla je da ova institucija ima već dugogodisnje iskustvo u radu na IPA projektima, kao i sa partnerima iz Crne Gore i Hrvatske.
Projekat ’’Before Time- Empowering Women and Communities for Protection Against Cervical Cancer’’ im je posebno važan jer se tiše bolesti žena, i to bolesti koja je izlječiva, iako trenutne brojke ne obećavaju.
- Realni smo, nadamo se smanjenju ovih brojki, ako ne i potpunom iskorjenjavanju bolesti, ali ćemo kroz ovaj projekat svi zajedno djelovati u tom polju i kroz naše aktivnosti pokušati da nađemo efikasan, jednostavan i ženama ugodan model, koji će dovesti do smanjenja ove bolesti, navela je Bevanda.

Božena Miljić

Raičević: Crna Gora prva u Evropi po stopi obolijevanja i umiranja od raka grlića materice

Institut za javno zdravlje Crne Gore se i ove godine pridružuje organizacijama, institucijama i ključnim liderima širom Evrope u obilježavanju inicijative o podizanju svijesti o značaju testiranja i ranog otkrivanja HIV, hepatitis B i hepatitis C infekcija, ali i drugih polno prenosivih infekcija. - Broj osoba koje su kasno dijagnostikovane ili nisu ni svjesne da su inficirane HIV-om i/ili virusnim hepatitisima je i dalje veoma značajan i potrebno je uložiti dodatne napore kako bi se testiranje učinilo pristupačnije onima koji su u najvećem riziku od infekcija i omogućilo rano započinjanje terapije. Pravovremena dijagnoza i rano liječenje imaju osim uticaja na pojedinca i veliki javnozdravstveni značaj jer se liječenjem smanjuje mogućnost prenošenja infekcije na neinficirane osobe - poručuju iz Instituta. U cilju obilježavanja ove akcije, Institut za javno zdravlje Crne Gore sprovodi nedjeljnu akciju savjetovanja i testiranja na HIV, hepatitis B, hepatitis C i sifilis.&nbsp; Akcija testiranja će se sprovoditi u periodu od 18. do 25. novembra u prostorijama Savjetovališta za HIV u Centru za kontrolu i prevenciju zaraznih bolesti Instituta za javno zdravlje Crne Gore i na terenu (prostorije Kancelarije za prevenciju zavisnosti - Sekretarijat za socijalno staranje Glavnog grada i Drop in centri NVO koje pružaju preventivne servise populacijama u povećanom riziku) po sljedećem rasporedu:  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/2024111816118_02071df932303576c8bac34dedf9e7dfa919e75abf45ebc0270b630b7115ee5b.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="2024111816118_02071df932303576c8bac34dedf9e7dfa919e75abf45ebc0270b630b7115ee5b" data-rendition-name="original" width="698" height="545" loading="lazy" alt="Raspored IJZCG"> </figure>  Testiranje na HIV, hepatitis B, hepatitis C i sifilis je besplatno i nije, kako su istkali, potrebna zdravstvena knjižica. Koriste se brzi testovi, uzorak krvi iz jagodice prsta i rezultati su gotovi za najviše 30 minuta. - Bolje je saznati svoj HIV / hepatitis status što ranije, jer rano započinjanje liječenja sprječava razvoj zdravstvenih komplikacija, poboljšava kvalitet života, produžuje očekivano trajanje života, a kod infekcije hepatitisom C može dovesti i do izliječenja - naveli su u IJZCG. Liječenje, kako su ukazali, smanjuje mogućnost prenosa infekcija na neinficirane osobe. - Hepatitis B infekcija se može prevenirati vakcinacijom protiv hepatitisa B. Prilikom testiranja na HIV / hepatitis, zdravstveni radnici poštuju etički kodeks koji sačinjavaju: pristanak na testiranje, povjerljivost, korektno savjetovanje uz saopštavanje rezultata testa i upućivanje na liječenje uz promociju zaštite ljudskih prava osoba koje su inficirane HIV-om i hepatitisom - zaključili su u IJZCG.

IJZ počinje akciju savjetovanja i testiranja na HIV, hepatitise B i C i sifilis

Institut za javno zdravlje Crne Gore i domovi zdravlja nastavljaju jesenju kampanju HPV vakcinacije. Vakcinacija se obavlja radnim danima direktno u dogovoru sa timovima izabranih doktora za djecu, a vikendima mogu doći sva djeca (djevojčice i dječaci) uzrasta od devet do 18 godina - bez obzira da li su direktno pozvani i bez obzira da li imaju izabranog doktora ili ne.&nbsp;
- Takođe, domovi zdravlja su počeli i sa sistematskim pregledima školske djece u okviru kojih se isto može primiti HPV vakcina zajedno sa drugim vakcinama iz kalendara (dT-IPV, dT) - saopšteno je iz IJZCG.
Dio roditelja koji su ostavili validan broj telefona u zdravstvenom kartonu djeteta dobio je ili će, kažu, dobiti SMS poruku sa pozivom za vakcinaciju djece.&nbsp;
- Izvinjavamo se svima koji poruku dobiju greškom, to se dešava ako su tokom prethodnih godina promijenili broj telefona, a isto nije prijavljeno i ažurirano u zdravstvenom kartonu doma zdravlja. Osim HPV vakcine, tokom vikenda djeca mogu primiti i ostale vakcine iz redovnog kalendara (MMR, vakcina protiv pneumokoka itd) - istakli su u IJZCG.
Kampanja, kako su saopštili, za sada daje rezultate.
- I nakon pet mjeseci izuzetno niskog interesovanja za HPV vakcinaciju, od kraja septembra kada smo ponovo pokrenuli kampanju bilježimo značajne iskorake. Naročito dobre rezultate tokom kampanje ostvaraju: Dom zdravlja Kotor, Dom zdravlja Herceg Novi, Dom zdravlja Glavnog Grada, Dom zdravlja Danilovgrad, Dom zdravlja Kolašin i Dom zdravlja Bijelo Polje. Očekuje se da se uskoro dodatno angažuju ostali domovi zdravlja, naročito Dom zdravlja Pljevlja i Dom zdravlja Nikšić koji od većih opština imaju najlošije rezultate u dosadašnjem toku kampanje - istakli su u IJZCG.

Nastavlja se jesenja kampanja HPV vakcinacije, bilježi značajne iskorake

Predsjednik Brazila Luiz Inasio Lula da Silva danas je stavio veto na zakon koji bi njegovom prethodniku Žairu Bolsonaru mogao da smanji 27-godišnju zatvorsku kaznu zbog pokušaja puča protiv Lule 2023. godine.
Lula je tu odluku saopštio na ceremoniji u predsjedničkoj palati u Braziliji na treću godinu nemira Bolsonarovih pristalica koji su upali u zgrade federalne vlade i uništavali ih.
Senat Palamenta Brazila je zakon donio u decembru i mogao bi da zaobiđe Lulin veto, ali analitičari kažu da je to riskantno za poslanike, jer se približavaju opšti izbori u oktobru.
Lula, 80-godišnji ljevičar, predvodiće favorite na izborima, a konkurent će mu vjerovatno biti senator Flavio Bolsonaro, 44-godišnji sin krajnje desnog 70-godišnjeg bivšeg predsjednika koji je u zatvoru.
- Nemamo pravo da zaboravimo prošlost. Zato ne prihvatamo diktature - civilne ili vojne - rekao je Lula predstavnicima sve tri grane vlasti na ceremoniji povodom godišnjice nemira koja se slavi kao "Dan obnavljanja demokratije" i istakao da je u istoriji to "dan pobjede naše demokratije, pobjede nad onima koji su pokušali da zadobiju moć silom, ignorišući volju naroda iskazanu na izborima".
Lula je 2023. godine ostvario tijesnu pobjedu nad Žairom Bolsonarom kome je kasnije zabranjeno da se kandiduje do 2030. godine zbog zloupotrebe vlasti, a potom je i osuđen na 27 godina zatvora. Sudi mu se zbog još nekih nedjela.
Da Lula nije stavio veto, zatvorska kazna za pokušaj puča bi se spojila sa drugom što bi dovelo do smanjenja ukupne kazne, a Bolsonarovim saučesnicima bi zatvorske kazne bile skraćene za dvije trećine.
Bolsonarovi ljekari traže da on zbog lošeg zdravlja pređe iz zatvora u kućni pritvor. On ide po bolnicama još od 2018. godine kada ga je tokom predsjedničke kampanje nožem izboo jedan mentalno poremećeni čovjek.

Predsjednik Brazila stavio veto: Bolsonaru ne smanjuju zatvorsku kaznu

Zbog najavljenih nepovoljnih vremenskih uslova, program manifestacije ,,Novogodišnja priča u Prijestonici’’, planiran za 9. i 10. januar, odlaže se i biće realizovan u novim terminama, saoptšeno je iz gradske uprave.
Kako navode, manifestacija ,,Novogodišnja priča u Prijestonici’’ nastavlja se 11. i 12. januara na Dvorskom trgu i Balšića pazaru, uz bogat muzički program za građane i posjetioce iz drugih gradova.
U nedjelju, 11. januara, program počinje nastupom Hora ,,Luča’’ u 11 sati, dok će u večernjim satima nastupiti mediteranska klapa Assa Voce u 18 sati i Leon Lasić Tribute Oliver Džiboni u 20h.
Završnog dana manifestacije, u ponedjeljak, 12. januara, publiku očekuju nastupi Danila Ivanovića Čode u 16 sati, Edisa Agića u 18 sati, kao i Indire Forze ex. Colonia u 20 sati.
Poseban dio programa biće posvećen i najmlađima, kroz Dječiji grad na Balšića pazaru, koji će 11. i 12. januara ponuditi zabavne i edukativne sadržaje, uključujući čitanje bajki, maskote, Ledenu laboratoriju i Veselov show.
- Pozivamo građane i posjetioce iz drugih gradova da zajedno zatvorimo ,,Novogodišnju priču u Prijestonici’ – navode iz gradske uprave.

,,Novogodišnja priča u Prijestonici”: Čoda, Edis Agić i Indira Forza za završnicu manifestacije

Naučnici koji analiziraju prve snimke sa opservatorije Vera C. Rubin otkrili su asteroid sa najbržom rotacijom u svojoj klasi. Ovaj svemirski kamen koji obara rekorde, nazvan 2025 MN45, veći je od većine nebodera na Zemlji – prečnika širok oko 710 metara.
Masivni svemirski objekat napravi pun krug za oko 113 sekundi, što ga čini najbrže rotirajućim poznatim asteroidom prečnika većeg od 500 metara.
Istraživanje, objavljeno u srijedu, 7. januara, u časopisu The Astrophysical Journal Letters, dio je programa proučavanja asteroida čiji je cilj bolje razumijevanje načina na koji su se ova nebeska tijela formirala i razvijala.
Ova studija je prvi recenzirani naučni rad nastao na osnovu podataka sa LSST kamere Opservatorije Rubin, najveće digitalne kamere na svijetu, koja će tokom deset godina neprekidno snimati noćno nebo južne hemisfere i stvoriti dosad neviđeni vremenski zapis evolucije svemira.
<h2>Kamenje koje se okreće</h2>
Asteroidi su velike svemirske stene, a mnogi od njih su ostaci iz ranog perioda istorije našeg Sunčevog sistema, starog oko 4,5 milijardi godina, prije nego što su se razvile planete i sateliti. Zato proučavanje asteroida omogućava naučnicima da rekonstruišu promjene kroz koje je Sunčev sistem prolazio tokom vremena, prenosi RTS.
Naučnici su asteroid 2025 MN45 otkrili koristeći preliminarne podatke Opservatorije Rubin, koji su već nakon samo sedam noći posmatranja otkrili hiljade do tada nepoznatih asteroida širom Sunčevog sistema.
Izuzetno brza rotacija ovog asteroida posebno je zainteresovala istraživački tim, jer pruža važne naznake o sastavu ovog drevnog svemirskog tijela.
- Očigledno je da ovaj asteroid mora biti građen od materijala izuzetno velike čvrstoće da bi ostao u jednom komadu. Njegova koheziona čvrstoća morala bi da bude slična čvrstoći kompaktnog kamena. Ovo je donekle iznenađujuće, jer se smatra da je većina asteroida sastavljena od velikog broja manjih kamenih fragmenata i krhotina koje su se spojile gravitacijom tokom formiranja Sunčevog sistema ili kasnijih sudara - izjavila je Sara Grinstrit, pomoćna astronomkinja u Nacionalnoj laboratoriji za optičko-infracrvenu astronomiju Nacionalne fondacije za nauku.
<h2>Hiljade novih otkrića</h2>
Uopšteno, brzorotirajući asteroidi mogli su da dostignu takvo stanje nakon sudara sa drugim svemirskim tijelom, navodi istraživački tim. Takođe je moguće da je 2025 MN45 ostatak znatno većeg asteroida koji je razbijen u kosmičkom sudaru.
Većina asteroida u Sunčevom sistemu nalazi se u glavnom asteroidnom pojasu između Marsa i Jupitera. Međutim, većina brzorotirajućih asteroida koje su astronomi do sada posmatrali nalazi se bliže Zemlji, jednostavno zato što su lakši za uočavanje.
Asteroid 2025 MN45 pripada glavnom pojasu, gdje većina asteroida, pošto su uglavnom labave gomile krhotina, mora da ima period rotacije od najmanje 2,2 sata kako bi se izbjeglo raspadanje. Sve što se okreće brže od toga „mora biti strukturno veoma čvrsto“, navode autori.
Ipak, 2025 MN45 nije jedini brzorotirajući asteroid u glavnom pojasu. Pored njega, prvi skup podataka Opservatorije Rubin uključuje i 16 „super-brzih“ rotatora, sa periodima rotacije između 13 minuta i 2,2 sata, kao i dva „ultra-brza“ rotatora koji se okreću za manje od dva minuta. Svi ovi asteroidi duži su od 90 metara, a svi osim jednog nalaze se u glavnom asteroidnom pojasu.
Podaci prikupljeni tokom probne faze rada Opservatorije Rubin, objavljeni prošlog juna, detaljnije su analizirani u ovom radu, koji je u srijedu predstavljen i na konferenciji za novinare tokom 247. sastanka Američkog astronomskog društva u Finiksu.
Prema saopštenju, ovaj ogroman skup posmatranja sadrži oko 1.900 do sada neviđenih asteroida. Kada Opservatorija Rubin u narednim mjesecima zvanično započne svoje desetogodišnje istraživanje neba, očekuje se otkriće još mnogo novih objekata.

Naučnici posmatrali asteroid koji ruši granice brzine rotacije u glavnom pojasu

Veliki požar zahvatio je večeras skladišta na jednoj pijaci s raznovrsnom robom u Tirani, glavnom gradu Albanije, objavila je agencija Anadolija.
Na terenu je angažovan veći broj vatrogasnih ekipa koje gase vatru zahvaćenu velikom površinom skladišnih prostora u kojima se nalaze odjeća i drugi zapaljivi materijali.
Prema preliminarnim informacijama nadležnih službi, nema podataka o poginulim ili povrijeđenim osobama, ali je pričinjena velika materijalna šteta.
Uzrok požara zasad nije poznat, a očekuje se službeno saopštenje nadležnih tijela, prenosi Index.

Tag: ijzcg