Japanski toranj, zvanično poznat kao Tokijski vavilonski toranj, predstavlja vizionarski arhitektonski koncept predložen 1992. godine koji nikada nije realizovan.
Projekat je ostao isključivo na teorijskom nivou zbog ogromnih tehnoloških, finansijskih i logističkih izazova, a danas ne postoje nikakvi planovi za njegovu izgradnju, prenosi portal Nova.
Prijedlog je predstavio profesor Tošio Odžima na Samitu o Zemlji 1992. godine. Ideja je bila da se izgradi samoodrživi vertikalni grad koji bi ponudio rješenje za problem prenatrpanosti urbanih djelova Tokija.
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DD7Eoj1Kx9EU&amp;key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>
 
Status projekta je konceptualan i nikada nije prešao u fazu izgradnje. Planirana visina tornja iznosila je nevjerovatnih 10 kilometara, čime bi ova struktura bila najviša ikada izgrađena na Zemlji. Ovom visinom bi čak premašila Mont Everest za više od jednog kilometra, a toranj je bio zamišljen kao dom za oko 30 miliona ljudi.
Procijenjeni troškovi izgradnje iznosili su približno 22 triliona dolara, dok je predviđeno vrijeme izgradnje bilo između 100 i 150 godina.
Tokijski vavilonski toranj bio je jedan od više ambicioznih, ali neizgrađenih megaprojekata koje je Japan razmatrao krajem 20. vijeka. Među njima su i projekti X-Seed 4000 i Shimizu Mega-City Pyramid. Iako nijedan od ovih projekata nije realizovan, japansko građevinsko inženjerstvo nastavilo je da pomjera granice mogućeg kroz izgradnju savremenih, seizmički otpornih nebodera.
Aktuelni primjer savremene gradnje je Torch Tower u blizini stanice Tokio, čiji je završetak planiran za mart 2028. godine. Sa visinom od 385 metara, ova zgrada postaće najviša izgrađena građevina u Japanu.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1084x550

thumbnail

(VIDEO) Projekat koji postoji samo u teoriji: Japanci htjeli da izgrade toranj viši od Mont Everesta

Fondacija „Čini dobro“ realizovala je Projekat „Budi Internet Genijalac” i u JU OŠ „Aleksa Đilas Bećo” u Mojkovcu, saopšteno je iz Fondacije. Kako navode, šest tematskih radionica pohađalo je 15 učenika i učenica VI razreda. Mudrost, opreznost, sigurnosti, ljubaznost i hrabrost su bile samo neke od vrlina o kojima se govorilo tokom radionica.
“U okviru projekta „Budi Internet Genijalac” imam priliku da vodim drugi i treći modul radionica, posvećenih jednim od najvažnijih tema današnjice, bezbjednosti na internetu. Kroz modul „Pazi se prevaranata – istražuj Oprezno”, sa učenicima i učenicama razgovaram o tome kako prepoznati najčešće online prevare, zašto su kritičko razmišljanje i provjera informacija važni, te kako pravovremena reakcija može spriječiti ozbiljne posljedice. Treći modul, „Čuvaj svoje tajne – istražuj Sigurno”, je fokusiran na praktične vještine: od kreiranja snažnih i jedinstvenih lozinki, do razumijevanja važnosti čuvanja ličnih podataka.
Drago mi je što učenici i učenice aktivno učestvuju, postavljaju pitanja i dijele svoja iskustva. Vjerujem da ćemo kroz ovaj projekat zajedno napraviti važan korak ka stvaranju bezbjednije online zajednice u kojoj mladi znaju kako da se zaštite i odgovorno koriste internet”, kazala je edukatorka Zorka Vojinović, iz NVO Cortex.
Za učenicu VI-3 Enu Bošković projekat „Budi internet genijalac“ bio je jako značajan, jer je zajedno sa svojim vršnjacima, naučila kako da se bezbjedno ponaša na internetu.
“Znanje koje smo stekli na radionicama je za nas, djecu, veoma važno. Naučili smo kako da prepoznamo prevarante i lažne naloge na internetu, kako da napravimo sigurnu lozinku, ali i šta je digitalni trag. Shvatili smo da ne smijemo svuda ostavljati naše lične podatke”, kazala je Bošković.
Iz Fondacije navode da projekat finansira Fond za inovacije Crne Gore kroz program za realizaciju edukativnih programa u oblastima pametne specijalizacije.
“Projekat je do sada realizovan u tri osnovne škole i to: JU OŠ “Risto Manojlović” Kolašin, JU OŠ “Aleksa Đilas Bećo”, Mojkovac i JU OŠ “Kekec” Sutomore. U narednoj godini projekat će se ralizovati u: JU OŠ “Radojica Perović”, Podgorica, JU OŠ “Njegoš” Cetinje i JU OŠ “Druga osnovna škola” Budva. Radionice sprovode edukatorke: Milica Gogić, Edukativni centar „Dvorište“, Zorka Vojinović, NVO Cortex i Marija Manja Jovović, Fondacija „Čini dobro“, navodi se u saopštenju.
Kako zaključuju, edukativni program „Budi Internet Genijalac” razvio je Google u saradnji sa The Net Safety Collaborative i The Internet Keep Safe Coalition, a u Crnoj Gori ga realizuju Fondacija „Čini dobro“.

Realizovan projekat Budi internet genijalac u školi u Mojkovcu

Premijer Milojko Spajić najavio je početak velikog investicionog ciklusa koji bi, prema njegovim riječima, trebalo da privuče više od tri milijarde eura u Crnu Goru u narednim godinama.
Ako mu je vjerovati, onda sigurno stiže dugo očekivana milijarda iz Japana, odmah za njom i 500 miliona za Pljevlja. To je već milijardu i po. Preostalih milijardu i po će, po svemu sudeći, pokriti čuvene dionice auto-puteva i brzih cesta, njih 18, koje bi trebalo da krenu sledeće godine. Zahvaljujući njima, kako nam se obećava, od glavnog do glavnog grada regiona stizaćemo za dva do tri sata, s vizijom laganom kao nedjeljno popodne.
Ipak, druga dionica autoputa nikako da krene. Kažu, samo što nije. Procedura nas zeza, klasično. Nismo spremni za tendere, ne zbog para – jer para, navodno, ne fali – već zbog vječnog „samo da još ovo završimo“. Možda se Spajić dosjeti da se jače poveže sa Singapurom, gdje je, kako se priča, ostavio poslovni trag koji se ne briše. Za sada, od njegovih 500 miliona za Pljevlja stigli su kružni tok Darija Vranješa i – srpska nošnja. Od japanske milijarde imamo samo fotografije premijera i njegove supruge sa sastanaka u Zemlji izlazećeg sunca.
Nadajmo se da te milijarde neće završiti kao „vatroubica“ – famozni avion koji je doletio taman kad su požare već ugasili vatrogasci, cijeli region i kiša.
Ali evo ozbiljnog pitanja: ako sad pričamo o tri milijarde, gdje nestadoše onih najavljenih 30 milijardi investicija iz Emirata? Šta se desilo sa tim?
„Naša vizija je Crna Gora kao Švajcarska Balkana i Singapur Evrope“, rekao je Spajić u ekspozeu u oktobru 2023.
Po cijenama, već jesmo Švajcarska Balkana – fali nam samo nekoliko hiljada eura da se po prosječnoj plati izjednačimo sa Ženevom. A jesmo li Singapur Evrope? Ne vrijedi trošiti riječi dok ne uđemo u EU – a ni to nije iza ćoška.
Dva mjeseca nakon što je postao premijer, poručio je da Crna Gora nema vremena za čekanje i da izgradnja dionice od Kolašina do Andrijevice mora da počne odmah.
„Ići ćemo na brzi tender, paf-paf, i u septembru 2024. želim da vidim ašov u zemlji“, rekao je tada, u decembru 2023.
Paf-paf smo čuli. Ašov – nismo vidjeli. Oktobar je 2025.
Ne želimo da mračimo – sve što premijer najavljuje zvuči fantastično. Problem je što se ništa od toga ne dešava u stvarnosti.
Zvuči, realno, kao klasična podgorička priča:
„Brate, u gužvi sam ti… ozbiljne pare su u pitanju“

Miraš Dušević

1250x600

Milojko u epizodi - Brate, reci paf-paf, u gužvi sam, velike pare su u pitanju

Premijer Milojko Spajić najavio je početak velikom investicionog ciklusa koji očekuje Crnu Goru u narednih nekoliko godina koji će, kako je rekao, privući više od tri milijarde eura - Crna Gora je otvorena za biznis i vrijeme je sada za investiranje u Crnu Goru - rekao je Spajić tokom investicione konferencije EU – Crna Gora, pod nazivom “Pametni rast, Zelena budućnost: Ubrzavanje investicija u Crnoj Gori” na Luštici. Spajić je saopštio da je objavljen tender za obilaznicu oko Budve. Projekat je, kako je rekao vrijedan 200 miliona eura, a izgradnja - Pozivamo sve investirore i građevinske kompanije, kao i partnere iz EU da se prijave na taj tender i da iskoriste priliku da budu dio razvoja Crne Gore - naglasio je Spajić. Projekat druge dionice auto-puta ide, ističe Spajić, planiranom dinamikom. Do 20. oktobra će, navodi on, biti dobijene finansijske ponude. - Vrlo brzo očekujemo rješavanje i tog projekta i izvođenje u sljedećim mjesecima... Tu je i željeznička infrastruktura, veliki energetski projekti... - naglasio je Spajić, poručujući da je 2026. godina velikih investicionih poduhvata za Crnu Goru.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/2025101411108_7989c3994cb3244cb355ca3c3142e3187d9cfdb5591efc0baf40f54f0f2eeb08.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="2025101411108_7989c3994cb3244cb355ca3c3142e3187d9cfdb5591efc0baf40f54f0f2eeb08" data-rendition-name="original" width="1280" height="853" loading="lazy" alt="Sa događaja u Tivtu"> <figcaption>Sa događaja u Tivtu(Photo: Evropska kuća)</figcaption> </figure>  Očekuje da, uz zatvaranje poglavlja, ekonomska ide ruku pod ruku sa političkom konvergencijom. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen kazala je Crna Gora predvodnik u evropskim integracijama. - Od prošle posjete zatvorili ste četiri poglavlja, a na dobrom putu ste da zatvorite najmanje pet poglavlja do kraja 2025, možda i sva poglavlja do kraja sledeće godine. Ovo je ambiciozno, ali mi volimo ambicije. Znamo da Crna Gora može to postići ako ostaje fokusirana na cilj i jedinstvo - kazala je Fon der Lajen. Ona je dodala da je Crna Gora usklađena sa spoljnom politikom Evropske unije. - Naravno, približavanje EU nije vezano samo za vašu politiku, već i za pametni biznis - dodala je Fon der Lajen. Ona je poručila da je važno da Crna Gora nastavi sa reformama, jer je to, ističe, najbolji put da što prije dođe do fondova koje je EU za nju predvidjela u svom "Planu rasta za Zapadni Balkan".  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/2025101411108_31c2b466d990613a6916148c5480049bccf8767bd6fd64a224c4fe10df76f09d.jpg" data-media-id="editor_1" data-image-id="2025101411108_31c2b466d990613a6916148c5480049bccf8767bd6fd64a224c4fe10df76f09d" data-rendition-name="original" width="1280" height="853" loading="lazy" alt="Ursula fon der Lajen"> <figcaption>Ursula fon der Lajen(Photo: Evropska kuća)</figcaption> </figure>  - Crna Gora će sada dobiti osam miliona eura, jer je ispunila uslove za to, ali treba nastaviti dalje sa refirmama, da bi se postigli uslovi za iskorištavanje kompletnog fonda od 380 miliona koji je predviđen za Crnu Goru - kazala je Fon der Lajen. Ona je pohvalila ulazak Crne Gore u SEPA sistem jedinstvenog plaćanja u eurima.&nbsp; - Iduće godine ukinućemo roming između Crne Gore i EU i mislim da je to veoma korisno - najavila je Fon der Lajen. Ona je ohrabrila Vladu i premijera Spajića da nastave sa reformama.&nbsp; - Zajedno možemo uspjeti i ujediniti Evropu - zaključila je Fon der Lajen.

Spajić: Kreće veliki investicioni ciklus koji će privući preko tri milijarde eura; Fon der Lajen: Ukinućemo roming između Crne Gore i EU

Fond za zdravstveno osiguranje će, kada se za to steknu uslovi, pronaći sredstva za učešće u projektu istaknutog stručnjaka iz oblasti patofiziologije i imunologije, profesora na moskovskom državnom Univerzitetu „I. M. Sečenov“ Sergejem Boljevićem koji za cilj ima poboljšanje zdravstvenog stanja pacijenata sa najtežim bolestima, kazao je direktor Fonda Vuk Kadić.
Kadić se sastao sa Boljevićem koji je predstavio rad naučnog tima čiji je član, na razvoju inovativne vakcine koja će se primjenjivati kod dvije vrste kancera – melanoma i nesitnoćelijskog kancera pluća.
- Radi se o vakcinama koje su zasnovane na najnovijim tehnologijama i koje su pokazale izuzetne rezultate u pretkliničkim ispitivanjima, sa stopom efikasnosti do 95 odsto. Personalizovana mRNA vakcina, koja se zasniva na imuno terapiji, je već razvijena i čeka se odobrenje nadležnih zdravstvenih institucija u Ruskoj Federaciji za početak kliničke primjene - navedeno je u saopštenju Fonda za zdravstveno osiguranje.
Kadić je kazao da Crna Gora, prema važećim propisima, nema mogućnost da učestvuje u eksperimentalnim projektima, ali da će takvo interesovanje postojati od onog momenta kada vakcine budu zvanično prihvaćene kao terapija u borbi protiv raka.
Dr Kadić je predložio da jedna delegacija iz Rusije dođe u Crnu Goru kako bi predstavili svoj rad na ovom važnom projektu.
Istaknuto je da postoji mogućnost da pomenuta tehnologija bude prebačena u Srbiju i da će se tamo praviti ova vakcina, što će, prema riječima direktora Kadića, biti olakšavajuća okolnost za Crnu Goru da šalje pacijente u Srbiju gdje bi mogli da dobiju ovu inovativnu terapiju.&nbsp;
Sastanku su prisustvovali i pomoćnici direktora Fonda, Radovan Nikolić i Zdravko Vuksanović.&nbsp;

Kadić: Kad se steknu uslovi Fond će podržati projekat za poboljšanje liječenja teških bolesnika

Mreža za evropske politike MASTER sa zadovoljstvom obavještava javnost da je započela realizaciju novog jednogodišnjeg projekta „Korak ka drugom – Interkulturalna Crna Gora“, čiji je opšti cilj doprinos razvoju i jačanju interkulturalizma i društvene kohezije u Crnoj Gori kroz institucionalno osnaživanje, obrazovanje, medijsku promociju i kulturni dijalog.
Projekat je usmjeren na smanjenje etničke distance, prevazilaženje stereotipa i afirmaciju vrijednosti međukulturnog razumijevanja i održivog društvenog razvoja.
Realizacijom planiranih aktivnosti projekat će direktno doprinijeti:
- povećanju nivoa znanja među mladima i širom javnošću o značaju interkulturalnih kompetencija, suživota, solidarnosti i zajedničke odgovornosti za očuvanje multietničkog sklada i društvene stabilnosti;
- unapređenju društvene kohezije kroz jačanje osjećaja pripadnosti, ravnopravnosti i aktivnog građanstva, sa posebnim fokusom na marginalizovane zajednice;
- razvoju interkulturalnog dijaloga i kompetencija kroz edukaciju, multimedijalne sadržaje, umrežavanje i promociju pozitivnih primjera saradnje među pripadnicima različitih etničkih, kulturnih i vjerskih grupa.
Ciljna grupa projekta su mladi iz različitih etničkih i regionalnih zajednica, sa posebnim fokusom na sjever Crne Gore, dok su krajnji korisnici pripadnici manjinskih naroda i zajednica, institucije sistema, mediji i svi građani Crne Gore.
Među glavnim aktivnostima projekta izdvajaju se:
- trodnevna obuka za administratore omladinskih servisa „Interkulturalni vodič“;
- produkcija dokumentarnog filma „Interkulturalna Crna Gora“;
- premijera i filmska mini-turneja širom Crne Gore;
- interkulturna manifestacija „Festival susreta“, kao završna konferencija i otvoreni prostor za dijalog i razmjenu iskustava.
Projekat „Korak ka drugom – Interkulturalna Crna Gora“ ima za cilj da inspiriše mlade i širu javnost da prepoznaju bogatstvo različitosti, te da grade mostove saradnje i povjerenja.
Samo zajedničkim razumijevanjem i poštovanjem, različitosti mogu postati naša prednost, a zajedništvo put ka održivoj budućnosti.
Ova inicijativa želi da podstakne sve građane da u svakom koraku ka drugom prepoznaju priliku za zajedništvo, razumijevanje i mir.
Projekat „Korak ka drugom – Interkulturalna Crna Gora“ podržan je od strane Ministarstva ljudskih i manjinskih prava kroz konkurs „Crna Gora – zemlja interkulture: Interkulturalizmom do socijalne kohezije i inkluzivnog društva“.

Započeta realizacija projekta „Korak ka drugom – Interkulturalna Crna Gora“

Klinički centar Crne Gore (KCCG) učestvuje kao jedan od ključnih partnera u projektu "LIFEGATE" i za realizaciju aktivnosti dobija bespovratna sredstva Evropske unije u iznosu od dva miliona eura, saopšteno je iz najveće zdravstvene ustanove.
Ovaj projekat, kako se navodi u saopštenju, predstavlja važan korak ka izgradnji efikasnijeg i otpornijeg sistema javnog zdravstva u regionu, usmjerenog ka dugoročno održivim rješenjima u oblasti prevencije i liječenja hroničnih bolesti, a vrijednost projekta je 9,5 miliona eura.&nbsp;
U Mostaru je, kako se navodi u saopštenju, održana uvodna konferencija ovog strateškog evropskog projekta, čiji je glavni partner Sveučilišna klinička bolnica Mostar, a sarađuju i Klinički bolnički centar Zagreb, Klinički bolnički centar Split, Institut za javno zdravlje Republike Srpske, Institut za javno zdravlje Crne Gore i Medicinski fakultet Univerziteta u Banja Luci.
- Cilj projekta "LIFEGATE" je unapređenje kvaliteta javnog zdravlja u ove tri zemlje, s posebnim fokusom na prevenciju i suzbijanje kardiovaskularnih i malignih bolesti. Kroz saradnju ključnih zdravstvenih institucija i partnera, projekat će doprinijeti boljoj dostupnosti zdravstvenih usluga i razvoju inovativnih pristupa u dijagnostici, liječenju i edukaciji stanovništva - navode u KCCG.&nbsp;
Kroz ovaj projekat će, kako dodaju, biti razvijeni programi rane detekcije srčanih oboljenja i karcinoma, obučeno medicinsko osoblje i nabavljena najsavremenija medicinska oprema, uključujući i dijagnostičke sisteme zasnovane na vještačkoj inteligenciji.&nbsp;
- Poseban značaj ima i razvoj programa genetskog savjetovanja i testiranja za nasljedne karcinome, što će doprinijeti unapređenju liječenja pacijenata u Crnoj Gori i regionu - rekli su u KCCG.
Direktor KCCG Aleksandar Radović je na konferenciji u Mostaru istakao značaj regionalne saradnje u jačanju zdravstvenih sistema i razmjeni stručnih znanja i iskustava.
U okviru Interreg IPA programa Hrvatska - Bosna i Hercegovina - Crna Gora od 2021. do 2027. osigurano je više od 117 miliona eura za projekte koji povećavaju kvalitetu života građana u brojnim područjima.&nbsp;
- To jasno pokazuje dobrobiti članstva u Evropskoj uniji i pridonose prijateljskoj saradnji triju država. Dosad su ugovorena 33 redovna projekta i četiri strateška projekta. Najkasnije početkom 2026. ugovori će se i preostali projekti - ističu u KCCG.
Klinički centar Crne Gore, kako dodaju, aktivno učestvuje u realizaciji više međunarodnih inicijativa u partnerstvu sa Ministarstvom zdravlja i Institutom za javno zdravlje Crne Gore, u saradnji sa renomiranim institucijama iz Evropske unije i regiona.
- U okviru EU4Health programa, KCCG je uključen u tri projekta. Projekat eCAN Plus usmjeren je na jačanje digitalnih kapaciteta onkoloških centara radi unapređenja prevencije i njege oboljelih od raka, a budžet za KCCG iznosi 62.000 eura. Projekat CancerWatch JA fokusiran je na unapređenje kvaliteta i pravovremenosti podataka u registrima raka i doprinos evropskom informacionom sistemu o raku, sa budžetom od 10.000 eura za KCCG. Projekat JA PRISM pruža podršku mentalnom zdravlju ranjivih grupa kroz prevenciju i pristup zasnovan na ljudskim pravima, uz budžet od 30.000 eura za KCCG - precizirano je u saopštenju.
Klinički centar Crne Gore učestvuje i kao partner u projektu DARING, koji se realizuje kroz program Interreg Južni Jadran.&nbsp;
- Budžet namijenjen KCCG-u iznosi 154.000 eura, Projekat je usmjeren na razvoj eHealth sektora i inovativnih digitalnih platformi za podršku pacijentima sa srčanim i neurološkim oboljenjima - navodi se u saopštenju.
Realizacijom ovih projekata Klinički centar Crne Gore značajno doprinosi modernizaciji zdravstvenog sistema države, kroz uvođenje savremenih dijagnostičkih metoda, jačanje stručnih i tehničkih kapaciteta, unapređenje prevencije i liječenja kardiovaskularnih i malignih bolesti, kao i razvoj digitalnog zdravstva i jačanje mentalne zaštite.&nbsp;
- Na ovaj način, KCCG potvrđuje ulogu lidera u međunarodnoj zdravstvenoj saradnji, obezbjeđujući građanima Crne Gore savremene, efikasne i dostupne zdravstvene usluge u skladu sa evropskim standardima - ističu u ovoj zdravstvenoj ustanovi.

KCGG obezbijedio dva miliona eura bespovratnih sredstava iz EU fondova za realizaciju projekta "LIFEGATE"

Savjet Evrope, uz podršku Vlade Njemačke, pokrenuo je projekat „Prevencija vršnjačkog nasilja u školama u Crnoj Gori“, koji će se realizovati u periodu od decembra 2024. do decembra 2026. godine.
Kako je saopšteno iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija (MPNI), ukupan budžet projekta iznosi 500.000 eura, a cilj je unapređenje sistema za prevenciju i zaštitu djece od vršnjačkog, onlajn i drugih oblika nasilja u školama, kroz podršku obrazovnim institucijama, nastavnom osoblju, roditeljima i učenicima.
- Projekat će pružiti podršku kreatorima obrazovnih politika, institucijama i profesionalcima u primjeni postojećeg zakonskog okvira za sprječavanje nasilja u školama. Poseban akcenat biće stavljen na saradnju, izgradnju kapaciteta i razvoj politika koje promovišu bezbjedno i podsticajno školsko okruženje - poručili su u MPNI.
Ključne aktivnosti, kažu oni, obuhvataju sprovođenje nacionalnog istraživanja o procjeni sigurnosti u školama i dobrobiti učenika, kao i nacionalne studije o online nasilju.
- Na osnovu rezultata biće kreirane preporuke za poboljšanje bezbjednog školskog okruženja, izrađen praktični Vodič za nastavnike i stručne službe, te uspostavljena bolja koordinacija svih aktera uključenih u prevenciju nasilja - naveli su u MPNI.
Korisnici projekta su, dodaju oni, kreatori obrazovnih politika, organizacije civilnog društva, nastavnici i stručno osoblje u školama, učenici i učenice, njihovi roditelji i šira zajednica.
- Partneri u realizaciji projekta su Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava, Ministarstvo socijalnog staranja, brige o porodici i demografije, Zaštitnik ljudskih prava i sloboda (Ombudsman), Zavod za školstvo i organizacije civilnog društva - zaključili su u MPNI.

Pokrenut dvogodišnji projekat ,,Prevencija vršnjačkog nasilja u školama u Crnoj Gori“

Uz podršku Evropske rukometne federacije i institucionalnu podršku Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija, uspješno je realizovana još jedna sezona projekta „RukoMEtić“ koji donosi rukomet najmlađima - i to u šest gradova, sedam vrtića, sa 13 trenera i više od 300 djece uzrasta od tri do šest godina. Od naredne godine projekat „RukoMEtić“, kako su najavili, se širi na sjever Crne Gore i pridružuju se Berane, Pljevlja i Bijelo Polje.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250604160632_5a9c873567f6042c2540e5aa15030838b0c28e20be776f83764670826f15584f.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20250604160632_5a9c873567f6042c2540e5aa15030838b0c28e20be776f83764670826f15584f" data-rendition-name="original" width="6608" height="4405" loading="lazy" alt="„RukoMEtić“:"> </figure>  - Čime ćemo biti prisutni u čak devet gradova! - naglasili su oni. Kroz „RukoMEtić“ projekat ostvaruju, kako su istakli, ključne ciljeve razvoja rukometa: Razvoj igrača svih uzrasta, popularizacija rukometa među najmlađima, širenje baze kao preduslov podizanja kvaliteta domaćih takmičenja, stalno prisustvo na najvećim međunarodnim takmičenjima, edukacija trenera kroz seminare i savremene metodologije, jačanje lokalnih klubova i saradnje sa vrtićima i redovni treninzi i promocija rukometa kroz društvene mreže.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250604160636_5b9a3f8283526a5878a0915b83fe6503eefefb38d073ab705dee8ba4e43cb327.jpg" data-media-id="editor_1" data-image-id="20250604160636_5b9a3f8283526a5878a0915b83fe6503eefefb38d073ab705dee8ba4e43cb327" data-rendition-name="original" width="6720" height="4480" loading="lazy" alt="„RukoMEtić“"> </figure>  Prvi put, fokus je, kažu, na djeci od tri do šest godina - odnosno generaciji kojoj do sada nije bila posvećena posebna pažnja. - Ovaj projekat to mijenja! - zaključili su u „RukoMEtić“.

Završena druga sezona projekta „RukoMEtić“: Rukomet za najmlađe u šest gradova, sedam vrtića, sa 13 trenera...

Izvršni direktor konsultantske kompanije Fidelity consulting Miloš Vuković je, komentarišući Sporazum Vlade sa Ujedinjenim Arapskim Emiratima, kazao da je posrijedi perfidna igra koja se zove "puštanje PDV-a".
- Izvadio sam podatke iz Poreske uprave. Oporezivi promet u 2024. je 327 miliona eura u Ulcinju, prihod je u 2023. bio preko 200 miliona eura, dobit firmi u skupu Opštine preko 16 miliona eura... Jasno je zašto su pustili informaciju da je domaći PDV sedam miliona eura, a nisu stavili da postoji PDV pri uvozu koji je najmanje duplo veći od PDV u zemlji. Nemojte sumnjati da je ovo nastavak perfidne igre da se Ulcinj napravi gorim nego što jeste - ocijenio je Vuković na sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet.
Ovo je, ističe on, nastavak brutalnog kršenja crnogorskih zakona. Pitao je zašto se ide u hitnu proceduru kad projekta za Veliku plažu nema u fiskalnoj strategiji gdje nisu predviđene pare za njega.
- Ako nema fiskalne procjene, kako je premijer rekao da će Ulcinj godišnje imati 50 miliona prihoda. Rekao je još goru stvar - da će zemlja imati 500 do 700 miliona eura godišnje od dividendi... To se neće desiti - naveo je Vuković.
On pita i kako premijer zna da projekat iznosi 35 milijardi eura zbog čega se izbjegava tender, ako projekat još ne postoji.
- Premijer ne zna lokaciju u Crnoj Gori, a zna dvije van države... - konstatuje Vuković.
Vuković je poručio predstavnicima Opštine Ulcinj da nisu sami da će stati u njihovu odbranu.
- Branićemo vas kao što smo branili sebe. Ovo je jedan od najvećih udara na jednu opštinu. Ujedinili ste se kao zajednica i jasno rekli da ne želite da se investicija sprovodi na ovaj način - istakao je Vuković.
On je zatražio da se sporazumi ne usvoje i da se o njima pregovara i dogovara.
- Odbranili smo veliki broj lokacija, odbranićemo i ovu. Možda nismo dovoljno jaki, možda nemamo toliko para, ali imamo nešto što drugi nemaju - a to je srce i ljuba prema Velikoj plaži, Ulcinju i Ulcinjanima - zaključio je Vuković.

Tamara Klikovac

Vuković: Nastavak perfidne igre da se Ulcinj napravi gorim nego što jeste, odbranićemo Veliku plažu

Godišnja inflacija u eurozoni za decembar, prema prelimiranim podacima, pala je sa novembarskih 2,1 na dva odsto, objavio je Eurostat.
&nbsp;Cijene usluga su porasle 3,4 odsto međugodišnje, usporivši u odnosu na 3,5 odsto u novembru, a cijene energije su pale značajno bržim tempom, 1,9 odsto međugodišnje naspram novembarskog pada za 0,5 odsto, prenosi Tanjug.
&nbsp;Kada su u pitanju hrana, alkohol i duvan, cijene su porasle 2,6 odsto međugodišnje, usporivši u odnosu na novembarskih 2,4 odsto, a cijene industrijskih proizvoda osim energije 0,4 odsto, usporivši u odnosu na međugodišnju stopu mjerenu prošlog mjeseca od 0,5 odsto.
&nbsp;Godišnja stopa bazne inflacije u eurozoni smanjena je u decembru na 2,3 odsto, u odnosu na novembarskih 2,4 odsto.
&nbsp;Među najvećim privredama u eurozoni, najznačajnija promjena primijetna je u Njemačkoj, gdje je porast godišnje stope inflacije usporila sa 2,6 odsto izmjerenih u novembru na dva odsto, kako pokazuju preliminarni decembarski nalazi mjereni harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP).
&nbsp;Francuska bilježi neznatno usporavanje godišnje stope inflacije koja u decembru iznosi 0,8 odsto, u poređenju sa 0,7 odsto zabilježenih u novembru i oktobru. Godišnja stopa inflacije porasla je u Italiji sa 1,1 odsto na 1,2, dok je u Španiji sa 3,2 odsto pala na tri odsto.
&nbsp;Najviše godišnje stopa inflacije u eurozoni na osnovu preliminarnih podataka za decembar bilježe se u Slovačkoj i Estoniji i iznose 4,1 odsto, dok je najniža stopa od 0,1 odsto zabilježena na Kipru, objavio je Eurostat.

Godišnja inflacija u eurozoni preliminarno smanjena na dva odsto u decembru

U pucnjavi ispred crkve u Solt Lejk Sitiju u američkoj državi Juti sinoć je dvoje ljudi ubijeno, a šestoro ranjeno, javila je policija.
Napad se dogodio na parkingu Mormonske crkve (Crkve Isusa Hrista svetaca posljednjih dana). U vrijeme incidenta desetine ljudi prisustvovalo je sahrani. Svi poginuli su odrasli.
Policija je saopštila da ne vjeruju da je napadač imao bilo šta protiv neke određene religije, a ne vjeruje ni da je oružani napad bio nasumičan.
- Ne vjerujemo da je ovo bio ciljani napad na neku vjeru ili nešto tako - rekao je šef policije Solt Lejk Sitija Brajan Red.
Sedište Mormonske crkve je u Solt Lejk Sitiju i oko polovina od 3,5 miliona stanovnika savezne države Jute su sljedbenici te vjere. Crkve poput te, kod koje se dogodio napad, nalaze se širom te države.
Mormonska crkva je u povećanoj pripravnosti od prošlog mjeseca kada je bivši marinac pucao u crkvi u saveznoj državi Mičigen, ubio četvoro ljudi i zapalio je.
FBI je ustanovio da mu je motiv bio netrpeljivost prema toj religiji.

Pucnjava u Solt Lejk Sitiju: Dvoje mrtvih, šestoro ranjeno u napadu ispred Mormonske crkve

Turski državljanin E. K. (25), koji ima privremeni boravak u Ulcinju, osuđen je na kaznu zatvora u trajanju od 20 dana zbog vožnje pod dejstvom marihuane - saopšteno je iz budvanskog Suda za prekršaje.
Njemu je, kako se navodi u saopštenju, suđeno u hitnom postupku, u kom je utvrđeno da je dana 7. januara oko 21 sat upravljao vozilom na lokalnoj saobraćajnici u Ulcinju pod dejstvom opojne droge marihuana.&nbsp;
- Uz zatvorsku kaznu na čije izdržavanje je upućen odmah po izricanju odluke, dežurna sutkinja Slađana Batjaktarević mu je izrekla i zaštitnu mjeru zabrana upravljanja vozilima na teritoriji Crne Gore u trajanju od četiri mjeseca - istaknuto je u saopštenju.

Turskom državljaninu 20 dana zatvora zbog vožnje pod dejstvom marihuane

Dok ruska agresija na Ukrajinu uskoro ulazi u petu godinu, a mirovni pregovori ne donose konkretne rezultate, dok rastu euroskepticizam i desnica i u srcu Evropske unije, čini se da evropski lideri nemaju jedinstveno rješenje za bezbjednosnu krizu koja potresa evropsko tlo. Državni vrh Poljske, koja je kroz istoriju dobro zapamtila razornu snagu ruske dominacije, opravdano strahuje da bi se, nakon Ukrajine, i ova država mogla naći na meti ruskih osvajanja. O tome kako se Poljska nosi sa provokacijama koje dolaze iz Rusije i Bjelorusije, sabotažama na državnim granicama, pojačanim antiukrajinskim raspoloženjem i mogućnošću rata u budućnosti, za Portal ETV govori profesor savremene istorije na Šleskom univerzitetu u Katovicama i specijalista za srednjoevropska pitanja i Balkan, dr Mateuš Sokulski. Poljska je ove godine izabrala novog predsjednika, Karola Navrockog, koji dolazi iz desne stranke Pravo i Pravda, dok je premijer Donald Tusk iz redova centrista. Kakvi su stavovi poljskih lidera prema spoljnopolitičkim izazovima? Građanska koalicija, koja je od 2023. godine na vlasti predvođena je premijerom Donaldom Tuskom i okuplja dominantno politički centar. Sa druge strane je trenutno opoziciona desničarska Pravo i Pravda, koja je u godinama 2015-2023. držala vlast, ali iz koje dolazi novoizabrani predsjednik. Obje stranke, kao i većina građana Poljske, iskazale su dosljednu podršku Ukrajini. Malo je drugačija situacija konkretno sa novim predsjednikom Karolom Navrockim, koji po uzoru na Donalda Trampa govori o „recipročnosti“ u spoljnjoj politici, a time i u pomoći Ukrajini. Njegov se stav međutim može objasniti time, što je na predsjedničkim izborima pobjedio i zahvaljujući glasovima najradikalnijih birača antiukrajinskog stava. Na spoljnopolitičkom planu, Poljska nastavlja da pruža snažnu podršku istočnom susjedu, a ministar spoljnih poslova Radoslav Sikorski intenzivnom diplomatskom aktivnošću promoviše prozapadnu i proukrajinsku politiku. Postali su čuveni postali njegovi govori u Ujedinjenim Nacijama u kojima je otvoreno i argumentovano kritikovao ruske predstavnike i njihovu propagandu u UN-u. Svijet proteklu godinu prati pojačana djejstva Rusije na teritorije zemalja Evropske unije, upade dronovima u vazdušni prostor evropskih država, a i evropski političari sve glasnije upozoravaju na opasnost koja prijeti iz Rusije. I Poljska se tokom prethodne godine suočila se više provokacija na njenoj teritoriji, od upada letjelica u njen vazdušni prostor do kopnenih prelazaka. Kako komentarišete bezbjednosnu situaciju u Poljskoj i raspoloženje koje vlada i kod političara i u narodu? U Poljskoj je tokom prethodne godine bilo nekoliko slučajeva sabotaže. Prvi slučajevi sabotaže počinju u proljeće 2024. godine, u tržnim centrima u Varšavi. Najveći od njih je bio veliki požar u jednom od tržnih centara, kada je izgorjela cijela jedna hala. Tom prilikom uhapšeni su počinioci kojima su izrečene kazne iako glavni organizator još uvijek nije uhapšen. Jedan od prvih slučajeva ove godine bio je ljetos, za koji se ozbiljno sumnja da je bio akt ruske sabotaže, u gradiću Zombki, blizu Varšave. Naime, u jednoj stambenoj zgradi izbio je požar za koji poljski bezbjednosni organi sumnjaju da je podmetnut po naređenju ruskih službi. Tokom napada na Ukrajinu u septembru 2025. godine u poljski vazdušni prostor doletjelo je osam dronova. Srećom, nije bilo žrtava, a ozbiljno je oštećena jedna kuća. Poljske vlasti su na ovu provokaciju reagovale ozbiljno-oboreno je svih osam dronova, a konsultovani su i NATO saveznici. Ministar spoljnih poslova Sikorski uručio je notu upozorenja otpravniku poslova ruske ambasade da Poljska neće tolerisati ovakve provokacije. Najozbiljiji slučaj sabotaže desio se u novembru 2025, kada je na željeznici između Varšave i Lublina oštećena pruga što je ozbiljno ugrozilo bezbjednost putnika. Na svu sreću i tu nije bilo žrtava. Ipak, sve ovo nam pokazuje da Rusija konstantno nastavlja svoje provokacije prema zemljama Zapadne Evrope, sa ciljem narušavanja evropskog poretka zasnovanog na demokratiji i uspostavljenog nakon završetka Hladnog rata. Poljska bilježi učestale prodore na granici sa Bjelorusijom. Možete li nam detaljnije pojasniti o čemu se tu radi? Već više godina režim Aleksandra Lukašenka, bliskog saradnika Vladimira Putina, sprovodi politiku dovođenja migranata na granicu Poljske i Bjelorusije. Ovakvi potezi vršeni su i prema baltičkim državama. Kao što su potvrdili poljski zvaničnici, mnogi migranti imaju samo ruske vize. Radi se o dovođenju ljudi, sa Kube, Bliskog Istoka, Afrike, sa globalnog juga, kojima se obećava ulazak u Evropsku uniju. Bjeloruske službe ih dovode na granicu i ostavljaju ih da sami prođu. Međutim, poljske službe im ne dozvoljavaju prelazak granice i odbijaju im ulazak. Poljske službe onemogućavaju ulazak, duž cijele granice sagrađena je ograda koja čini vrlo efikasnu prepreku za prelazak. To je odgovor na poteze Minska i Moskve. Poljska već neko vrijeme organizuje vojnu obuku i pojačava vojsku- da li to znači da mogućnost rata nije isključena? U Poljskoj se govori o potrebi vraćanja obavezne vojne obuke od koje se odustalo prije već skoro 20 godina. Odluka o tome ipak nije donesena. Čujemo mnogo upozorenja od strane raznih analitičara i političara da treba da se spremamo za rat sa Rusijom i da on u skorijoj budućnosti nije isključen. Ja bih rekao da, kao i u slučaju dalekog putovanja kolima, treba da vodimo računa o tehničkom stanju vozila. Tako i u slučaju ruskih prijetnji, zdravoumno je da se pripremamo za eventualno odbranu, ali da ne paničimo. Poljska je prilično uspješna država sa relativno jakom ekonomijom, da navedem samo da smo ušli ove godine među 20 najjačih ekonomija svijeta. Što se tiče bezbjednosti, Poljska je ozbiljno pristupila programu naoružavanja, kupujemo modernu svjetsku opremu iz SAD-a, Švedske, Koreje. Vojni analitičari govore o promišljenoj politici nabavke oružja i vojne opreme.  <figure><img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20250330100316_2596f75909ce981db10c24ffbbf165cb466980119a3f4ef87ca8ca78fddda15b.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20250330100316_2596f75909ce981db10c24ffbbf165cb466980119a3f4ef87ca8ca78fddda15b" data-rendition-name="original" width="3888" height="2592" loading="lazy" alt="poljska vojska"><figcaption>Ilustracija(Photo: Shutterstock)Copyright (c) 2015 De Visu/Shutterstock. No use without permission.</figcaption></figure>  Znamo šta je stav Poljske. Međutim, šta je sa ostalim srednjoevropskim državama? Vidimo da ima evropskih lidera koji su, blago rečeno, tolerantni prema Rusiji? Drugi primjeri podrške Ukrajini su baltičke države Litvanija, Letonija i Estonija, koje su žestoko iskusile decenije pripadnosti SSSR-u. Ove zemlje su prozapadno nastrojene, a zbog blizine Rusije i stalnih prijetnji pružile su od početka bezrezervnu podršku Ukrajincima. Naravno, slučajevi stava Mađarske ili u posljednje vrijeme Slovačke su drugačiji. Treba ipak imati na umu da Viktor Orban, pod čijom je vlašću Mađarska znatno ekonomski oslabila, o demokratiji da ne govorim, na predstojećim izborima vjerovatno gubi vlast. Kod Orbana međutim vidi se težnja ka reviziji granica čime bi Mađarska pripojila djelove susjednih država, međutim to se čini nemogućim. U Slovačkoj na izborima pobjedio je Robert Fico koji se protivi pomoći Ukrajini. Kao i Orban, Fico računa na korisne sporazume o isporuci gasa. U Češkoj na parlamentarnim izborima pobjedio je Andrej Babiš koji je takođe skeptičan prema pomoći Ukrajini, dok predsjednik Petr Pavel nastavlja da podržava Kijev. Navedeni slučajevi kao i uspjesi populista iz AfD-a u Njemačkoj i Narodnog fronta u Francuskoj, govore da ima naznaka da je Evropa postala malo umorena neprestanim pomaganjem Ukrajini i ugroženošću od strane Rusije. Međutim treba imati na umu da su upravo Njemačka i Francuska napravile veliki preokret u svojoj politici prema Moskvi. Obustavljeni su dugoročni programi rusko-njemačke saradnje, po kojima je Berlin dobijao jeftine sirovine. Obustavljen je veoma kontroverzan projekat Nord Stream, odnosno Sjeverni tok za gas, a francuski predsjednik aktivno pregovara o okončanju rata u Ukrajini. Vrijedi napomenuti da je Rusija, kojoj su veliki dio budžeta činili prihodi od prodaje gasa i nafte u Evropi, izgubila svoje veliko tržište. U Srednjoj Evropi sve vrijeme uprkos uspjesima populista, podrška Ukrajini ne prestaje. Iako su proruski glasovi sve jači u Evropi, ne vjerujem da će oni postati dominantni. Prema novim istraživanjima, antiukrajinsko raspoloženje u Poljskoj, koja je jedan od najpostojanijih saveznika Ukrajine, skočilo je za 100 %. Koji su, po Vama, razlozi za to? Nažalost, antiukrajinsko raspoloženje je poraslo posljedjnih godina. Tu je umnogome uticala ruska propaganda, ruski botovi i trolovi, koji su sveprisutni na internetu, na društvenim mrežama. Kao primjer navešću situaciju nakon ulaska drona u poljski vazdušni prostor u septembru, kad se odjednom pojavio veliki broj komentara, lažno optužujući Ukrajince za ulazak dronova. Ima i lažnih informacija u javnom prostoru, na primjer o tome da Ukrajinci opterećuju poljski budžet i zdravstveni sistem i da zbog toga mora duže da se čeka na usluge ljekara. Zapravo, istraživanja pokazuju nešto suprotno- ukrajinske izbjeglice koje rade u Poljskoj (od kojih je većina zaposlena) uplaćuju mnogo više u zdravstveni sistem kroz poreze nego što koriste zdravstvene usluge. Tu je i još jedna bitna stavka- da nema radnika iz Ukrajine, na građevinske usluge ili kućne poslove moralo bi da se čeka jako dugo, jer Poljska ima problem sa manjkom radne snage. Ima i još jedan razlog antiukrajinskog raspoloženja. Naime, dio poljskog društva naivno smatra da bi neka vrsta sporazuma sa Rusijom na račun Ukrajine obezbjedila dugotrajnu bezbjednost. To vam je međutim, ako pogledamo ranije navedene ciljeve Putinove Rusije, jednako kao što je tadašnji britanski premijer Nevil Čemberlen smatrao da predaja Čehoslovačke u Minhenu 1938. godine može sačuvati mir. Antiukrajinsko raspoloženje nije samo slučaj Poljske, već se rast antiukrajinskog raspoloženja bilježi u cijeloj Evropi. Dezinformacije koju Ruska federacija protura putem društvenih mreža imaju efekta, iako donekle ograničenog. Za mnoge populiste na Zapadu, Putin je oličenje snažnog vođe, a Rusija zemlja tradicionalnih vrijednosti. Ne treba zanemariti ni porast populističke politike u Evropi vezano uz problem migracija ili rasta životnih troškova.  <figure><img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/2025121421124_f3ac9f11dce740f7ca7f9538f6a000358ad81f0aaa29f00d8284e8eeedf061ec.jpg" data-media-id="editor_1" data-image-id="2025121421124_f3ac9f11dce740f7ca7f9538f6a000358ad81f0aaa29f00d8284e8eeedf061ec" data-rendition-name="original" width="765" height="511" loading="lazy" alt="Poljska Ukrajina"></figure>  Šta je (ratni) cilj Rusije i šta je to od čega evropski lideri strahuju? Ruska je vlast pretpostavljala da će za par dana uspjeti da osvoji Ukrajinu, uđe u Kijev i uspostavi marionetsku, prorusku vlast. Ukrajinci su uspjeli da odbrane svoju nezavisnost i teško je da se zamisli bilo kakvo potčinjavanje te države Rusiji u budućnosti. Ruski ciljevi, iako neki naivno tvrde da se samo radi o prisvajanju istočnih dijelova Ukrajine su daleko širi. Naime radi se o opovrgavanju poretka uspostavljenog padom Berlinskog zida i pokušaju da se ponovo izgradi zona uticaja u Srednjoj Evropi, te oslabi Zapad. Mislim da vrijedi da se vratimo na čuveni Dug telegram iz 1946. u kojem je Džordž Kenan, američki sekretar za spoljnu politiku objasnio sovjetsku spoljnju poilitiku kao izraz prevazilaženja unutrašnje slabosti društva, odnosno- ekspanzionizam je trebalo da služi kao odgovor na slabost države. I dan danas imamo tu situaciju. Uprkos velikim prihodima od prodaje sirovina, ruski političari nikad nijesu bili zainteresovani za modernizaciju države. Rusija nema moderne tehnologije, njen koncept velesile prilično je anahroničan. Vratiću se na Putinovu izjavu da je pad Sovjetskog Saveza najveća tragedija 20. vijeka. Zapravo, Rusija ne pristaje na prihvatanje realne situacije da su baltičke države, bivše članice SSSR-a, danas moderne, tehnološki razvijene i prosperitetne, u potpunosti evropski orjentisane. Kao apsurdne treba tretirati izjave ruskih političara kako male baltičke države sa stanovništvom od 2 do 4 miliona ugrožavaju rusku bezbjednost. Isti je slučaj sa bivšim satelitima Moskve od Baltika do Crnog mora. Agresivni potezi se primjenjuju i prema skandinavskim zemljama. Podsjetiću na incidete sa dronovima iznad aerodroma u Kopenhagenu, ali i u Norveškoj. Možemo da vidimo prijetnje, prekoračanje vazdušnog prostora, dovođenje emigranata na granice kao elemente hibridnog rata. Vrijedi da se napomene da, iako su rusko-bjeloruske vježbe „Sjever“ u septembru prošle godine trebalo da čine predstavu moći ruske vojske, one su bile znatno manje nego one iz 2021. ili 2017. godine. Putin želi da se vrati imperijalnoj politici, građenoj na nasilju, ali kao što vidimo uprkos velikim gubicima Ukrajinci se uspješno brane, a rat koji su Rusi planirali da završe za 4 dana traje već bezmalo 4 godine. Vi ste istoričar, možete li nam ukratko pojasniti poljsko-ruske odnose u prethodnom vijeku? Naše iskustvo sa ruskim imperijalizmom seže duboko dalje od XX vijeka. Međutim tek su XX vijek i boljševički prevrat 1917. godine predstavljali početak iskustva sa totalitarizmom. Poljska je u odbrambenom ratu 1919-1921. godine uspjela da sačuva svoju nezavianost. Simbol te pobjede je udarac koji je zadat boljševicima u Varšavskoj bici 1920. godine pod vođstvom Jozefa Pilsudskog. Ova se bitka broji među najvažnije u istoriji poljsko-ruskih odnosa, budući da su Lenjin i Trocki računali na širenje komunističkog uticaja i naravno računali su na prevrat u Njemačkoj. Međutim 23. avgusta 1939. sklopljen je pakt Ribentrop- Molotov, koji je odlučio o tjesnoj njemačko -sovjetskoj saradnji i rasparčavanju Srednje Evrope. SSSR i nacistička Njemačka bili su bliski saradnici sve do 22. juna 1941. Sovjetska okupacija istočnih djelova Druge Poljske Republike obilježena je represijama, uništavanjem inteligencije čiji je simbol Katinjski zločin, kada je po Staljnovom naređenju 1940. strijeljano preko 20 hiljada pripadnika poljske inteligencije raznih nacionalnosti. Uz to, Sovjeti su poslali oko 350 hiljada poljskih državljana u sklopu deportacija na Sibir i i Kazahstan, na daleki istok SSSR. Da li vidite kontinuitet u ruskoj politici nakon Drugog svjetskog rata prema zemljama Varšavskog pakta i današnjoj politici koji u Kremlju kreira Vladimir Putin? Ponoviću Putinovu izjavu da je pad SSSR-a najveća tragedija XX vijeka. Ovdje treba napomenuti da uspostavljanje komunističkih vlasti nije nailazilo na odobrenje u zemljama Istočnog Lagera, te da su Rusi, uz prisustvo i pritisak sovjetske vojske preuzimali vlast širom Srednje Evrope. Htio bih da kao primjer ovdje predstavim prilike u Poljskoj. Ulazak sovjetskih trupa 1944/1945. godine na teritoriju Poljske obilježen je nametanjem komunističke vlasti, iako je legitimna vlast postojala u Londonu, imala svoje predstavništvo u Poljskoj (Poljska podzemna država) i rukovodila Zemaljskom vojskom (Armia Krajowa) koja je uspostavljena jos 1939. kao Savez oružane borbe. Ulazak Sovjeta obilježen je represijom prema nekomunističkim strankama, građanima Poljske koji su u ratu bili u podzemnim organizacijama, prvenstveno u Zemaljskoj vojsci. Nametanje komunizma nije naišlo na odobrenje društva. Iako se režim počeo mijenjati nakon Staljinove smrti 1953. godine, a naročito nakon preloma 1956. godine, on nikad nije nailazio na stvarno prihvatanje u poljskom društvu, tu je opšte poznat pokret Solidarnost, koji je započeo iz brodogradilišta u Gdanjsku. Slična je situacija bila i u Mađarskoj, Čehoslovačkoj, za baltičke države i Ukrajinu, koje su uvučene u sam SSSR da ne govorim. Pad komunizma, i oslobođenje Poljske od te vlasti dočekani su sa velikim zadovoljstvom. Ulazak u NATO 1999. godine i u Evropsku uniju 2004. predstavljali su ostvarenje ciljeva integracije sa Zapadom. Srednja Evropa čini danas sastavni i važan dio zapadnih struktura. Ruski imperijalisti ne prihvataju prozapadnu orijentaciju tog dijela svijeta. Upravo te Putinove manipulacije, imperijalno ponašanje, namjera da se Srednja Evropa liši NATO pakta svjedoče o ruskoj želji da se vrati na podređenje Srednje Evrope politici Moskve, iako suverene odluke naroda od Talina preko Kijeva, Varšave, sve do Sofije svjedoče ili o privrženosti zapadnim vrijednostima ili o želji priključenja zapadnom svijetu, kao što je slučaj Ukrajine.

Tag: projekat