Broj ubijenih novinara u svijetu tokom protekle godine ponovo je porastao zbog kriminalnih praksi vojnih grupa – regularnih i paravojnih – i organizovanog kriminala, saopštili su Reporteri bez granica.
U godišnjem izvještaju "2025, smrtonosna godina za novinare: tu vode mržnja i nekažnjivost" ta međunarodna organizacija navodi da je od prošlogodišnjeg izvještaja 67 novinara ubijeno zbog svog posla, od čega su oružane snage ili paravojne grupe ubile 37, a kriminalne mreže 16 njih.
- Evo kuda vodi mržnja prema novinarima! Dovela je do smrti 67 novinara ove godine – ne slučajno i nijesu bili kolateralne žrtve. Ubijeni su, bili su mete zbog svog rada- naveo je povodom izvještaja generalni direktor Reportera bez granica Tibo Brutin.
Skoro polovina (43 odsto) novinara ubijenih u posljednjih 12 mjeseci ubile su u Pojasu Gaze izraelske oružane snage. Reporteri bez granica navode da je ukupno, od oktobra 2023, kada je napadom Hamasa – kojeg SAD i EU smatraju terorističkom organizacijom – na Izrael, počeo rat u Gazi, izraelska vojska ubila skoro 220 novinara, od kojih je najmanje 65 ubijeno ili zbog svog posla ili dok su radili.
U Ukrajini, gdje ruska vojska nastavlja da cilja strane i ukrajinske reportere, trojica novinara su u jednom mjesecu ubijena u ruskim napadima dronovima, navodi se u izvještaju.
Sudan se, prema Reporterima bez granica, takođe pojavio kao izuzetno smrtonosna ratna zona za medijske profesionalce, pošto se novinari u toj zemlji suočavaju s ozbiljnim zlostavljanjem dok nastavlja da bjesni sukob između paravojnih Snage za brzu podršku i sudanske vojske – četvoro novinara je ubijeno ove godine, od čega su najmanje dva umrla pošto su ih otele Snage za brzu podršku.
U Meksiku su organizovane kriminalne grupe odgovorne za alarmantan porast ubistava novinara zabilježen 2025. godine koja je za medijske profesionalce bila najsmrtonosnija od posljednje tri, uprkos, kako navode Reporteri bez granica, obavezama koje je predsjednica Klaudija Šejnbaum dala toj organizaciji. Meksiko je druga najopasnija zemlja na svijetu za novinare, s devet ubijenih ove godine.
Taj trend se proširio kako je Latinska Amerika postala sve "meksikanizovanija", pošto je kako navode Reporteri bez granica, 24 odsto ubijenih novinara u svijetu nastradalo u tom regionu.
<h2>Zatvor za novinare</h2>
Širom svijeta su trenutno pritvorena 503 novinara, od čega najviše u Kini – 121.
Na drugom mjestu, prema Reporterima bez granica, nalazi se u Rusija sa 48 pritvorenih novinara, od čega je 26 Ukrajinca, tako da je u toj zemlji najviše zatvorenih stranih novinara.
Poslije Rusije, Izrael je druga zemlja koja je pritvorila najveći broj stranih novinara. Od 1. decembra 2025. godine, 20 palestinskih novinara je iza rešetaka u Izraelu, od kojih je 16 uhapšeno u posljednje dvije godine u Pojasu Gaze i na Zapadnoj obali.
Mjanmar je s 47 novinara u zatvorima na trećem mjestu po ukupnom broju uhapšenih novinara.
Situacija u zemljama poput Rusije, Gruzije, Azerbejdžana i Belorusije ilustruje ozbiljne prijetnje s kojima se suočava sloboda medija širom bivšeg sovjetskog bloka. U Gruziji je, kako navode Reoporteri bez granica, neumoljiva autoritarna taktika vlade dovela do hapšenja gruzijske novinarke Mzije Amaglobeli. U Azerbejdžanu je 25 novinara trenutno iza rešetaka.
Trenutno se 135 novinara vodi kao nestalo u 37 zemalja. Neki se vode kao nestali više od 30 godina. Iako novinari nestaju širom svijeta, taj trend naglo raste u Meksiku (28) i Siriji (37).
U Siriji, gdje je prije godinu dana srušen režim Bašara el Asada, mnogi novinari uhapšeni ili zarobljeni pod njegovom vladavinom još uvijek nijesu pronađeni, čime je to zemlja sa najvećim brojem nestalih novinara – više od četvrtine ukupnog broja nestalih u svijetu.
Dvadeset novinara trenutno se drže kao taoci širom sveta. Huti pobunjenici su 2025. godine uzeli sedam novinara za taoce, što Jemen čini zemljom s najvećim brojem novinara koji su žrtve ove vrste otmice u posljednjih dvanaest mjeseci.
Tokom protekle godine došlo je više oslobađanja novinara iz zatvora, navode Reporteri bez granica.
Značajna oslobađanja pritvorenih novinara uključuju oslobađanje devet bjeloruskih novinara koji su konačno uspjeli da se ponovo sretnu sa svojim voljenima, blogera Alaa Abdel Fataha u Egiptu i ukrajinskog novinara Dmitra Hiljuka, koji je oslobođen u avgustu pošto je bio u nekoliko ruskih zatvora. Sedam novinara iz Burkine Faso koji su bili prisilno regrutovani u vojsku takođe su pušteni između jula i septembra.
Među novinarima oslobođenim iz bjeloruskih zatvora je i novinar Bjeloruskog servisa RSE Ihar Losik. Devet bjeloruskih novinara je pušteno pošto što su mjesecima ili, u nekim slučajevima, godinama bili iza rešetaka samo zato što su obavljali svoj posao.
Ti novinari su oslobođeni, a zatim deportovani u okviru pregovora s vladom SAD, što je dovelo do oslobađanja 52 politička zatvorenika 11. septembra.
Međutim, ukazuju Reporteri bez granica, 33 novinara su i dalje u pritvoru u Bjelorusiji gdje su, od spornih predsjedničkih izbora 2020. i naknadnog gušenja mirnih protesta, skoro svi nezavisni mediji ućutkani, a njihovi novinari pritvoreni ili primorani na egzil.
<h3>Srbija – godina nasilja nad novinarima</h3>
Od Nepala do Srbije, Indonezije do Francuske, pa i Madagaskara, novinari koji izvještavaju s protesta bili su posebno ometani u obavljanju svog posla tokom 2025, što su uglavnom činili organi reda, navode Reporteri bez granica.
Od početka antikorupcijskih protesta u Srbiji izazvanih smrtonosnim padom nadstrešnice na Željezničkoj stanici u Novom Sadu, medijski profesionalci koji su izvještavali s demonstracija bili su izloženi najmanje 98 fizičkih napada, pokazuju podaci Reportera bez granica. Od toga se 91 dogodio od 1. januara 2025.
Oko polovine ovih napada izvršila je policija s potpunom nekažnjivošću, u klimi koju su oblikovali verbalni napadi predsjednika Aleksandra Vučića na medije, navode Reporteri bez granica ukazujući da se Vučić nalazi na njihovoj listi "predatora slobode medija" za 2025.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

thumbnail

U protekloj godini ponovo povećan broj ubijenih novinara, navode Reporteri bez granica

Sevinj Vagifgizi, novinarka iz Azerbejdzana, dobitnica je ovogodišnje Nagrade za hrabrost koju dodjeljuju „Reporteri bez granica“. Za ovu nagradu bila je novinovana i redakcija N1.
Urednica medija iz Azerbejdžana, koja je primorana da radi iz egzila, primila je u Parizu nagradu umjesto Sevinj Vagifgazi, koja je u zatvoru od 2023. godinu.
Sevinj Vagifgizi je ove godine osuđena na devet godina zatvora zahvaljujući fabrikovanim dokazima, dobitnica je Nagrade za hrabrost na ovogodišnjem festivalu „Reportera bez granica“ u Parizu.
Kako je rečeno na dodjeli nagrada, ona je nepokolebljiv glas nezavisnih medija, koja uprkos pritiscima koje trpi i u zatvoru ne odustaje od borbe za istinu i ljudska prava.
Pored Vagifgazi, na Nagradu za hrabrost nominovani su bili i Atiana Serž Ulon iz Burkine Faso, Frenči Mae Kumpio sa Filipina, Anželika Karkamo iz El Salvadora, Nor Svirki iz Palestine i ekipa televizijskog kanala N1 TV (Srbija), koja, kako se navodi u obrazloženju RSF, “predstavlja primjer novinarske hrabrosti u Srbiji”.
TV N1 je jedini medij iz regiona koji je ušao u uži izbor za „Nagradu za hrabrost“. RSF je posebno istakao rad redakcije N1 u izrazito teškim uslovima za nezavisno novinarstvo u Srbiji.
Nominacija N1 izazvala je veliku pažnju i predstavlja važno međunarodno priznanje redakciji koja se kontinuirano suočava sa pritiscima, napadima i pokušajima ugrožavanja svog profesionalnog rada.
Na ceremoniji u Parizu, koja je okupila predstavnike međunarodnih medijskih organizacija i novinare iz cijelog svijeta, uručene su godišnje nagrade za izuzetna dostignuća u oblasti slobode medija. Osim nagrade za hrabrost, dodijeljene i nagrade u kategorijama nezavisnosti, uticaja, afričkog istraživačkog novinarstva i foto-novinarstva.
Ovogodišnja uža lista obuhvatila je 15 novinara, devet medija i pet foto-reportera iz 18 zemalja, a svi su dali značajan doprinos odbrani i unapređenju slobode medija širom svijeta.
Organizacija „Reporteri bez granica“ dodjeljuje nagrade u pet kategorija, a jedna od najprestižnijih je „Nagrada za hrabrost“.

Novinarka iz Azerbejdžana dobitnica Nagrade za hrabrost „Reportera bez granica“, nominovana i redakcija N1

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić našao se na listi ''Predatori medijskih sloboda'' za 2025. godinu, koju je 31. oktobra objavila međunarodna organizacija Reporteri bez granica (RSF).
Na listi su 34 vladara ili entiteta sile koje, prema ocjeni RSF, povezuje "mržnja prema slobodi štampe", kao i "ućutkivanje nezavisnih medijskih glasova", te "gaženje prava na informacije".
Tu su, između ostalih, Komunistička partija Kine na čelu sa Si Đinpingom, prestolonasljednik Saudijske Arabije Muhamed bin Salman, Izraelske odbrambene snage, američki multimilijarder Elon Mask, te predsjednici Rusije i Bjelorusije Vladimir Putin i Aleksandar Lukašenko.
Predsjednik Srbije našao se u kategoriji "Bezbjednost – ubistva, napadi i pritvaranje novinara", zajedno sa vojnom huntom u Burkini Faso i Državnom komisijom za bezbjednost i mir u Mjanmaru.
Kako navode u obrazloženju Reporteri bez granica, tokom antivladinih protesta koji su u Srbiji izbili nakon obrušavanja nadstrešnice na Željezničkoj stanici u Novom Sadu 1. novembra prošle godine, napadnuto je 89 novinara, štp je rekord u Evropi.
- Evropski parlament je u rezoluciji usvojenoj u oktobru 2025. godine oštro kritikovao vladu predsjednika Aleksandra Vučića. Podstaknute provladinim medijima i Vučićevim pristalicama, kampanje blaćenja podstiču fizičko nasilje- navode Reporteri bez granica.
Dodaju da u Srbiji "cvjeta" propaganda Rusije, posredstvom ruske televizije RT.
Srbija se na listi medijskih sloboda Reportera bez granica nalazi na 96. mjestu.
Reporteri bez granica objavili su listu 34 "Predatora slobode medija" uoči obilježavanja Međunarodnog dana okončanja nekažnjivosti za zločine nad novinarima, koji se obilježava 2. novembra.
- Dok neki političari guše pouzdane informacije, drugi predatori ubijaju ili zatvaraju novinare, dok treći manipulišu finansiranjem medija ili koriste javne izjave i pravne postupke kako bi ućutkali reportere. Objavljivanjem njihovih portreta na ovaj simboličan dan borbe protiv nekažnjivosti, RSF ukazuje da nekažnjivost nije neizbježna, da oni koji gaze slobodu informisanja moraju biti imenovani i pozvani na odgovornost.- rekao je Tibo Bruten, generalni direktor RSF.
Kako navode Reporteri bez granica, oni koji napadaju slobodu medija se u 2025. godini odlikuju "sve većom upotrebom tehnologije radi ograničavanja slobode izvještavanja".
- Dok Si Đinping koristi kineske četbotove za širenje državne propagande, Ilon Mask koristi svoju društvenu mrežu X za uznemiravanje novinara, a Izraelske odbrambene snage, već odgovorne za smrt stotina novinara, sprovode onlajn kampanje blaćenja kako bi diskreditovao novinarstvo- ocjenjuju RSF.

1250x600

1084x550

Vučić na listi 'Predatori medijskih sloboda' Reportera bez granica

U Srbiji je u protekla dva mjeseca zabilježeno više od 30 fizičkih napada političkih aktivista i organa za sprovođenje zakona na novinare i zaposlene u medijima, tokom izvještavanja o protestima, saopštila je međunarodna organizacija Reporteri bez granica (RSF).
Oni su pozvali države članice Evropske unije (EU), čijem članstvu Srbija teži, da reaguju.
- Reporteri bez granica pozivaju države članice EU i Evropski parlament da pošalju jasnu poruku srpskim vlastima da je njihov pasivni stav i potencijalno saučesništvo u ovim zloupotrebama nespojivo sa njihovim ciljem pridruživanja EU - navodi se saopštenju RSF.
Oni su istakli da je broj napada na novinare i medijske radnike od 1. jula do 25. avgusta dostigao "tužni novi rekord", prenosi Radio Slobodna Evropa.
- Ova brojka (34 zabilježena fizička napada) premašuje sve godišnje ukupne brojeve fizičkih napada zabilježenih u Srbiji od najmanje 2020. godine - navodi se u saopštenju.
Reporteri bez granica su ukazali da su se napadi na novinare i medijske radnike dogodili dok su izvještavali o protestima protiv korupcije, nakon pogibije 16 ljudi u padu nadstrešnice na Željezničkoj stanici u Novom Sadu.
Šef deska za Evropu i Balkan u organizaciji Reporteri bez granica, Pavol Salaj, kazao je da je u prosjeku jedan srpski medijski stručnjak fizički napadnut svaki drugi dan.
- 34 napada za manje od dva mjeseca. To je nedopustivo. Da li moramo da čekamo da novinar bude još teže povrijeđen ili ubijen - rekao je Salaj, prenio je RSF.
Nakon posljednjih protesta koje su obilježili sukobi antivladinih demonstranata i policije u gradovima širom Srbije od sredine avgusta, učesnici protesta optužili su policiju za prekomjernu upotrebu sile i brutalnost, što policija i vlast negiraju.
Domaća novinarska udruženja takođe su ukazivala na napade na novinare i medijske radnike tokom protesta.
Uprkos prijavama nadležnima, tužilaštvu i policiji, za sada nije poznato da je procesuiran ijedan od slučajeva upotrebe policijske sile nad novinarima.

Srbija: Za dva mjeseca tokom protesta napadnuto više od 30 novinara

Među državama Balkana, dvije su najlošije rangirane na listi Reportera bez granica (RSF). Riječ je o Kosovu i Srbiji.
Reporteri bez granica su međunarodna nevladina organizacija koja se bavi zaštitom slobode medija i prava novinara. U svom redovnom godišnjem izvještaju Indeksa slobode medija za 2025. godinu, fokusirali su se na pitanje posljedica ekonomskih pritisaka na medije.
Prema prikupljenim podacima za 2025. godinu, u 160 od 180 ocijenjenih zemalja, mediji postižu finansijsku stabilnost „s poteškoćama“ – ili „nikako“. Štoviše, mediji se zatvaraju zbog ekonomskih teškoća u skoro trećini zemalja širom svijeta.
Navode da je ekonomska kriza medija vidljiva i unutar Evropske unije (EU) i na Balkanu, gdje je implementacija Evropskog zakona o slobodi medija (EMFA) još uvijek na čekanju.
U izvještaju za 2025. godinu piše da je Bosna i Hercegovina zauzela 89. mjesto, Srbija 96, Slovačka 38, Sjeverna Makedonija 42, Crna Gora 37, Albanija 80, a Kosovo 99. mjesto – što je najniža pozicija na prostoru EU-Balkana.
Navodi se da se u BiH, Srbiji i Kosovu javni mediji suočavaju sa egzistencijalnom krizom zbog smanjenja budžeta i političke kontrole.
Medijski pejzaž u Albaniji i Grčkoj (89. mjesto) obilježen je sukobima interesa. Štaviše, kada mediji u ovom regionu odolijevaju pritiscima, suočavaju se sa strateškim tužbama protiv javnog učestvovanja (SLAPP) koje iscrpljuju njihova finansijska sredstva – što je vidljivo u Hrvatskoj (60. mjesto) i Bugarskoj (70. mjesto).
Unutar EU, opasna bliskost između medija i vlasti vidljiva je u Mađarskoj (68. mjesto) i Kipru (77. mjesto) kroz netransparentnu i nejednaku raspodjelu državnog oglašavanja.
U Ukrajini (62. mjesto), gdje je ruska invazija učinila pristup pouzdanim informacijama važnijim nego ikad, oko 90 odsto redakcija opstaje zahvaljujući subvencijama, uglavnom iz SAD-a. Povlačenje te pomoći ugrozilo je pouzdano izvještavanje o ruskim ratnim zločinima i korupciji, dok Kremlj raspolaže značajnim sredstvima za širenje propagande.
U Moldaviji (35. mjesto), političari diskredituju istraživačke novinare na društvenim mrežama. U Kirgistanu (144. mjesto), bivši portparol predsjednika preuzeo je nezavisni medij 24.kg, što ukazuje da pouzdani izvori informacija postaju alati propagande.
Turska (160. mjesto) stagnira na dnu RSF indeksa zbog nastavka represije nad novinarima.
Lišene lokalnih prihoda i američke podrške, redakcije u egzilu sprovode masovna otpuštanja, što dodatno slabi pristup nezavisnim informacijama – naročito u Rusiji (171. mjesto) i Bjelorusiji (166. mjesto).
U Gruziji (114. mjesto), tržištem oglašavanja dominira oligarh Bidzina Ivanišvili, osnivač vladajuće partije – koja je suočena sa masovnim protestima – dok zakon o „stranom uticaju“ blokira alternativne izvore finansiranja.
U Azerbejdžanu (167. mjesto), nedostatak mogućnosti finansiranja natjerao je nezavisne medije na ćutanje ili egzil.
Prvo mjesto na Indeksu slobode medija zauzela je Norveška, drugo Estonija, a treće Nizozemska.
<h2>SAD: Lider novinarske ekonomske depresije</h2>
U SAD-u (57. mjesto, pad za dvije pozicije), gdje je ekonomski indikator pao za više od 14 poena u posljednje dvije godine, ogromni regioni postaju „novinarske pustinje“.
Lokalno novinarstvo trpi najveći udar ekonomske krize: više od 60 odsto novinara i medijskih profesionalaca anketiranih u Arizoni, Floridi, Nevadi i Pensilvaniji saglasno je da je „teško zaraditi pristojnu platu kao novinar“, dok 75 odsto smatra da „prosječan medij ima problema sa ekonomskim opstankom“, navodi se u izvještaju RSF-a.
Pad SAD-a za 28 mjesta u socijalnom indikatoru ukazuje da novinarstvo funkcioniše u sve neprijateljskijem okruženju.
Drugi mandat Donalda Trampa dodatno je pojačao ovaj trend. Lažni ekonomski izgovori koriste se kako bi se novinarstvo usmjerilo u željenom pravcu.
To je dovelo do naglog prekida finansiranja Američke agencije za globalne medije (USAGM), što je uticalo na više redakcija – uključujući Glas Amerike i Radio Slobodna Evropa. Kao rezultat toga, više od 400 miliona ljudi širom svijeta odjednom je ostalo bez pristupa pouzdanim informacijama.
<h2>Koncentracija medija i dominacija onlajn platformi</h2>
Ozbiljni rezovi u finansiranju dodatni su udarac medijskoj ekonomiji, već oslabljenoj dominacijom tehnoloških giganata kao što su Google, Apple, Facebook, Amazon i Microsoft u distribuciji informacija.
Ove platforme, koje su uglavnom neregulisane, preuzimaju sve veći dio prihoda od oglašavanja koji bi inače podržao novinarstvo. Ukupna potrošnja na oglašavanje putem društvenih mreža dostigla je 247,3 milijarde dolara u 2024. godini – što je porast od 14 odsto u odnosu na 2023.
Ove platforme dodatno komplikuju informativni prostor, doprinoseći širenju manipulativnog i obmanjujućeg sadržaja i pojačavajući dezinformacije.
Pored gubitka prihoda od oglašavanja – što je ozbiljno ograničilo i poremetilo medijsku ekonomiju – koncentracija vlasništva medija predstavlja drugi ključni faktor pogoršanja ekonomskog indikatora i ozbiljnu prijetnju medijskom pluralizmu.
Podaci iz Indeksa pokazuju da je vlasništvo nad medijima visoko koncentrisano u 46 zemalja, a u nekim slučajevima potpuno pod kontrolom države.
<h2>Globalna situacija slobode medija: „teška“,prvi put u istoriji</h2>
Već duže od decenije, rezultati Indeksa upozoravaju na globalni pad slobode medija. U 2025. godini pojavila se nova niska tačka: prosječan rezultat svih ocijenjenih zemalja pao je ispod 55 poena – što se klasifikuje kao „teška situacija“. Više od šest od deset zemalja (112 ukupno) zabilježilo je pad ukupnog rezultata u Indeksu.
Po prvi put u istoriji Indeksa, uslovi za bavljenje novinarstvom su loši u polovini zemalja svijeta, dok su zadovoljavajući u manje od četvrtine njih.

Kosovo i Srbija na Balkanu najlošije rangirani na listi Reportera bez granica, Crna Gora na 37. mjestu

Međunarodna organizacija "Reporteri bez granica" (RSF) je danas saopštila da su politički zvaničnici EU "inertni pred sistematskom represijom nad novinarstvom u Srbiji" koje je pod prijetnjom političkih i sudskih pritisaka, te "EU više ne može da skreće pogled", prenosi N1.
- Vlasti Srbije se ljuljaju pod pritiskom narodnog protesta i stežu obruč oko nezavisnih i kritičkih medija- piše u saopštenju RSF.
RSF je pozvala Evropski parlament da osigura da Evropska komisija preuzme odgovornost zbog tih teških napada na slobodu medija, „čije poštovanje je preduslov za pristupanje Srbije Evropskoj uniji“.
- Vlasti stalno dovode u pitanje bezbijednost i nezavisnost medija u Srbiji koji su blizu gušenja. Zemlje članice i institucije Evropske unije ne mogu da ostanu bez stava pred tim sistematskim kršenjem prava na informisanje- smatra RSF i traži „oštro protivljenje evropskih institucija“.
RSF smatra da je predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poslije sastanka sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem iznijela „mlaku“ opasku o potrebi preduzimanja „mjera“ za slobodu medija, a komesarka za proširenje Marta Kos se „zadovoljila da samo pomene nezavisne medije bez ukazivanja na teško ugrožavanje tih medija u Srbiji“.
Protesti pokrenuti poslije smrtonosnog pada nadstrešnice na ulazu tek renovirane Željezničke stanice u Novom Sadu proširili su se na kritiku sistema i korupcije, okupljajući stotine hiljada demonstranata, podsjeća AFP.
U članku Reporteri bez granica navode 14 napada na novinare u Srbiji od početka tih protesta 1. novembra.
RSF ukazuje da su od početka demonstrancija studenti optuživani u tabloidima da su „strani agenti“ koje plaća i opozicija da „pripreme državni udar“. Oni su, kaže RSF, i mete kampanja dezinformacija.
Medijskim prostorom u Srbiji u velikoj mjeri dominiraju mediji bliski režimu, među kojima brojni tabloidi i televizije, kaže RSF i dodaje da se televizije koje se smatraju kritičnim prema vlasti ne mogu vidjeti na kanalima javnog operatera Telekom Srbija.
Po klasifikaciji RSF o slobodi medija za 2024. godinu, Srbija je bila na 98. mjestu među 180 zemalja i teritorija.

Reporteri bez granica traže od EU da reaguje na represiju prema novinarima u Srbiji

Srbija ne poštuje sankcije Brisela protiv ruskih propagandnih medija i Evropska unija treba da je pozove na odgovornost tokom pregovora o članstvu - poručio je Pavol Salaj (Szalai), šef deska za Evropu i Balkan u međunarodnoj novinarskoj organizaciji Reporteri bez granica (RSF).
U intervjuu za Radio Slobodna Evropa (RSE), Salaj opisuje Srbiju kao "odskočnu dasku za rusku propagandu".
Reporteri bez granica 2. oktobra su <a href="https://www.slobodnaevropa.org/a/rt-srbija-sankcije-mediji-evropska-unija-rsf/33143605.html" target="_blank">zatražili Evropske unije</a> (EU) i njenih članica da pozovu Srbiju na odgovornost jer je "domaćin" ruskom državnom mediju RT, ranije poznatom pod nazivom Russia Today.
RT se u <a href="https://rsf.org/en/russia-serbia-how-rt-spreads-kremlin-s-propaganda-balkans-despite-eu-sanctions" target="_blank">istraživanju Reportera bez granica </a>naziva "fabrikom laži Vladimira Putina".
- Zovemo je fabrikom jer primarni materijal dolazi iz Kremlja, iz sedišta RT u Moskvi. Zatim se prerađuje, obrađuje u ovoj fabrici, da bi bio razumljiv i privlačan publici u Srbiji i na Balkanu - opisuje Pavol Salaj.
Kako se navodi u istraživanju, zahvaljujući kontroli srpske vlade nad domaćim medijima i povoljnom političkom okruženju, RT koristi svoju kancelariju u Beogradu da "prilagodi narative Kremlja, pre širenja u jugoistočnoj Evropi".
RT i drugi mediji pod kontrolom Kremlja, poput Sputnjika, pod sankcijama su Brisela nakon ruske invazije na Ukrajinu.
U Srbiji, koja se sankcijama nije pridružila iako je kandidat za članstvo u EU, ovi mediji nesmetano rade.
RT Balkan u Srbiji je otvoren u novembru 2022, devet meseci nakon što je Rusija otpočela invaziju na Ukrajinu, a od juna 2023. je zabranjen u EU.
Reporteri bez granica su u svom istraživanju opisali tehnike koje RT koristi za širenje dezinformacija.
<h2>Lažne optužbe</h2>
RSE: Reporteri bez granica su u istraživanju apelovali na EU da Srbiju pozove na odgovornost jer je domaćin RT-u, koga ste nazvali "Putinovom fabrikom laži". Da li i kakvu reakciju očekujete - i iz Brisela i iz Beograda?
Salaj: Reakcija iz Beograda je već stigla. U raznim člancima, programima i medijima smo kritikovani, optuženi za nešto što ne radimo - za pokušaj ograničavanja slobode izražavanja ili slobode štampe.
Optuženi smo i za napad na predsednika (Aleksandra) Vučića od strane raznih komentatora bliskih vladi, što je, naravno, laž.
I zaista smo pozvali EU i države članice da se pozabave ovim problemom u okviru pregovora Srbije o njenom ulasku u Evropsku uniju.
Kroz naše kanale komunikacije sa Evropskom komisijom i državama članicama pokrenućemo ovo pitanje. Ovo je bio javni apel, ali takođe imamo institucionalne načine da ga iznesemo.
<h2>U očekivanju reakcije vlasti</h2>
RSE: Pomenuli ste medije bliske vlastima, ali da li očekujete reakciju srpskih vlasti, zvaničnu reakciju?
Salaj: Da, očekujemo reakciju. Mislim da ova situacija, činjenica da je suverena i ponosna zemlja poput Srbije domaćin Putinovoj fabrici laži i da je Rusija koristi za širenje ruske propagande, nije prihvatljiva ni za Srbiju ni za Evropsku uniju.
Dakle, ako se digla tolika buka oko onoga što smo napisali, očekujemo da će se o tome diskutovati i učinićemo sve da dobijemo reakciju i mere od strane srpskih vlasti.
<h2>RT je propagandna platforma</h2>
RSE: Pomenuli ste reakciju u medijima. Nakon vašeg istraživanja, usledio je odgovor na sajtu RT Balkan.
Citiraću njihovog urednika, koji je naveo da im je "čast što su se našli na vašoj meti".
Optužuju vas da sprovodite, kako kažu, cenzuru.
Urednik RT Balkan kaže i da "zahvaljujući vlastima, u Srbiji postoji slobodno medijsko okruženje", pominjući da ovde pored ruskih medija, radi i Radio Slobodna Evropa.
Kako vi gledate na njihovu reakciju?
Salaj: Prvo što želim da kažem je da izgleda da su zaista detaljno proučili naše istraživanje. Pročitali su ga od A do Š.
Drugo, RT nije medij. RT je propagandna platforma.
Kontroliše je Kremlj. Ona širi narativ Kremlja.
I to nije tajna. Čak je i Margarita Simonjan [glavna urednica RT] priznala koja je prava misija RT Balkan.
RT Balkan je kontaktiran od strane Reportera bez granica i nisu odgovorili na naša pitanja o njihovom odnosu sa vladom, o njihovoj nezavisnosti i slično.
Tako da ovo jasno pokazuje da imaju nešto da sakriju ili da postoji nešto o čemu ne žele da razgovaraju.
A trebalo bi da budu transparentni kao nezavisni medij, ako tvrde da to jesu. Dakle, oni nisu medij.
A mi ne pokušavamo da ograničimo slobodu štampe. Pokušavamo da zaustavimo propagandu, jer propaganda podriva pravo građana na pouzdane informacije. Mi na to gledamo iz ugla građana.
A oni [RT] stvaraju haos u kojem kao propagandu tretiraju verodostojne, pouzdane informacije iz medija poput KRIK-a, N1, RSE, Cenzolovke i tako dalje.
Mi imamo dva stuba odbrane prava na informacije - braniti one koji šire pouzdane informacije i boriti se protiv onih koji šire propagandu.
<h2>Fabrika laži</h2>
RSE: RT Balkan u svom istraživanju nazivate "fabrikom laži Vladimira Putina". Koje ste tehnike širenja propagande i dezinformacija uočili u njihovom radu? Kojim se sredstvima služe u širenju dezinformacija?
Salaj: Zovemo je fabrikom jer primarni materijal dolazi iz Kremlja, iz sedišta RT u Moskvi.
Zatim se prerađuje, obrađuje u ovoj fabrici, da bi bio razumljiv i privlačan publici u Srbiji i na Balkanu.
I zatim to RT Balkan distribuira širom regiona - u bosanskohercegovački entitet Republiku Srpsku, Crnu Goru i šire, čak i do zemalja članica EU koje se graniče sa Srbijom.
I ovo nije samo na sajtu RT Balkan. Oni takođe koriste, kako ih mi zovemo, influensere.
Nikola Vrzić [urednik RT Balkana] i drugi novinari, kolumnisti, urednici, istaknute ličnosti RT Balkana sagovornici su u srpskim medijima sa nacionalnom frekvencijom. Takođe su prisutni na društvenim mrežama.
Na kraju, elemente [ovog narativa] koriste i političari u Srbiji u svojim javnim obraćanjima.
Dakle, RT Balkan je apsolutno neophodan za Moskvu da širi svoju propagandu i prilagođava je publici na Balkanu.
I dok to rade, krše srpski zakon i krše sankcije EU. Sankcije EU koje Srbija nije uvela - jer je EU zabranila RT Balkan, a Srbija to nikada nije sledila.
<h2>Poštovanje sankcija - u EU operativni, u Srbiji politički problem</h2>
RSE: Više puta ste pomenuli RT Balkan pod sankcijama Brisela. U vašem tekstu takođe citirate istraživanje RSE, gde smo mogli videti da je, ranije ove godine, pristup sajtu RT bio moguć čak i iz sedišta EU institucija u Briselu
Imajući to u vidu, kakvu reakciju možete očekivati od EU i zvaničnika EU?
Salai: Prvo želim da naglasim da su EU članice jednoglasno odlučile da zabrane RT Balkan.
Dakle, sve države članice su se usaglasile sa sankcijama protiv RT-a, i kasnije protiv RT Balkan.
Druga stvar je da ove sankcije nisu adekvatno sprovedene u EU.
Dok smo radili ovo istraživanje, uvideli smo da je RT France dostupan u Francuskoj putem "kopija" sajtova [engl. mirror websites].
Dakle, to je isti problem na koji je i Radio Slobodna Evropa ukazao i koji smo citirali u istraživanju.
Uputili smo poseban apel i zatražili od francuskih medijskih regulatora da budu efikasniji u sprovođenju ovih sankcija. Ovo je verovatno problem u nekoliko država članica.
Ali velika razlika u odnosu na Srbiju je u tome što Srbija nikada nije zabranila RT Balkan.
Dakle, dok je u EU to operativni, administrativni problem, u Srbiji je to politički problem.
I na kraju, Srbija želi da uđe u EU. Ulazak u EU znači poštovanje određenih pravila, a ona uključuju usklađivanje sa bezbednosnom i spoljnom politikom EU.
A sada je situacija jasna - Srbija ne poštuje ovo pravilo. I zbog toga smo rekli da bi Srbija trebalo da bude pozvana na odgovornost od strane EU institucija i država članica tokom pregovora u članstvu.
Dobro, Srbija može raditi šta god želi, ali pod ovim uslovima ne može ući u EU.
<h2>RT u Beogradu - provokacija srpskih vlasti protiv EU</h2>
RSE: RT Balkan je svoj rad u Beogradu otpočeo u novembru 2022, nekoliko meseci po otpočinjanju ruske invazije na Ukrajinu. Zašto je RT u tom momentu izabrao Srbiju i zašto Srbija do danas njima ostaje "dobar domaćin"?
Salaj: Tačno kako ste rekli, a to je bilo i svega nekoliko meseci nakon što je EU uvela sankcije RT-u.
Dakle, mogli bismo reći da su, dozvolivši RT-u da otvori kancelariju u Srbiji, srpske vlasti učinile provokaciju protiv EU.
Kada je reč o vezama sa Rusijom, Srbija je istorijski zemlja sa pravoslavnom verom. Takođe, deo stanovništva je kritičan prema EU i NATO-u, što datira od NATO bombardovanja SR Jugoslavije tokom rata na Kosovu 1999. godine.
Predsednik Vučić pokušava da balansira između dve strane, da sedi i na EU i ruskoj stolici.
Međutim, ne vidim da postoji proces integracije sa Rusijom. Proces integracije je sa EU.
Dakle, pravila EU ovde treba da se poštuju.
I, znate, mislim da bi Srbija mogla da ima veoma važnu ulogu u Evropi i regionu, ako ne bi dozvolila da je Rusija zloupotrebljava i iskorišćava.
Nažalost, to čini Srbiju dobrom odskočnom daskom za rusku propagandu na Balkanu.
Znamo da još uvek postoji plan da se otvori televizijski kanal RT.
Ne znamo da li će kanal RT Balkan biti otvoren u Srbiji, Republici Srpskoj ili negde drugde, ali to bi ponovo bila provokacija i još jedan razlog da EU pozove Srbiju na odgovornost.
<h2>Uticaj RT u Republici Srpskoj je za posebno istraživanje</h2>
RSE: Koji su dometi uticaja RT Balkan kada je reč o širenju propagande Kremlja – u Srbiji, na Zapadnom Balkanu, ali i šire? Koje su razlike kada poredite njihov uticaj u Srbiji i, primera radi, drugim državama Zapadnog Balkana?
Salaj: Srbija se graniči sa mnogim zemljama, članicama EU i kandidatima za članstvo.
Uticaj RT-a u Republici Srpskoj, na primer, koja takođe ima prorusko rukovodstvo i vrlo povoljno medijsko okruženje za rusku propagandu, zaslužuje posebno istraživanje. Tu nismo ulazili u detalje.
Međutim, bliskost između, na primer, srpskog, hrvatskog, bosanskog, makedonskog, pa čak možda i bugarskog jezika omogućava da se propaganda koju pakuje RT Balkan širi po regionu.
Mislim da je postojanje sajta ključno za regionalni domet.

Reporteri bez granica: Srbija je odskočna daska za rusku propagandu na Balkanu

Bez napajanja električnom energijom do sjutra će biti 215 korisnika koji se napajaju sa 10 kV dalekovoda Rijeka Crnojevića.
To je saopšteno iz CEDIS-a.
Iz ove kompanije najavljuju da će zbog kvara na 35 kV dalekovodu „Glava Zete – Kličevo“ bez napajanja električnom energijom do sjutra biti potrošači u naseljima Povija, Norina i Jovan Do.
I 115 korisnika koji se napajaju sa dalekovoda 10 kV „Hoti“ i 680 korisnika koji se napajaju sa dalekovoda 10 kV „Vazdusni Tuzi“ takođe će biti bez struje do sjutra.

Više stotina korisnika u cetinjskoj, nikšićkoj i Opštini Tuzi bez struje do sjutra

Vodostaj rijeke Zete je porastao i u nekoliko naselja voda je došla do kuća. Mještani su bili primorani da napuste domove.
- U Pažićima je voda došla do kuća. Mještani su sve sami završili na vrijeme, prije nego što je počelo, napustili su domove. Sad nas je jedna porodica zvala, voda im je blizu kuće, dolaze za pijesak kako bi pokušali da spriječe da im kuća poplavi - kazali su za Portal Analitika iz Službe zaštite i spašavanja Danilovgrad.&nbsp;
Ističu da je trenutno ugroženo četiri - pet kuća, koje su prve do rijeke Zete.&nbsp;
Kritično je i u mjestu Bogićevići.&nbsp;
&nbsp;- U Bogićevićima dvije - tri kuće su ugrožene. Te kuće su i ranije plavile, ali odavno nije bilo poplava. Danas je voda nenormalno brzo stigla do kuća - kazali su iz Službe zaštite i spašavanja.&nbsp;
Dodaju da je poplavljen veliki broj manjih mostova.&nbsp;
- Poplavljeni su skoro svi manji mostovi, saobraćaj je prekinut. Poplavio je most u mjestu Dobre Polje, na Moravici put manastira Ždrebaonik, u Spužu na dvije lokacije su poplavljeni mostovi i saobraćanje je prekinuto.... Iz pravca Pričelja prema Spužu most je, takođe, potopljen - kazali su iz Službe zaštite i spašavanja.&nbsp;

Danilovgrad: Voda došla do kuća, mještani morali da napuste domove

Fudbaleri Nigerije ubjedljivo su pobijedili Mozambik (4:0), u osmini finala Kupa afričkih nacija.
Trio u sastavu Viktor Osimen, Ademola Lukman i Akor Adams obilježili su susret u Fesu.
Već poslije prvog poluvremena je bilo jasno da će ekipa u zelenom opravdati ulogu favorita.
Dvostruki asistent bio je Adams – Lukman je pogodio u 20, a Osimen u 25. minutu.
Osimen je u 47. minutu povisio rezultat, na dodavanje Lukmana, da bi napadač Atalante bio asistent u 75. minutu, kada se u strijelce upisao Adams, prvotimac Sevilje.
Nigerija je nastavila sa odličnim partijama i u četvrtom meču na kontinentalnoj smotri odnijela pobjedu.
Naredni rival, u subotu od 17.00 u Marakešu, biće joj bolji iz duela Alžir – DR Kongo.

Nigerija ubjedljivo među osam najboljih

Na periferiji Skadra raste strah usljed bujanja rijeke Kir, pritoke Drima. Mještani se plaše kako bi uskoro moglo doći do njenog izlivanja, a najkritičnija je situacija u naselju Bardaj.
U mjestu Novi Štoj usljed nepogoda već tri dana nema struje, javlja skadarska televizija Star plus. Bez napajanja strujom su i mještani naselja Dobrač na periferiji tog grada.
Još je kritičnije u planinama iznad Skadra. Tamo su pojedina sela potpuno odsječena, a dvorišta kuća su pod vodom. Planinske bujice paralisale su saobraćaj.
Pritom, sva voda iz planina sliva se u rijeke koje teku u okolini Skadra, što bi, kako se pribojavaju mještani tog grada, moglo dodatno zakomplikovati situaciju.

Tag: reporteri-bez-granica