Zdravstveni sistem Crne Gore biće značajno osnažen nabavkom novih digitalnih mamografa sa pratećom opremom i intenzivnom obukom stručnog kadra, u okviru nacionalnog projekta „Jačanje nacionalnog programa za ranu dijagnostiku karcinoma dojke“ - naveli su iz Minisarstva prosvjete, nauke i inovacija.&nbsp;
Projekat, koji je odobrila Međunarodna agencija za atomsku energiju (IAEA) za ciklus 2026-2027. godina, direktno će unaprijediti tehnološke kapacitete za rano otkrivanje jedne od najučestalijih malignih bolesti.
Ministarstvo zdravlja i KCCG operativno rukovode projektom, dok Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija vrši funkciju koordinatora saradnje Crne Gore sa IAEA, obezbjeđujući sinergiju naučnog i zdravstvenog sektora.
Povodom početka praktične realizacije projekta, u Crnoj Gori je boravila ekspertska misija IAEA, koju su činile službenica za upravljanje projektima Emina Alića i ekspertkinja za medicinsku fiziku dr sci Olivera Ciraj Bjelac.
Ovim projektom obezbjeđivanja digitalne mamografske opreme biće omogućen veći obuhvat pacijentkinja i precizniji rezultati pregleda. Kako bi se osigurala maksimalna efikasnost nove opreme, predviđena je i sistematska obuka radiologa, medicinskih fizičara i tehničara.
- Tokom posjete, ekspertkinje su obišle zdravstvene ustanove Crne Gore uključujući Klinički centar Crne Gore, Kliničko-bolničke centre u Beranama i Kotoru, Opšte bolnice u Baru i Bijelom Polju kao i Dom zdravlja Podgorica. Cilj obilaska bio je direktan uvid u trenutne kapacitete i precizno definisanje potreba kako bi novi digitalni mamografi bili instalirani tamo gdje će imati najveći efekat na zaštitu zdravlja žena - navodi se u saopštenju.
Osim zdravstvenih ustanova, misija je posjetila i Specijalističku veterinarsku laboratoriju, jednu od licenciranih naučnih ustanova, sa kojom IAEA ostvaruje dugogodišnju uspješnu saradnju.
- Nabavka digitalnih mamografa predstavlja jedan od najznačajnijih koraka u modernizaciji crnogorske onkološke dijagnostike u posljednjoj deceniji, čime se stvaraju uslovi za brže, efikasnije i dostupnije preventivne preglede za sve građanke Crne Gore - istaknuto je u saopštenju.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1084x550

thumbnail

Savremeni digitalni mamografi stižu naredne godine u crnogorske bolnice kroz projekat sa IAEA

Ministarstvo zdravlja zaključuje kampanju „Prevencija je ključ – misli na sebe“, povodom obilježavanja Ružičastog oktobra – mjeseca posvećenog prevenciji raka dojke, a ministar zdravlja dr Vojislav Šimun u video poruci poručio je da država pokazuje da brine o zdravlju žena.
- Brinite o sebi i svojim bližnjima! Samopregled i skrining spašavaju život! Odazovite se na pozive za mamografiju. Savremene tehnologije u službi rane dijagnoze, moderna i personalizovana terapija povećavaju šanse za izliječenje i omogućavaju kvalitetan život. Kroz organizovanje nacionalnog skrininga i dostupnost savremene terapije, država pokazuje da brine o zdravlju žena. Zato svi zajedno čuvajmo živote- poručio je Šimun.
Kako je saopšteno iz MZ, ovom porukom Šimun je zaokružio kampanju koja je tokom oktobra obuhvatila 12 video obraćanja zdravstvenih profesionalaca i promotivne aktivnosti u više crnogorskih gradova, sa ciljem podizanja svijesti o značaju prevencije i ranog otkrivanja raka dojke.
- Ministarstvo zdravlja zahvaljuje svim institucijama, medijima i građanima koji su podržali kampanju, posebno Ministarstvu unutrašnjih poslova, čiji su pripadnici širom Crne Gore dijelili promotivni materijal i širili poruku o važnosti preventivnih pregleda. Kampanja „Prevencija je ključ – misli na sebe“ završava se danas, ali poruka ostaje trajna – brinite o sebi, jer prevencija spašava život- zaključuju iz Ministarstva.

Šimun: Samopregled i skrining spašavaju život, odazovite se na pozive za mamografiju

Oktobar je mjesec ružičaste vrpce. Mjesec koji snažno podsjeća koliko je važno brinuti o sopstvenom zdravlju. Ružičasta vrpca, simbol borbe protiv raka dojke, nosi poruku da prevencija spašava živote. Blagovremeno otkrivena promjena na dojci može biti presudna u liječenju i oporavku. U Crnoj Gori od raka dojke godišnje oboli oko 400 žena. Zato ružičasti oktobar postaje prilika za poziv svakoj ženi da zastane, oslušne svoje tijelo i uradi preventivni pregled, saopšteno je iz tivatskog Doma zdravlja.
U Domu zdravlja Tivat od ovog mjeseca u funkciji je savremeni digitalni mamograf, vrijedan blizu 175 hiljada eura.
Zahvaljujući projektu RISE-UP, finansiranom kroz Interreg IPA CBC program, Tivat se pridružio gradovima koji svojim građankama omogućavaju najprecizniju i najpouzdaniju dijagnostiku promjena na dojkama.
- Mamografija je zlatni standard u dijagnostici raznih promjena na dojci. Što se ranije prepozna promjena i otkrije karcinom dojke, izlečenje je na vrlo visokom nivou. Na žalost Crna Gora je na vrhu ljestvice oboljevanja od karcinoma dojke - ističe direktorica Doma zdravlja Tivat dr Danica Stevović.
Medicinska sestra Tamara Stojanović iz radiološke službe kaže da je mamografija bezbolna procedura koja traje svega nekoliko minuta, a može da spasi nečiji život.
- Pozivamo sve žene sa navršenih 40 godina života da se jave u radiološku službu sa uputom od izabranog ljekara ili ginekologa - poručuje Tamara i dodaje da se pregledi zakazuju svakodnevno.
Dom zdravlja Tivat, kroz RISE-UP projekat, dodatno potvrđuje posvećenost unaprijeđenju zdravstvene zaštite i jačanju preventivne medicine.
Nabavka digitalnog mamografa dio je šireg nastojanja da ta ustanova osavremeni svoje usluge i učini zdravstvenu zaštitu dostupnijom.
Kroz projekat RISE-UP, nabavljena su i nova sanitetska i patronažna vozila, kao i oprema za mikrobiologiju. Kroz još jedan EU projekat „Before time”, čiji je cilj jačanje prevencije i ranog otkrivanja raka grlića materice, obezbjeđena je i savremena ginekološka oprema.
- U vremenu kada statistike o karcinomu dojke upozoravaju, tivatski primjer pokazuje da ulaganje u prevenciju i savremenu dijagnostiku nije luksuz, već potreba. Novi digitalni mamograf i savremena ginegološka oprema u Tivtu, ne donose samo tehnički napredak, već i jasnu poruku da je briga o zdravlju žena prioritet - zaključuje se u saopštenju.

Tivat dobio digitalni mamograf – nova preventivna dijagnostike za žene

Prijestonica Cetinje i Organizacija Crvenog krsta Prijestonice potpisali su memorandum o saradnji kojim se od 1. avgusta obezbjeđuje besplatan prevoz za građanke koje se, preko Doma zdravlja Cetinje, upućuju na skrining mamografiju u Klinički centar Crne Gore.
Kako se navodi u saopštenju, ova aktivnost ima za cilj unapređenje dostupnosti usluga zdravstvene zaštite ženama sa Cetinja, kao i jačanje saradnje između lokalne uprave i zdravstvenih ustanova.&nbsp;
- Besplatan prevoz omogućiće lakši i sigurniji odlazak na skrining, koji je od ključnog značaja za rano otkrivanje karcinoma dojke. Prijestonica Cetinje i Crveni krst ovom zajedničkom inicijativom pokazuju posvećenost zaštiti zdravlja svojih sugrađanki i nastavljaju da razvijaju servise koji direktno doprinose kvalitetu života - ističu iz Prijestonice Cetinje.
Pozivaju sve žene koje dobiju uput za mamografiju da se informišu kod izabranog doktora u Domu zdravlja Cetinje o mogućnosti korišćenja besplatnog prevoza.

1250x600

Besplatan prevoz za građanke Cetinja na skrining mamografiju

Zdravstveni sistem Crne Gore, zahvaljujući izuzetnoj i vrijednoj donaciji Crkve Isusa Hrista svetaca posljednjih dana, bogatiji je za dva najsavremenija digitalna mamografska sistema, ukupne vrijednosti 485.000 dolara, saopšteno je iz Ministarstva zdravlja. - Ovo je značajan iskorak koji činimo u unapređenju zdravstvene zaštite žena u Crnoj Gori, kroz modernizaciju opreme i jačanje kapaciteta za rano otkrivanje karcinoma dojke- saopštio je ministar zdravlja dr Vojislav Šimun na svečanom uručenju dva vrijedna dijagostička aparata, koja su dobili Klinički centar Crne Gore i Opšta bolnica Nikšić.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250702130756_0c928ad0126ec308ce8457b1284f8422ea4d45befe5dad5bc3149f2f832e492e.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20250702130756_0c928ad0126ec308ce8457b1284f8422ea4d45befe5dad5bc3149f2f832e492e" data-rendition-name="original" width="2048" height="1363" loading="lazy" alt="mamograf"> </figure>  Ministar Šimun uputio je riječi posebne zahvalnosti Crkvi Isusa Hrista svetaca posljednjih dana na ovoj vrijednoj donaciji i na iskazanoj posvećenosti unapređenju zdravlja crnogorskih građana, naglašavajući da je ova podrška primjer istinskog partnerstva i solidarnosti, na korist cijelog društva. - Ono što nas posebno raduje jeste činjenica da je Opšta bolnica Nikšić sada prvi zdravstveni centar, osim Kliničkog centra Crne Gore koji ima mamograf sa tomosintezom, tehnologijom koja omogućava 65 odsto veće otkrivanje invazivnih karcinoma u poređenju sa klasičnim 2D mamografima. Svi ovi koraci dio su šireg programa Ministarstva zdravlja usmjerenog ka potpunoj digitalizaciji mamografskih aparata u javnom zdravstvu. U proteklih sedam mjeseci, digitalizovali smo pet mamografa širom Crne Gore, a nastavljamo ka cilju da ženama u svim djelovima zemlje omogućimo pristup najmodernijoj tehnologiji za rano otkrivanje raka dojke- najavio je ministar zdravlja.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250702130756_6e921b578770d6ba86f14211e43214b99e4c4e0761cd366bfb3693fd07bde657.jpg" data-media-id="editor_1" data-image-id="20250702130756_6e921b578770d6ba86f14211e43214b99e4c4e0761cd366bfb3693fd07bde657" data-rendition-name="original" width="2048" height="1362" loading="lazy" alt="Donacija mamografa"> </figure>  On je podsjetio da Crna Gora sprovodi organizovani skrining program za rano otkrivanje raka dojke, koji ima za cilj da se svakoj ženi omoguće pravovremeni pregledi, s obzirom na činjenicu da je rano otkrivanje ključ uspješnog liječenja.&nbsp; - Zajedno sa našim partnerima, zdravstvenim radnicima i cijelim društvom, gradimo sistem u kojem nijedna žena neće biti uskraćena za kvalitetnu zdravstvenu zaštitu. Danas, zahvaljujući ovom značajnom doprinosu, još smo bliže tom cilju. Apelujem na sve žene da iskoriste pravo na besplatan skrining i redovno kontrolišu svoje zdravlje- kazao je ministar. Pored ministra Šimuna, ispred Ministarstva zdravlja, uručenju donacije prisustvovali su državna sekretarka Slađana Perišić, generalne direktorice Amra Pepić i Ivana Živković, kao i načelnik Alden Selmanović, dok su se prisutinima obratili i dr Aleksandar Radović, direktor Kliničkog centra Crne Gore, dr Zoran Mrkić, direktor Opšte bolnice Nikšić, kao i Davido Lozite, predstavnik Crkve Isusa Hrista svetaca poslednjih dana. U znak zahvalnosti na vrijednoj donaciji, humanosti i društvenoj odgovornosti, ministar Šimun je predstavnicima Crkve Isusa Hrista svetaca posljednjih dana uručio prigodne zahvalnice.&nbsp; &nbsp;

Šimun zahvalio na donaciji mamografa: Značajan iskorak u unapređenju zdravstvene zaštite žena u Crnoj Gori

Aparat za mamografiiju Odjeljenja za dijagnostiku bolesti dojke Kliničkog centra Crne Gore od juče radi u punom kapacitetu - kazali su iz najveće zdravstvene ustanove u našoj državi.
Kvar je, kako su rekli, otklonjen u utorak 25. marta, kada je i bio zakazan redovan servis, nakon čega je urađeno probno testiranje.
- Već su juče sve zakazane pacijentkinje planiranom dinamikom obavile pregled na ovom aparatu - istakli su iz KCCG.
Aparat, kako dodaju, nije radio četiri dana zbog kvara i redovnog servisa.
- Naglašavamo da će pacijentkinje koje su imale zakazan termin za mamografiju u periodu kada aparat nije bio u funkciji biti naknadno pozvane za novi termin u najkraćem mogućem roku - poručili su iz KCCG.

KCCG: Mamograf radi u punom kapacitetu

Mještani Botuna, koji se protive izgradnji postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda, okupili su se i jutros od 6 sati ispred gradilišta u tom mjestu, prenosi<a href="https://rtcg.me/vijesti/drustvo/816536/mjestani-botuna-i-jutros-ispred-gradilista-najavljuju-radikalne-proteste.html"> RTCG.</a>
&nbsp;Oni ne dozvoljavaju radnicima da uđu na gradilište. Najavljuju zbor građana večeras na kojem će dogovoriti dalje aktivnosti. Mještani su juče upozorili da radnici otkopavaju kancerogeni materijal iz Kombinata aluminijuma, koji je decenijama nepravilno skladišten, i poručili da neće odustati od protesta sve dok je i jedan radnik na gradilištu.
Mještanin Dimitrije Raičković je najavio večeras zbor građana na kojem će se dogovoriti o daljim koracima i mogućoj radikalizaciji protesta.
Raičković je pozvao Aleksandra Nišavića, direktora preduzeća „Vodovod i kanalizacija“,da dođe na lice mjesta, kao i nadležnu inspekciju, kako bi utvrdili da li je riječ o kancerogenom materijalu ili ne.
Mještani ne blokiraju saobraćaj, puštaju gradski prevoz, oni ne dozvoljavaju radnicima da uđu na gradilište.
Najavljuju i za sjutra ujutru ponovo protest.&nbsp;
Opština Zeta juče je pozvala Centar za ekotoksikološka ispitivanja (CETI) da bez odlaganja izađe na teren u Botun i izvrši detaljna ispitivanja nakon potvrde da se u zoni aktuelnog gradilišta vrši iskopavanje potencijalno opasnih i štetnih materija, saopšteno je iz te lokalne uprave.
Mještani Zete okupili su se i juče ujutru ispred gradilišta i poručili da okupljanje predstavljalo opomenu nadležnima i pozvali ih da ispune data obećanja.
Mještanin peđa Stojanović juče je pozvao gradonačelnika Sašu Mujovića da ispuni obećanje da se ništa neće raditi dok ne počne sanacija crvenog mulja.
Mještanin Bojan Terzić, kazao je da su u prethodnom periodu pokušavali da problem riješe na institucionalnom nivou, te da se radi o blokadi, kako radnici ne bi stigli na gradilište.
„U prethodnom periodu smo pokušavali da na institucionalnom nivou riješimo problem i zaustavimo gradilište koje je, po našem mišljenju, protivzakonito započeto.
 
Kompletan otpad od proizvodnje kombinata aluminijuma koji je decenijama nepravilno skladišten sada se ponovo otkopava. To su tzv. anode koje su sastavljene od katrana i raznih ugljjenvodonika od kojih je 90 odsto kancoregeno", naveo je Terzić.
Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine saopštilo je početkom februara da su se stekli preduslovi da se gradilište postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Botunu pusti u rad.
Radovi na gradilištu bili su privremeno obustavljeni zbog nepravilnosti koje su utvrđene zapisnikom građevinskog inspektora. Investitor je otklonio nepravilnosti, a dio nedostajuće dokumentacije dostavljen je nadležnim organima.
Gradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda zvanično počela 30. decembra prošle godine uz protivljenje mještana Botuna.
Prema gradilišnoj tabli rok u kojem postrojenje mora biti izgrađeno je 31. maj 2028. godine.
Investitori izgradnje su Glavni grad i Vodovod, tehničku dokumentaciju radila je firma "Nik kom", a reviziju komisija za vršenje revizije projektne dokumentacije gdje je vodeći revident Goran Sekulić.
Izvođač radova je kompanija Kuzu - Alkatraš iz Turske, a stručni nadzor radi njemačka firma Fichtner GmbH &amp; Co KG.

Mještani Botuna i jutros ispred gradilišta, najavljuju radikalne proteste

U južnim i centralnim predjelima Crne Gore danas će biti pretežno sunčano, a na sjeveru promjenljivo oblačno.
&nbsp;Iz Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju saopšteno je da su tokom jutra ponegdje moguće slabe padavine, prvenstveno na sjeveroistoku, a popodne se očekuje razvedravanje.&nbsp;
&nbsp;Vjetar će ujutru biti mjestimično umjeren do pojačan, sjeverni i sjeveroistočni.&nbsp;
&nbsp;Jutarnja temperatura od minus dva do devet, najviša dnevna od pet do 18 stepeni.

Danas pretežno sunčano, do 18 stepeni

Politički trenutak u Srbiji i Crnoj Gori više se ne može opisivati tehničkim jezikom “pregovaračkih poglavlja” i “reformskih dinamika”. Obe države formalno teže članstvu u Evropskoj uniji, jedna mu je naoko “na korak”, druga svetlosnim godinama daleko, ali se suštinski obe nalaze u procesu duboke političke regresije – samo sa različitim spoljnopolitičkim dekorom.
Srbija danas funkcioniše kao hibridni režim sa stabilnim autoritarnim jezgrom i već je na korak od diktature beloruskog tipa. Vlast Aleksandra Vučića i dalje održava iluziju evropskog kursa, dok paralelno “čuva” političku, bezbednosnu i energetsku zavisnost od Rusije. I te činjenice je, čini se – najzad, sada svestan i Brisel.
Naravno, teško da će, posebno posle najnovijih iskustava, nekoga u evropskoj administraciji zavarati ponude Aleksandra Vučića poput one da Srbija uđe u EU bez prava veta. Nije to ozbiljna priča za Evropu, samim tim što otvara mnogo više problema, nego što ih rešava. To je samo (još jedan) pokušaj srbijanskog predsednika da nekog koga patološki mrzi (nezavisna Crna Gora) spreči da postigne nekakav uspeh (ulazak u EU) pre Srbije, čak i kad se Srbija sama ne trudi previše da takav uspeh postigne. Sem, naravno, da zadrži više nego izdašne evropske predpristupne fondove.
Odbijanje da se uvedu sankcije Moskvi, kontinuirano opravdavanje ruske politike, kao i činjenica da se ruski ambasador u Beogradu gotovo svakodnevno oglašava o unutrašnjim pitanjima Srbije – od bezbednosti do energetike – jasno pokazuju da Moskva u Srbiji nije samo spoljni partner, već faktor unutrašnjeg odlučivanja. Javno mnenje značajno modelira proruski kadar pravilno raspoređen i po potrebi aktiviran u
svim oblastima, lojalni domaći, kao i ruski “mediji” koji su u ostatku Evrope zabranjeni. U tu jednačinu treba dodati i faktor Crkve Srbije: ona je u svakodnevnim, da kažemo – taktičkim, stvarima pod “komandom” Andrićevog venca, s kojim je vežu isti interesi i ciljevi, ali je u onom strateškom smislu ispostava, poslušnik i predradnik Crkve Rusije. Koja je, opet, u simbiozi s Kremljom, tako da ta činjenica zatvara taj perverzni političko-religijski krug.
Ispred ove koalicije zla stoje dve slabašne političke barijere. Prva je - nejaka, razjedinjena, godinama demonizovana i fizički ugrožavana srbijanska opozicija. Druga su studenti i neformalni građanski zborovi. Posle prvog šoka i nesnalaženja pred silnim narodnim protestom, srbijanski režim je uspeo da te dve grupacije međusobno konfrontira.
Studentima je nametnuo svoj sopstveni narativ (desničarenje, rusofiliju, “nedavaštvo” Kosova i druge teme iz asortimana), dok samu opoziciju odavno drži pacifikovanom i marginalizovanom zahvaljujući kreiranju “poželjne opozicije” i medijskom i banditskom spremnošću da uništi život svakom ko digne glas. To je opoziciju dugo godina navodilo na pogrešan kolosek, da igra potpuno istu igru kao vlast, iako je u tome ne može pobediti; tek nedavno je jedan deo opozicije konačno i hrabro stao iza proevropske nedvosmislene agende, ali, čini se, i dalje nedovoljno energično.
STABILNOST KAO ALIBI
S druge strane, Evropska unija na sve to reaguje kalkulantski, iako je vokabular prema srbijanskim vlastima u poslednje vreme znatno pooštren. Teško, ipak, odustaje od dugovremene politike opraštanja Srbiji zbog njene geopolitičke težine i Kosova. Usvajanje spornih tužilačkih zakona, degradacija izbornog procesa, otvorene uvrede evropskim zvaničnicima, manipulacije oko energetskih aranžmana (NIS), medijske neslobode – sve to, i još koje-šta, i dalje za srbijanski režim ne proizvodi ozbiljne političke posledice, koje bi ga ili oborile, ili definitivno gurnule “preko crte” u suprotnom smeru.
Brisel bira stabilnost i kontrolu, čak i kada to podrazumeva tolerisanje sistemskog urušavanja vladavine prava i svih evropskih vrednosti. Takva politika kratkoročno održava privid održivosti i uravnoteženosti, ali dugoročno podriva kredibilitet evropskog projekta. Jer ako se evropske vrednosti relativizuju zarad stabilnosti, onda se stabilnost pretvara u alibi za stagnaciju.
U Crnoj Gori je situacija formalno drugačija, ali suštinski jednako problematična. Ta država je najdalje odmakla u pregovorima sa EU, ali reformski proces je danas spor, selektivan i često podređen partijskim interesima.
Utisak da EU “gura” Crnu Goru ka članstvu po svaku cenu proizlazi iz strateške potrebe da politika proširenja ne doživi potpuni krah. Za održavanje slike poželjnosti ujedinjene Evrope, posebno u geopolitičkom momentu izazvanom agresijom Rusije na Ukrajinu i zaokretom u politici SAD, potrebna je makar jedna “uspešna priča”, a ona je najlakše izvodiva sa “zemljicom” veličine jednog prosečnog evropskog grada. Pritom, strateški korisnom. U tom kontekstu se često zanemaruju duboke institucionalne slabosti, politička trgovina i nedovršeni obračun sa organizovanim kriminalom. Ipak, nije ni taj stav Brisela bez jakih unutrašnjih otpora, niti je strpljenje bezgranično. Štaviše, nedavno su se čule prve gorke opomene Crnoj Gori kroz stav o “papirnim reformama”.
No, crnogorski problem ima i dodatnu dimenziju – snažan i otvoren politički uticaj Srbije i u njoj vladajuće velikosrpske i rusko-vazalne poltike. Taj uticaj se u Crnoj Gori realizuje preko političkog i medijskog bloka koji negira posebnost crnogorskog identiteta, jezika i crkve, i koji državnost Crne Gore tretira kao privremeni istorijski incident, tumačeći Crnu Goru kao “srpsku državu”. Istovremeno konstantno zakukavanje o nekakvoj “ugroženosti Srba” – što je narativ koji je obeležio i klanicu tokom raspada SFR Jugoslavije, i koji se čuje već skoro 40 godina u kontinuitetu, a bez ikakvog osnova – treba, valjda, da stvori utisak opravdanosti tih stavova i logike po kojoj su Srbi izuzeti od moralne, prekršajne i krivične odgovornosti.
Krhki međunacionalni sklad, koji je Crna Gora uspela da stvori i očuva posle početnog lutanja i strašnih grešaka tokom prvog dela rastakanja SFRJ, sada je ugrožen na dnevnom nivou, kroz uporno nametanje stavova, logike, ikonografike i dogmatske religioznosti. S pruženom rukom toj neformalnoj, ali upornoj prekograničnoj agresiji koju predvode preobučeni srbijanski radikali – dakle, isti onaj politički blok koji nosi na rukama većinsku odgovornost za raspad Jugoslavije i svu prolivenu krv – u Crnoj Gori stoje domaći kolaboracionisti (“velikosrpska iredenta”) i hipnotisana, bezidejna i nehrabra vlast, smeša onih koji ne znaju šta i kako i onih čiji kompleksi i neizlečene frustracije iz mladosti sprečavaju bilo kakvu smislenu i razumnu reakciju.
APATIJA I UDVORIŠTVO
Da ne preti katastrofom, bilo bi smešno do koje su mere crnogorski politički rukovodioci na svim nivoima ponizni pred Beogradom. Ako smemo da dodamo: i iskompleksirani Beogradom. Možda i nečime ucenjeni ili dodatno “motivisani”; najzad, za primer, još je politički aktivan – uprkos šteti koju je napravio – političar, čiji je brat u isto vreme dok je ovaj prvi bio premijer, držao privatnu kliniku u Beogradu s partnerkom tadašnje srbijanske premijerke.
U svemu tome, indikativna je uloga Srpske pravoslavne crkve, pouzdanog saveznika srbijanske vlasti i u držanju Srbije pokornom, i u ugrožavanju suvereniteta i nezavisnosti Crne Gore. Ova verska organizacija dogmatski ne priznaje postojanje većinskog naroda na tlu države u kojoj deluje kroz dve cele i delove još dve eparhije, i onima koji se izjašnjavaju kao pravoslavni Crnogorci direktno uskraćuje osnovna verska prava.
SPC je u Crnoj Gori, zahvaljujući tipu ljudi koji je bio jednako zaluđen i agresivan “komunista” kao danas “vernik”, poslednjih godina preuzela ulogu ključnog političkog aktera, neskriveno prelazeći granicu između duhovne misije i direktnog oblikovanja vlasti. Taj proces, opet, nije bio spontan, već je sistemski organizovan i podržavan iz Beograda, koji političku snagu manifestuje i uticajem na većinu crkvenih velikodostojnika.
Studentski bunt ogolio je dubinu društvene krize u Srbiji. Protesti koji su počeli kao reakcija na korupciju, nasilje i urušavanje institucija, međutim, vremenom su ideološki pomereni udesno. Umesto jasne građanske platforme, deo pokreta preuzeo je narative nacionalne ugroženosti i suverenističkog otpora Zapadu. To nije slučajno – to je rezultat dugogodišnjeg medijskog i obrazovnog oblikovanja javnosti u pravcu anti-liberalne paradigme. Što će reći – problem u Srbiji je kudikamo dublji i kompleksniji od nezadovoljstva izborom političkog pravca ili čak činjenice da zemljom vlada organizacija koja otvoreno kopira principe rada i delovanja organizovane kriminalne grupe.
U Crnoj Gori, iako je zabeležen jedan pokušaj, nema snažnog studentskog, shodno tome ni opštegrađanskog pokreta. Razlozi su višeslojni: demografsko pražnjenje, masovno iseljavanje mladih, ali i činjenica da su identitetske podele već apsorbovale društvenu energiju. Ljudi su ili politički instrumentalizovani kroz postojeće blokove i uporno potencirane nacionalne granice, ili potpuno depolitizovani. Umesto protesta, dominira apatija. Umesto principa – udvorištvo. Umesto jasnog opredeljenja ka boljitku, sposobnijoj državi i jačanju ljudskih prava – dominira politička travestitija i cirkuska galama. To je, takođe, pokazatelj duboke društvene krize, samo drugačije usmerene i ponekad zamaskirane.
Pa, da zaključimo. Srbija (i) danas formalno balansira između Brisela i Moskve, ali politički komfor pronalazi u autoritarnim obrascima, čime faktički manifestuje da je mnogo bliža ruskom modelu nego evropskom. Crna Gora balansira između evropske perspektive i unutrašnje borbe za očuvanje sopstvene državne i identitetske posebnosti. U obe države institucije su slabije od političkih, verskih i bezbednosnih centara moći.
Ključno pitanje više nije ko je formalno bliži EU, već ko je spremniji da raskine sa praksama koje Evropu svode na deklaraciju. Bez jasnog razdvajanja države i Crkve, bez odricanja od iredentističkih projekcija i bez doslednog evropskog pritiska na autoritarne devijacije – i Srbija i Crna Gora ostaće u međuprostoru, suštinski zarobljene između sopstvenih mitova i tuđih geopolitičkih interesa, čak i ako bar jedna od te dve države formalno postane deo evropske zajednice.

Između zaklinjanja i podaništva

Četiri godine nakon što je Rusija pokrenula invaziju na Ukrajinu, rat ostaje mrlja na našoj kolektivnoj savjesti i godinu za godinom svjedoci smo posljedica očiglednog kršenja međunarodnog prava, uključujući Povelju Ujedinjenih nacija, izjavio je danas generalni sekretar UN Antonio Gutereš.
Gutereš je na sjednici Savjeta bezbjednosti ukazao da je, uprkos neviđenim diplomatskim naporima, prošla godina bila najsmrtonosnija za ukrajinske civile i naveo da je od početka rata ubijeno više od 15.000 civila, a više od 41.000 je povrijeđeno.
- Pored toga, milioni su bili primorani da bježe iz svojih domova, a milionima je potrebna pomoć koja spasava živote- rekao je Gutereš i istakao da je posebno teška situacija kada su u pitanju djeca.
Prema njegovim riječima, od početka rata više od 3.200 djece je ubijeno ili povrijeđeno, a procjenjuje se da je za 2,2 miliona djece neophodna humanitarnu pomoć.
Gutereš je upozorio da borbe koje se vode predstavljaju direktan rizik za bezbjedno i sigurno funkcionisanje ukrajinskih nuklearnih postrojenja i poručio da ta nesavjesna igra nuklearnog ruleta mora odmah da se zaustavi.
- Tokom rata, Kancelarija visokog komesara za ljudska prava izvještavala je o široko rasprostranjenim kršenjima ljudskih prava – mučenju, seksualnom nasilju, pa čak i pogubljenjima ratnih zarobljenika i civilnih pritvorenika, a sva ta djela su prošla bez ikakve odgovornosti- rekao je Gutereš.
Naveo je da uslovi za postizanje mira u Ukrajini ni za koga nijesu misterija, jer on mora biti u skladu sa međunarodnim pravom, uključujući Povelju UN i relevantne rezolucije UN.
- Pored toga, mora podržati suverenitet, nezavisnost i teritorijalni integritet Ukrajine, u okviru njenih međunarodno priznatih granica. Sada je vrijeme za hitan, potpun i bezuslovan prekid vatre, što treba da bude prvi korak ka pravednom miru- kazao je Gutereš.

Tag: mamograf