Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija saopštilo je da je obezbijedilo sredstva za isplatu studentskih kredita i stipendija za mjesece novembar i decembar školske 2025/2026. godine, u ukupnom iznosu od 937.168 eura.
Za isplatu studentskih kredita za novembar i decembar opredijeljeno je 626.668 eura. Visina mjesečne rate kreće se od 150 do 215 eura, u zavisnosti od godine studija i ostvarenog uspjeha u prethodnoj akademskoj godini.
Isplata studentskih kredita vršiće se prema početnom slovu prezimena korisnika i to u sljedećim bankama:
Addiko banka: A, B, C, Č, Ć, D, Đ, DŽ, E, F, G, H, I, J, K, L, LJ
NLB banka: M, N, NJ, O, P
Erste banka: R, S, Š, T, U, V, Z, Ž
Ministarstvo je obezbijedilo i sredstva za isplatu stipendija talentovanim učenicima i najboljim studentima za novembar i decembar, u ukupnom iznosu od 310.500 eura. Rata stipendije iznosi 150 eura za talentovane učenike, dok najbolji studenti primaju 300 eura mjesečno.
Isplata stipendija talentovanim učenicima i najboljim studentima biće realizovana putem filijala Crnogorske komercijalne banke (CKB).
Ako želiš, mogu dodati i naslovnu informaciju iz perspektive Ministarstva (npr. naglasiti kontinuitet podrške studentima), ili prilagoditi stil portalu.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

thumbnail

MPNI: Isplata studentskih kredita za novembar i decembar

Crna Gora je zvanično postala dio Giga inicijative, globalnog programa koji zajednički sprovode UNICEF i Međunarodna telekomunikaciona unija (ITU), sa ciljem da se do 2030. godine svaka škola na svijetu poveže na kvalitetan i pouzdan internet.
Kako su kazali iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija (MPNI), ovim korakom Crna Gora se uključuje u jednu od najvažnijih međunarodnih inicijativa u oblasti obrazovanja i digitalnog razvoja, koja povezuje države, međunarodne organizacije i tehnološke partnere u zajedničkoj misiji smanjenja digitalnog jaza i obezbjeđivanja jednakih obrazovnih šansi za svu djecu.
- Proces u Crnoj Gori je već započet. Škole su mapirane na Giga globalnoj interaktivnoj karti, a u dijelu obrazovnih ustanova već se vrše mjerenja kvaliteta internet konekcije. Ovi podaci omogućavaju stvaranje precizne i sveobuhvatne slike o stanju školske infrastrukture, što predstavlja osnov za planiranje daljih ulaganja i unapređenje obrazovnog sistema - navodi se u saopštenju.
Pouzdana internet konekcija u školama, predstavlja osnov savremenog obrazovanja.
- Ona omogućava učenicima i nastavnicima pristup digitalnim sadržajima, platformama za učenje, savremenim metodama nastave i globalnim izvorima znanja - kazali su.
Istovremeno, kako dodaju, dostupni podaci u realnom vremenu pružaju donosiocima odluka jasan uvid u potrebe sistema i omogućavaju plansko, transparentno i efikasno ulaganje u obrazovanje.
- Uključivanjem u Giga inicijativu, Crna Gora potvrđuje svoju posvećenost digitalnoj transformaciji obrazovanja i stvaranju jednakih mogućnosti za svako dijete, bez obzira na mjesto stanovanja ili socio-ekonomske uslove - zaključili su.

1084x550

MPNI: Crna Gora postala dio globalne Giga inicijative za povezivanje svih škola na internet naslov

U Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija (MPNI) upriličena je svečanost povodom potpisivanja ugovora sa dobitnicima stipendija izvrsnosti za doktorska istraživanja u Crnoj Gori, dodijeljenih na osnovu &nbsp;Konkursa.
Kako je saopšteno iz resora na čijem je čelu Anđela Jakšić-Stojanović, u okviru ovog programa potpisani su ugovori sa 25 dobitnika stipendija, a ukupno je opredijeljen iznos od oko milion eura.
- Čime se pruža snažna i sistemska podrška mladim istraživačima u realizaciji njihovih doktorskih studija i naučnoistraživačkog rada u Crnoj Gori - istakli su u MPNI.
Svečanom prijemu stipendista ispred Ministarstva prisustvovale su resorna ministarka Anđela Jakšić-Stojanović i generalna direktorica Direktorata za naučnoistraživačku djelatnost Marica Melović.
Ministarka Jakšić-Stojanović je istakla da Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija ovim programom potvrđuje svoju opredijeljenost da mladim istraživačima obezbijedi adekvatne uslove za rad i razvoj akademske karijere.
- Program je usmjeren na jačanje domaćeg istraživačkog potencijala, unapređenje kvaliteta doktorskih istraživanja i podsticanje naučne izvrsnosti u prioritetnim oblastima razvoja - naglasila je ona.
Direktorka Melović je čestitala svim dobitnicima stipendije i njihovim mentorima i zahvalila svima koji su iskazali interesovanje za ovaj značajan program. Dodala je da je Ministarstvo i za naredni period planiralo realizaciju različitih programa i projekata koji su usmjereni na podršku mladim istraživačima.

1250x600

Milion eura za dobitnike stipendija izvrsnosti za doktorska istraživanja u Crnoj Gori

Iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija (MPNI) saopšteno je da su, u saradnji sa Mašinskim fakultetom Univerziteta Crne Gore i Five grupom, sproveli digitalizaciju rada auto škola.
Prema njihovim riječima, u prvoj fazi digitalizovan je kompletan proces - od upisa kandidata do polaganja vozačkog ispita. Druga faza projekta, dodaju u MPNI, planirana za prvi kvartal naredne godine, obuhvatiće i digitalizaciju samog polaganja teorijskog dijela vozačkog ispita.
- Digitalizacija će olakšati rad auto škola, unaprediti nadzor i kontrolu, ali i podići kvalitet obuke i vozačkih ispita. Ovim korakom bliži cilju kojem svi težimo - većoj bezbjednosti na našim putevima i kvalitetnijoj obuci budućih vozača - poručili su u MPNI.

Digitalna transformacija rada auto škola ulazi u završnu fazu

Crna Gora u Turskoj ima pouzdanog partnera i prijatelja. Ulaganja u obrazovanje, nauku i inovacije najbolji su put ka stabilnoj i prosperitetnoj budućnosti - poručio je ambasador Turske Bariš Kalkavan tokom oproštajne posjete Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija (MPNI).
On je, kako je saopšteno iz tog resora, zahvalio ministarki Anđeli Jakšić Stojanović na otvorenoj, konstruktivnoj i uspješnoj saradnji.
- Ministarka je iskazala duboku zahvalnost ambasadoru Kalkavanu na njegovom izuzetnom angažmanu i velikom doprinosu jačanju veza između dvije države, posebno u oblasti obrazovanja, nauke i inovacija. Istakla je da je tokom njegovog mandata saradnja u ovim oblastima bila na zavisnom nivou, uz uspješnu zajedničku realizaciju brojnih projekata - naveli su u saopštenju MPNI.
Jakšić Stojanović je, dodaju, posebno zahvalila na podršci koju je turska agencija TIKA pružila kada je u pitanju unapređenje uslova u brojnim obrazovnim ustanovama širom Crne Gore.
- A istakla je i da je u prethodnom periodu intenzivirana mobilnosti učenika i studenata, kao i zajedničko učešće naučnika i istraživača u brojnim naučno-istraživačkim projektima - dodali su u MPNI.

Kalkavan: Ulaganja u obrazovanje, nauku i inovacije najbolji su put ka stabilnoj i prosperitetnoj budućnosti

Ministarka prosvjete, nauke i inovacija Anđela Jakšić-Stojanović ugostila je danas učenike srednjih škola – dobitnike stipendije za talentovane učenike, koja se dodjeljuje kao podsticaj za izuzetne rezultate ostvarene tokom dosadašnjeg školovanja. Stipendiju u mjesečnom iznosu od 150 eura dobila su 93 srednjoškolca iz Crne Gore.
Ministarka je tom prilikom istakla da Ministarstvo sprovodi različite programe podrške, sa ciljem da prepozna, nagradi i podstakne trud, rad i posvećenost mladih ljudi.
- Ulaganje u mlade je ulaganje u budućnost društva - poručila je Jakšić-Stojanović, naglasivši da će Ministarstvo nastaviti da razvija mjere koje podstiču izvrsnost na svim nivoima obrazovanja.
Učenicima se obratila i Dragana Ćetković, direktorica Direktorata za visoko obrazovanje i studentski standard, ističući da ova stipendija predstavlja priznanje za dosadašnja postignuća, ali i dodatnu obavezu da nastave putem izvrsnosti.
Poruku podrške uputila je i Marija Gošović, direktorica Direktorata za gimnazijsko i stručno obrazovanje, ohrabrujući učenike da vjeruju u svoje znanje i snove, podsjećajući da uspjeh dolazi kao rezultat upornosti, rada i hrabrosti.
Susret je protekao u otvorenom i inspirativnom razgovoru, uz poruku da će Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija i ubuduće biti snažan partner mladim ljudima u razvoju njihovih potencijala.

MPNI: Dodijeljene 93 stipendije talentovanim srednjoškolcima

Vlada Crne Gore usvojila je Program za nauku i inovacije 2026–2030, strateški dokument koji uspostavlja jedinstven, višegodišnji i koordinisan okvir za razvoj nauke, istraživanja i inovacija u zemlji. Ukupna indikativna vrijednost Programa iznosi 131,8 miliona eura.
Program će sprovoditi ključne institucije crnogorskog inovacionog sistema: Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija, Fond za inovacije, Naučno-tehnološki park Crne Gore i Inovaciono-preduzetnički centar Tehnopolis, uz aktivno učešće univerziteta i naučnoistraživačkih ustanova.
Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija ima ulogu krovnog koordinatora – od planiranja i finansiranja do praćenja sprovođenja mjera – obezbjeđujući snažnu saradnju naučnog, privrednog i javnog sektora.
Poseban fokus Programa stavljen je na međuinstitucionalnu koordinaciju, kako bi se izbjegla fragmentacija politika i uspostavio funkcionalan „lanac podrške“: od naučnog istraživanja, preko razvoja inovacija, do njihove primjene na tržištu.
Dokument je u potpunosti usklađen sa evropskim politikama, Reformskom agendom i procesom pristupanja EU, te predstavlja jedan od ključnih koraka u razvoju ekonomije zasnovane na znanju, inovacijama i održivom rastu Crne Gore.

Vlada usvojila Program za nauku i inovacije 2026–2030, vrijedan 131,8 miliona eura

Pooštravanje kaznene politike kada je u pitanju posjedovanje lažnih ili neistinitih obrazovnih isprava, rezultiralo je prvim zatvorskim kaznama za to krivično djelo. To je za Portal RTCG saopštila ministarka prosvjete, nauke i inovacija Anđela Jakšić-Stojanović.
Ona je saopštila da je u toku 2023. godine podnijeto 28 krivičnih prijava zbog sumnje u falsikat obrazovne isprave, u 2024. godini 38, a u toku 2025. godine do sada je podnijeto ukupno 88 krivičnih prijava.
- Stav Ministarstva je da je, radi efikasne prevencije, neophodna stroga kaznena politika kada su u pitanju izvršioci ovih djela, imajući na umu da se radi o zaštiti javnog interesa. Ohrabruje činjenica da cjelokupna javnost ovih dana svjedoči pooštravanju kaznene politike kada je u pitanju posjedovanje lažnih ili neistinitih obrazovnih isprava, pa tako imamo i prve presude koje podrazumijevaju zatvorske kazne za ovo krivično djelo - kazala je Jakšić-Stojanović.
Podcrtava da se taj resor snažno zalaže za vladavinu pravu koja je jedan od ključnih preduslova prosperitetnog društva.&nbsp;
- Ministarstvo će i ubuduće, u svim slučajevima gdje postoji osnov sumnje da je obrazovna isprava stečena na sumnjiv ili nezakonit način, podnositi krivične prijave nadležnim organima - saopštila je resorna ministarka.
Pružaće, kako kaže, punu podršku tužilaštvu i policiji kako bi se svi koji su prekršili zakone Crne Gore suočili sa pravdom, bez obzira na njihov status ili društvenu poziciju.

Prve zatvorske kazne za lažne diplome

U sklopu Programa tehničke saradnje za 2026-2027. godinu, Međunarodna agencija za atomsku energiju (IAEA) odobrila je Crnoj Gori nacionalni projekat ,,Jačanje nacionalnog programa za skrining raka dojke”, saopšteno je iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija,
- Implementacija projekta počinje 01. januara 2026. godine. Ključni cilj projekta je smanjenje stope smrtnosti od kancera dojke kroz sprovođenje rane detekcije kao i primjenu naprednih dijagnostičkih tehnika. Tokom implementacije projekta, biće nabavljena oprema za potrebe nekoliko zdravstvenih institucija u Crnoj Gori, uz realizaciju naučnih posjeta i fellowship programa kadra u inostranstvu, a očekuje se i realizacija ekspertskih misija IAEA, od kojih je prva planirana za početak februara 2026. godine u Crnoj Gori- navodi se u saopštenju.
Projekat će realizovati Ministarstvo zdravlja Crne Gore, Klinički centar Crne Gore i Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija u svojstvu nacionalne kontakt institucije za saradnju sa IAEA, u saradnji sa Agencijom u Beču

MPNI: Crnoj Gori odobren projekat ,,Jačanje nacionalnog programa za skrining raka dojke”

U Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija danas je organizovan prijem za najbolje učenike koji se obrazuju po modelu dualnog obrazovanja, povodom dodjele novčanih nagrada za izuzetne rezultate tokom školovanja i praktične nastave kod poslodavaca.
Ministarstvo je, kroz novoformirani Fond za dualno obrazovanje, nagradilo 35 učenika iz različitih obrazovnih programa, od kojih je svaki dobio po 500 eura. Na ovaj način, dodatno se afirmiše značaj dualnog modela kao savremenog i efikasnog pristupa stručnom obrazovanju.
Učenike su primile ministarka prosvjete, nauke i inovacija prof. dr Anđela Jakšić Stojanović i generalna direktorica Direktorata za gimnazijsko i stručno obrazovanje Marija Gošović.
Ministarka Jakšić Stojanović istakla je da je dualno obrazovanje jedan od ključnih prioriteta obrazovne politike, jer mladima omogućava sticanje praktičnih znanja i vještina u realnom radnom okruženju.
– Cilj obrazovne politike je da prati savremene trendove tržišta rada i potrebe privrede, kako bismo učenicima obezbijedili kvalitetnije mogućnosti za zapošljavanje – poručila je ona.
Generalna direktorica Gošović čestitala je nagrađenim učenicima na ostvarenim rezultatima, naglašavajući da je nagrada potvrda njihovog truda, odgovornosti i posvećenosti tokom školovanja i praktične obuke.
– Upravo ovi mladi ljudi pokazuju da dualno obrazovanje daje konkretne rezultate i da je pravi izbor za sve učenike koji žele profesionalni angažman u privredi – kazala je Gošović.

MPNI: Po 500 eura za najbolje učenike dualnog obrazovanja

U pucnjavi ispred crkve u Solt Lejk Sitiju u američkoj državi Juti sinoć je dvoje ljudi ubijeno, a šestoro ranjeno, javila je policija.
Napad se dogodio na parkingu Mormonske crkve (Crkve Isusa Hrista svetaca posljednjih dana). U vrijeme incidenta desetine ljudi prisustvovalo je sahrani. Svi poginuli su odrasli.
Policija je saopštila da ne vjeruju da je napadač imao bilo šta protiv neke određene religije, a ne vjeruje ni da je oružani napad bio nasumičan.
- Ne vjerujemo da je ovo bio ciljani napad na neku vjeru ili nešto tako - rekao je šef policije Solt Lejk Sitija Brajan Red.
Sedište Mormonske crkve je u Solt Lejk Sitiju i oko polovina od 3,5 miliona stanovnika savezne države Jute su sljedbenici te vjere. Crkve poput te, kod koje se dogodio napad, nalaze se širom te države.
Mormonska crkva je u povećanoj pripravnosti od prošlog mjeseca kada je bivši marinac pucao u crkvi u saveznoj državi Mičigen, ubio četvoro ljudi i zapalio je.
FBI je ustanovio da mu je motiv bio netrpeljivost prema toj religiji.

Pucnjava u Solt Lejk Sitiju: Dvoje mrtvih, šestoro ranjeno u napadu ispred Mormonske crkve

Turski državljanin E. K. (25), koji ima privremeni boravak u Ulcinju, osuđen je na kaznu zatvora u trajanju od 20 dana zbog vožnje pod dejstvom marihuane - saopšteno je iz budvanskog Suda za prekršaje.
Njemu je, kako se navodi u saopštenju, suđeno u hitnom postupku, u kom je utvrđeno da je dana 7. januara oko 21 sat upravljao vozilom na lokalnoj saobraćajnici u Ulcinju pod dejstvom opojne droge marihuana.&nbsp;
- Uz zatvorsku kaznu na čije izdržavanje je upućen odmah po izricanju odluke, dežurna sutkinja Slađana Batjaktarević mu je izrekla i zaštitnu mjeru zabrana upravljanja vozilima na teritoriji Crne Gore u trajanju od četiri mjeseca - istaknuto je u saopštenju.

Turskom državljaninu 20 dana zatvora zbog vožnje pod dejstvom marihuane

Dok ruska agresija na Ukrajinu uskoro ulazi u petu godinu, a mirovni pregovori ne donose konkretne rezultate, dok rastu euroskepticizam i desnica i u srcu Evropske unije, čini se da evropski lideri nemaju jedinstveno rješenje za bezbjednosnu krizu koja potresa evropsko tlo. Državni vrh Poljske, koja je kroz istoriju dobro zapamtila razornu snagu ruske dominacije, opravdano strahuje da bi se, nakon Ukrajine, i ova država mogla naći na meti ruskih osvajanja. O tome kako se Poljska nosi sa provokacijama koje dolaze iz Rusije i Bjelorusije, sabotažama na državnim granicama, pojačanim antiukrajinskim raspoloženjem i mogućnošću rata u budućnosti, za Portal ETV govori profesor savremene istorije na Šleskom univerzitetu u Katovicama i specijalista za srednjoevropska pitanja i Balkan, dr Mateuš Sokulski. Poljska je ove godine izabrala novog predsjednika, Karola Navrockog, koji dolazi iz desne stranke Pravo i Pravda, dok je premijer Donald Tusk iz redova centrista. Kakvi su stavovi poljskih lidera prema spoljnopolitičkim izazovima? Građanska koalicija, koja je od 2023. godine na vlasti predvođena je premijerom Donaldom Tuskom i okuplja dominantno politički centar. Sa druge strane je trenutno opoziciona desničarska Pravo i Pravda, koja je u godinama 2015-2023. držala vlast, ali iz koje dolazi novoizabrani predsjednik. Obje stranke, kao i većina građana Poljske, iskazale su dosljednu podršku Ukrajini. Malo je drugačija situacija konkretno sa novim predsjednikom Karolom Navrockim, koji po uzoru na Donalda Trampa govori o „recipročnosti“ u spoljnjoj politici, a time i u pomoći Ukrajini. Njegov se stav međutim može objasniti time, što je na predsjedničkim izborima pobjedio i zahvaljujući glasovima najradikalnijih birača antiukrajinskog stava. Na spoljnopolitičkom planu, Poljska nastavlja da pruža snažnu podršku istočnom susjedu, a ministar spoljnih poslova Radoslav Sikorski intenzivnom diplomatskom aktivnošću promoviše prozapadnu i proukrajinsku politiku. Postali su čuveni postali njegovi govori u Ujedinjenim Nacijama u kojima je otvoreno i argumentovano kritikovao ruske predstavnike i njihovu propagandu u UN-u. Svijet proteklu godinu prati pojačana djejstva Rusije na teritorije zemalja Evropske unije, upade dronovima u vazdušni prostor evropskih država, a i evropski političari sve glasnije upozoravaju na opasnost koja prijeti iz Rusije. I Poljska se tokom prethodne godine suočila se više provokacija na njenoj teritoriji, od upada letjelica u njen vazdušni prostor do kopnenih prelazaka. Kako komentarišete bezbjednosnu situaciju u Poljskoj i raspoloženje koje vlada i kod političara i u narodu? U Poljskoj je tokom prethodne godine bilo nekoliko slučajeva sabotaže. Prvi slučajevi sabotaže počinju u proljeće 2024. godine, u tržnim centrima u Varšavi. Najveći od njih je bio veliki požar u jednom od tržnih centara, kada je izgorjela cijela jedna hala. Tom prilikom uhapšeni su počinioci kojima su izrečene kazne iako glavni organizator još uvijek nije uhapšen. Jedan od prvih slučajeva ove godine bio je ljetos, za koji se ozbiljno sumnja da je bio akt ruske sabotaže, u gradiću Zombki, blizu Varšave. Naime, u jednoj stambenoj zgradi izbio je požar za koji poljski bezbjednosni organi sumnjaju da je podmetnut po naređenju ruskih službi. Tokom napada na Ukrajinu u septembru 2025. godine u poljski vazdušni prostor doletjelo je osam dronova. Srećom, nije bilo žrtava, a ozbiljno je oštećena jedna kuća. Poljske vlasti su na ovu provokaciju reagovale ozbiljno-oboreno je svih osam dronova, a konsultovani su i NATO saveznici. Ministar spoljnih poslova Sikorski uručio je notu upozorenja otpravniku poslova ruske ambasade da Poljska neće tolerisati ovakve provokacije. Najozbiljiji slučaj sabotaže desio se u novembru 2025, kada je na željeznici između Varšave i Lublina oštećena pruga što je ozbiljno ugrozilo bezbjednost putnika. Na svu sreću i tu nije bilo žrtava. Ipak, sve ovo nam pokazuje da Rusija konstantno nastavlja svoje provokacije prema zemljama Zapadne Evrope, sa ciljem narušavanja evropskog poretka zasnovanog na demokratiji i uspostavljenog nakon završetka Hladnog rata. Poljska bilježi učestale prodore na granici sa Bjelorusijom. Možete li nam detaljnije pojasniti o čemu se tu radi? Već više godina režim Aleksandra Lukašenka, bliskog saradnika Vladimira Putina, sprovodi politiku dovođenja migranata na granicu Poljske i Bjelorusije. Ovakvi potezi vršeni su i prema baltičkim državama. Kao što su potvrdili poljski zvaničnici, mnogi migranti imaju samo ruske vize. Radi se o dovođenju ljudi, sa Kube, Bliskog Istoka, Afrike, sa globalnog juga, kojima se obećava ulazak u Evropsku uniju. Bjeloruske službe ih dovode na granicu i ostavljaju ih da sami prođu. Međutim, poljske službe im ne dozvoljavaju prelazak granice i odbijaju im ulazak. Poljske službe onemogućavaju ulazak, duž cijele granice sagrađena je ograda koja čini vrlo efikasnu prepreku za prelazak. To je odgovor na poteze Minska i Moskve. Poljska već neko vrijeme organizuje vojnu obuku i pojačava vojsku- da li to znači da mogućnost rata nije isključena? U Poljskoj se govori o potrebi vraćanja obavezne vojne obuke od koje se odustalo prije već skoro 20 godina. Odluka o tome ipak nije donesena. Čujemo mnogo upozorenja od strane raznih analitičara i političara da treba da se spremamo za rat sa Rusijom i da on u skorijoj budućnosti nije isključen. Ja bih rekao da, kao i u slučaju dalekog putovanja kolima, treba da vodimo računa o tehničkom stanju vozila. Tako i u slučaju ruskih prijetnji, zdravoumno je da se pripremamo za eventualno odbranu, ali da ne paničimo. Poljska je prilično uspješna država sa relativno jakom ekonomijom, da navedem samo da smo ušli ove godine među 20 najjačih ekonomija svijeta. Što se tiče bezbjednosti, Poljska je ozbiljno pristupila programu naoružavanja, kupujemo modernu svjetsku opremu iz SAD-a, Švedske, Koreje. Vojni analitičari govore o promišljenoj politici nabavke oružja i vojne opreme.  <figure><img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250330100316_2596f75909ce981db10c24ffbbf165cb466980119a3f4ef87ca8ca78fddda15b.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20250330100316_2596f75909ce981db10c24ffbbf165cb466980119a3f4ef87ca8ca78fddda15b" data-rendition-name="original" width="3888" height="2592" loading="lazy" alt="poljska vojska"><figcaption>Ilustracija(Photo: Shutterstock)Copyright (c) 2015 De Visu/Shutterstock. No use without permission.</figcaption></figure>  Znamo šta je stav Poljske. Međutim, šta je sa ostalim srednjoevropskim državama? Vidimo da ima evropskih lidera koji su, blago rečeno, tolerantni prema Rusiji? Drugi primjeri podrške Ukrajini su baltičke države Litvanija, Letonija i Estonija, koje su žestoko iskusile decenije pripadnosti SSSR-u. Ove zemlje su prozapadno nastrojene, a zbog blizine Rusije i stalnih prijetnji pružile su od početka bezrezervnu podršku Ukrajincima. Naravno, slučajevi stava Mađarske ili u posljednje vrijeme Slovačke su drugačiji. Treba ipak imati na umu da Viktor Orban, pod čijom je vlašću Mađarska znatno ekonomski oslabila, o demokratiji da ne govorim, na predstojećim izborima vjerovatno gubi vlast. Kod Orbana međutim vidi se težnja ka reviziji granica čime bi Mađarska pripojila djelove susjednih država, međutim to se čini nemogućim. U Slovačkoj na izborima pobjedio je Robert Fico koji se protivi pomoći Ukrajini. Kao i Orban, Fico računa na korisne sporazume o isporuci gasa. U Češkoj na parlamentarnim izborima pobjedio je Andrej Babiš koji je takođe skeptičan prema pomoći Ukrajini, dok predsjednik Petr Pavel nastavlja da podržava Kijev. Navedeni slučajevi kao i uspjesi populista iz AfD-a u Njemačkoj i Narodnog fronta u Francuskoj, govore da ima naznaka da je Evropa postala malo umorena neprestanim pomaganjem Ukrajini i ugroženošću od strane Rusije. Međutim treba imati na umu da su upravo Njemačka i Francuska napravile veliki preokret u svojoj politici prema Moskvi. Obustavljeni su dugoročni programi rusko-njemačke saradnje, po kojima je Berlin dobijao jeftine sirovine. Obustavljen je veoma kontroverzan projekat Nord Stream, odnosno Sjeverni tok za gas, a francuski predsjednik aktivno pregovara o okončanju rata u Ukrajini. Vrijedi napomenuti da je Rusija, kojoj su veliki dio budžeta činili prihodi od prodaje gasa i nafte u Evropi, izgubila svoje veliko tržište. U Srednjoj Evropi sve vrijeme uprkos uspjesima populista, podrška Ukrajini ne prestaje. Iako su proruski glasovi sve jači u Evropi, ne vjerujem da će oni postati dominantni. Prema novim istraživanjima, antiukrajinsko raspoloženje u Poljskoj, koja je jedan od najpostojanijih saveznika Ukrajine, skočilo je za 100 %. Koji su, po Vama, razlozi za to? Nažalost, antiukrajinsko raspoloženje je poraslo posljedjnih godina. Tu je umnogome uticala ruska propaganda, ruski botovi i trolovi, koji su sveprisutni na internetu, na društvenim mrežama. Kao primjer navešću situaciju nakon ulaska drona u poljski vazdušni prostor u septembru, kad se odjednom pojavio veliki broj komentara, lažno optužujući Ukrajince za ulazak dronova. Ima i lažnih informacija u javnom prostoru, na primjer o tome da Ukrajinci opterećuju poljski budžet i zdravstveni sistem i da zbog toga mora duže da se čeka na usluge ljekara. Zapravo, istraživanja pokazuju nešto suprotno- ukrajinske izbjeglice koje rade u Poljskoj (od kojih je većina zaposlena) uplaćuju mnogo više u zdravstveni sistem kroz poreze nego što koriste zdravstvene usluge. Tu je i još jedna bitna stavka- da nema radnika iz Ukrajine, na građevinske usluge ili kućne poslove moralo bi da se čeka jako dugo, jer Poljska ima problem sa manjkom radne snage. Ima i još jedan razlog antiukrajinskog raspoloženja. Naime, dio poljskog društva naivno smatra da bi neka vrsta sporazuma sa Rusijom na račun Ukrajine obezbjedila dugotrajnu bezbjednost. To vam je međutim, ako pogledamo ranije navedene ciljeve Putinove Rusije, jednako kao što je tadašnji britanski premijer Nevil Čemberlen smatrao da predaja Čehoslovačke u Minhenu 1938. godine može sačuvati mir. Antiukrajinsko raspoloženje nije samo slučaj Poljske, već se rast antiukrajinskog raspoloženja bilježi u cijeloj Evropi. Dezinformacije koju Ruska federacija protura putem društvenih mreža imaju efekta, iako donekle ograničenog. Za mnoge populiste na Zapadu, Putin je oličenje snažnog vođe, a Rusija zemlja tradicionalnih vrijednosti. Ne treba zanemariti ni porast populističke politike u Evropi vezano uz problem migracija ili rasta životnih troškova.  <figure><img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/2025121421124_f3ac9f11dce740f7ca7f9538f6a000358ad81f0aaa29f00d8284e8eeedf061ec.jpg" data-media-id="editor_1" data-image-id="2025121421124_f3ac9f11dce740f7ca7f9538f6a000358ad81f0aaa29f00d8284e8eeedf061ec" data-rendition-name="original" width="765" height="511" loading="lazy" alt="Poljska Ukrajina"></figure>  Šta je (ratni) cilj Rusije i šta je to od čega evropski lideri strahuju? Ruska je vlast pretpostavljala da će za par dana uspjeti da osvoji Ukrajinu, uđe u Kijev i uspostavi marionetsku, prorusku vlast. Ukrajinci su uspjeli da odbrane svoju nezavisnost i teško je da se zamisli bilo kakvo potčinjavanje te države Rusiji u budućnosti. Ruski ciljevi, iako neki naivno tvrde da se samo radi o prisvajanju istočnih dijelova Ukrajine su daleko širi. Naime radi se o opovrgavanju poretka uspostavljenog padom Berlinskog zida i pokušaju da se ponovo izgradi zona uticaja u Srednjoj Evropi, te oslabi Zapad. Mislim da vrijedi da se vratimo na čuveni Dug telegram iz 1946. u kojem je Džordž Kenan, američki sekretar za spoljnu politiku objasnio sovjetsku spoljnju poilitiku kao izraz prevazilaženja unutrašnje slabosti društva, odnosno- ekspanzionizam je trebalo da služi kao odgovor na slabost države. I dan danas imamo tu situaciju. Uprkos velikim prihodima od prodaje sirovina, ruski političari nikad nijesu bili zainteresovani za modernizaciju države. Rusija nema moderne tehnologije, njen koncept velesile prilično je anahroničan. Vratiću se na Putinovu izjavu da je pad Sovjetskog Saveza najveća tragedija 20. vijeka. Zapravo, Rusija ne pristaje na prihvatanje realne situacije da su baltičke države, bivše članice SSSR-a, danas moderne, tehnološki razvijene i prosperitetne, u potpunosti evropski orjentisane. Kao apsurdne treba tretirati izjave ruskih političara kako male baltičke države sa stanovništvom od 2 do 4 miliona ugrožavaju rusku bezbjednost. Isti je slučaj sa bivšim satelitima Moskve od Baltika do Crnog mora. Agresivni potezi se primjenjuju i prema skandinavskim zemljama. Podsjetiću na incidete sa dronovima iznad aerodroma u Kopenhagenu, ali i u Norveškoj. Možemo da vidimo prijetnje, prekoračanje vazdušnog prostora, dovođenje emigranata na granice kao elemente hibridnog rata. Vrijedi da se napomene da, iako su rusko-bjeloruske vježbe „Sjever“ u septembru prošle godine trebalo da čine predstavu moći ruske vojske, one su bile znatno manje nego one iz 2021. ili 2017. godine. Putin želi da se vrati imperijalnoj politici, građenoj na nasilju, ali kao što vidimo uprkos velikim gubicima Ukrajinci se uspješno brane, a rat koji su Rusi planirali da završe za 4 dana traje već bezmalo 4 godine. Vi ste istoričar, možete li nam ukratko pojasniti poljsko-ruske odnose u prethodnom vijeku? Naše iskustvo sa ruskim imperijalizmom seže duboko dalje od XX vijeka. Međutim tek su XX vijek i boljševički prevrat 1917. godine predstavljali početak iskustva sa totalitarizmom. Poljska je u odbrambenom ratu 1919-1921. godine uspjela da sačuva svoju nezavianost. Simbol te pobjede je udarac koji je zadat boljševicima u Varšavskoj bici 1920. godine pod vođstvom Jozefa Pilsudskog. Ova se bitka broji među najvažnije u istoriji poljsko-ruskih odnosa, budući da su Lenjin i Trocki računali na širenje komunističkog uticaja i naravno računali su na prevrat u Njemačkoj. Međutim 23. avgusta 1939. sklopljen je pakt Ribentrop- Molotov, koji je odlučio o tjesnoj njemačko -sovjetskoj saradnji i rasparčavanju Srednje Evrope. SSSR i nacistička Njemačka bili su bliski saradnici sve do 22. juna 1941. Sovjetska okupacija istočnih djelova Druge Poljske Republike obilježena je represijama, uništavanjem inteligencije čiji je simbol Katinjski zločin, kada je po Staljnovom naređenju 1940. strijeljano preko 20 hiljada pripadnika poljske inteligencije raznih nacionalnosti. Uz to, Sovjeti su poslali oko 350 hiljada poljskih državljana u sklopu deportacija na Sibir i i Kazahstan, na daleki istok SSSR. Da li vidite kontinuitet u ruskoj politici nakon Drugog svjetskog rata prema zemljama Varšavskog pakta i današnjoj politici koji u Kremlju kreira Vladimir Putin? Ponoviću Putinovu izjavu da je pad SSSR-a najveća tragedija XX vijeka. Ovdje treba napomenuti da uspostavljanje komunističkih vlasti nije nailazilo na odobrenje u zemljama Istočnog Lagera, te da su Rusi, uz prisustvo i pritisak sovjetske vojske preuzimali vlast širom Srednje Evrope. Htio bih da kao primjer ovdje predstavim prilike u Poljskoj. Ulazak sovjetskih trupa 1944/1945. godine na teritoriju Poljske obilježen je nametanjem komunističke vlasti, iako je legitimna vlast postojala u Londonu, imala svoje predstavništvo u Poljskoj (Poljska podzemna država) i rukovodila Zemaljskom vojskom (Armia Krajowa) koja je uspostavljena jos 1939. kao Savez oružane borbe. Ulazak Sovjeta obilježen je represijom prema nekomunističkim strankama, građanima Poljske koji su u ratu bili u podzemnim organizacijama, prvenstveno u Zemaljskoj vojsci. Nametanje komunizma nije naišlo na odobrenje društva. Iako se režim počeo mijenjati nakon Staljinove smrti 1953. godine, a naročito nakon preloma 1956. godine, on nikad nije nailazio na stvarno prihvatanje u poljskom društvu, tu je opšte poznat pokret Solidarnost, koji je započeo iz brodogradilišta u Gdanjsku. Slična je situacija bila i u Mađarskoj, Čehoslovačkoj, za baltičke države i Ukrajinu, koje su uvučene u sam SSSR da ne govorim. Pad komunizma, i oslobođenje Poljske od te vlasti dočekani su sa velikim zadovoljstvom. Ulazak u NATO 1999. godine i u Evropsku uniju 2004. predstavljali su ostvarenje ciljeva integracije sa Zapadom. Srednja Evropa čini danas sastavni i važan dio zapadnih struktura. Ruski imperijalisti ne prihvataju prozapadnu orijentaciju tog dijela svijeta. Upravo te Putinove manipulacije, imperijalno ponašanje, namjera da se Srednja Evropa liši NATO pakta svjedoče o ruskoj želji da se vrati na podređenje Srednje Evrope politici Moskve, iako suverene odluke naroda od Talina preko Kijeva, Varšave, sve do Sofije svjedoče ili o privrženosti zapadnim vrijednostima ili o želji priključenja zapadnom svijetu, kao što je slučaj Ukrajine.

Sokulski: Cilj Rusije je da opovrgne poredak uspostavljen padom Berlinskog zida i slabeći Zapad, ponovo izgradi zonu uticaja u Srednjoj Evropi

Prosječna cijena litre bezolovnog benzina u Italiji pala je na 1,645 eura početkom godine, što je najniža cijena od 22. decembra 2022. &nbsp;
To je zbog promjene poreza od 1. januara, koja je povećala cijenu litre dizelskog goriva na 1,668 eura, prenosi SEEbiz.
&nbsp;Italijanska vlada uskladila je trošarine na benzin i dizelsko gorivo od 1. januara s uredbom EU, budući da se niža stopa za dizelsko gorivo smatrala "ekološki štetnom subvencijom" jer dizel više zagađuje okolinz od benzina, izvijestile su italijanske novine Corriere della Sera.&nbsp;
&nbsp;Mjera je uključena u zakonodavnu uredbu o reformi trošarina, koja je usvojena prije godinu kao dio poreske reforme.
&nbsp;Italija očekuje da će ove godine od reforme trošarina zaraditi gotovo 600 miliona eura, prema novinama, i oko tri milijarde eura u naredne četiri godine.
&nbsp;Prema stručnoj publikaciji Staffetta Quotidiana, Italija sada ima najvišu trošarinu u Evropi na dizelsko gorivo, dok je na benzin pala s trećeg na osmo mjesto. Od sada se za obje vrste goriva primjenjuje ista stopa trošarine, to jest 672,9 eura po hiljadu litara.&nbsp;
&nbsp;Do prošle godine dizelsko gorivo se u Italiji oporezivalo manje kako bi se pomoglo kompanijama u prometnim i proizvodnim djelatnostima koje su bile uveliko zavisne od njega.

Tag: mpni