<p>Poslije ljetnjeg bengera “Noćno kupanje” i nezaboravnog nastupa sa Manu Chao-om u Kotoru, Who See klapa nastavlja svoj put s novim singlom.&nbsp;</p> <p>U pitanju je numera “Pod prozor”, romantična komedija plasirana kroz još veću komediju od muzičkog videa.&nbsp;</p>  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20251008211048_9ca66677ac012b07cf2f607568591a081f3434904ef78584bd228b59f424767e.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20251008211048_9ca66677ac012b07cf2f607568591a081f3434904ef78584bd228b59f424767e" data-rendition-name="original" width="3840" height="2160" loading="lazy" alt="Who See"> </figure>  <p>Ljubavni problemi, Eros, frustracije i peripetije ukazuju nam Who See koji smo do sada veoma rijetko gledali i slušali.&nbsp;</p> <p>Dok je <b>Sergej Ćetković</b> dežurni savjetodavac što se ljubavnih jada tiče, društvo u klapinom orkestru čine regionalne face urbanog miljea: <b>Vojko V, Seksi, Ajs Nigrutin, Edo Maajka, Timbe, Vaso Bakočević, Wikluh Sky, Bigru, Nigor, Django Hi-Fi</b> i <b>Termo-Elektro</b> ekipe te DJ Mono. Spot potpisuje Noyz dok muziku potpisuje <b>Dedduh</b>, ovo je drugi u nizu Who See singlova koji nas očekuju u narednom periodu.</p> <div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DhbNOeIJXcrs&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

(VIDEO) Ljubavni problemi, Eros, frustracije: Who See objavio novi singl

<p>Petak veče, Cetinje toplo i prepuno, glasno i radosno. Prijestonica je sinoć pulsirala u ritmu Montenegro Beer Festa, koji je počeo nastupima tri regionalno popularna sastava: <b>Who See klapa</b>, <b>Bajaga i Instruktori</b> i<b> Marko Louis bend</b>. Od duhovitog otvaranja, preko bezvremenih refrena koji se pjevaju generacijama, do gruvanja uz fuziju najrazličitijih ritmova, sinoć je publika – generacijski raznolika, ali energetski usklađena – uglas pjevala i neumorno plesala od prvog do posljednjeg takta. Montenegro Beer Fest je počeo.</p>
<p>Već u 21 sat, festivalsku binu zauzeli su Who See i DJ Mono, koji kao pravi domaćini znaju kako da razmrdaju publiku.&nbsp;</p>
<p>Njihova energija, šarm obojen lokalnim humorom i besprekorna sinergija sa publikom još jednom su potvrdili zašto su neizostavni na velikim događajima, pogotovo kad se svira „na domaćem terenu“.</p>
<p>Publiku su iznenadili gostujućim nastupom. Na sceni im se pridružio Random, poznati crnogorski reper, sa kojim su do kraja koncerta zabavili cetinjsku publiku svojim najprepoznatljivijim hitovima.</p>
<p>Nešto kasnije, stihovima Na skriveno te vodim mesto, između planina i mora, publiku su pozdravili Bajaga &amp; Instruktori, koji su ređali evergrin za evergrinom. „Kad hodaš“, „Moji drugovi“, „Plavi safir“, „Tišina“ samo su neke od numera koje je tokom dvočasovnog koncerta Bajaga pjevao horski sa publikom.&nbsp;</p>
<p>Bilo je posebno lijepo i zanimljivo vidjeti kako mlađi, brojniji dio sinoćnje publike, koji je do maločas igrao uz rep i hip-hop stihove, sada podjednako uživajući, pjeva i legendarne, nostalgične hitove koje je ovaj sastav naređao tokom 40 godina svoje karijere.</p>
<p>Posljednji je na scenu izašao Marko Louis sa bendom, koji je noć zatvorio u prepoznatljivom, ritmično, energičnom maniru.&nbsp;</p>
<p>Njegovi autentični rege, fank, džez aranžmani, spojevi najrazličitijih žanrova – od tradicionalne balkanske, do muzike sa podneblja afričkih i arapskih zemalja, publiku su doveli do usijanja. Inače prepoznatljiv po svojoj sinergiji i interakciji sa publikom, Marko se u samoj završnici spustio sa bine i nekoliko pjesama izveo među ljudima.</p>
<h2>Drugo veče žanrovski još raznovrsnije</h2>
<p>Večeras nas na Beer Festu očekuje žanrovski najšareniji program. Festivalske kapije se otvaraju u 19 sati. Program počinje u 20 sati uz DJ set. Zbog velikog interesovanja i najavljene gužve poželjno je doći što ranije na Gradski poligon (Turistički parking).</p>
<p>Sami koncerti počinju u 20.30h kada nastupa legendarni Perper. Potom slijedi naš poznati rok bend Neonoen (21.30h), a onda i nastupi regionalnih izvođača: Lexington benda (22.45h) i Jale Brata &amp; Bube Corellija, koji zatvaraju drugo veče nastupom koji počinje u 00.45h.</p>
<p>Montenegro Beer Fest 2025 organizuje produkcija MNE Event, uz podršku Prijestonice Cetinje kao generalnog pokrovitelja, Turističke organizacije Prijestonice Cetinje kao pokrovitelja, i kompanije Vezuv – Volcano kao generalnog sponzora.</p>

Bajaga pod zvijezdama, Who See domaćinski, Marko Louis do zadnje note - veče za sve generacije na Cetinju

<p>Sve je spremno za početak petog izdanja Montenegro Beer Festa, a večeras će na Gradskom poligonu nastupiti Bajaga i instruktori, Who see i Marko Luis.</p>
<p>- Kapije festivala otvaraju se svakog dana od 19 sati - publika će već tada moći da uživa u ponudi festivala, uz di-džej set. Glavni dio programa počinje u 21 sat, kada nastupa klapa Who See. Potom na binu izlaze Bajaga i Instruktori (22.30 sati), da bi u samoj završnici publiku razigrao Marko Luis (23.50 sati) - naglasili su organizatori.</p>
<p>Sjutra veče na Festivalu nastupaju bendovi Perper, Neonoen, Leksington Bend i Jala Brat i Buba Coreli, a 27. jula Matija Cvek, Marija Šerifović i Indira Forza.</p>
<p>Za sve goste festivala, Prijestonica Cetinje je obezbijedila besplatan parking u cijelom gradu tokom trajanja događaja - u četvrtak, petak i subotu, 25, 26. i 27. jula, a publiku publiku pored deset velikih regionalnih izvođača očekuje, kako su naglasili organizatori, i nekoliko desetina brendova pića i hrane.</p>
<p>- Uz muzički spektakl, MBF 2025 nudi i veliku food &amp; drink zonu, u kojoj posjetioci mogu da uživaju u raznovrsnoj gastronomskoj i pivskoj ponudi, od lokalnih specijaliteta i kraft piva do internacionalnih etiketa i brzih zalogaja - istakli su organizatori.</p>
<p>Oni su napomenuli da je trodnevne ulaznice potrebno sačuvati do kraja festivala.</p>
<p>- Tu kartu je neophodno sačuvati sva tri dana, jer se samo uz istu fizičku kartu ostvaruje ulaz u festivalski prostor tokom čitavog trajanja festivala. Ne treba je baciti nakon prve večeri - istakli su organizatori.</p>
<p>I ove godine festival se realizuje uz podršku Prijestonice Cetinje kao generalnog pokrovitelja, Turističke organizacije Prijestonice Cetinje kao pokrovitelja, te kompanije Vezuv - Volcano kao generalnog sponzora, i u saradnji sa mnoštvom drugih sponzora i brojnih medijskih pokrovitelja festivala.</p>
<p>Sve dodatne informacije o festivalu, kartama, izvođačima i satnicama dostupne su na sajtu www.beerfest.me, kao i na zvaničnim društvenim mrežama festivala.</p>

Počinje Montenegro Beer Fest: Bajaga, Who see i Marko Luis večeras na Cetinju

<p>Kotorski tendom <b>Labia </b>i <b>Dedduh </b>objavili su novi singl "Šporko vrijeme", kao i prateći video, saopšteno je iz Beats per Montenegro.</p>
<p>- U jeku rap renesanse u Crnoj Gori, Klapa Muzik predstavlja novi video “Šporko vrijeme” kroz duet višedecenijske saradnice klape, Labie i Dede dobrog starog kao starije Who See polovine - navodi se u saopštenju. </p>
<p>“Šporko vrijeme” je, kako je istaknuto, oblikovan kao hard-core rap odgovor stare škole na sve prljavštine i foliranja u modernoj muzici.</p>
<p>Muziku potpisuje Dejan Dedović Dedduh, tekst Bojana Petrović i Deda, skreč DJ Mrki, mix Knowhere2run, snimanje videa Vanja Vukčević i Krsto Đuričković, dok realizaciju videa potpisuje Mario Đorđević Noyz.</p>
<p>- Ovo je još jedan u nizu spotova koji zagrijavaju atmosferu pred izlazak novog Who See izdanja - kazali su iz Beats per Montenegro.</p>
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3Dm1ewqQ_ahhg&amp;key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>
<p><br/></p>

(VIDEO) Dedduh i Labia izbacili novi singl "Šporko vrijeme"

<p>Nova pjesma grupe Who See „Betonjerka“, koja dolazi u jeku izmjena zakona o saobraćaju, nastala je kao omaž kultnoj grupi Montenigersi, a u jednom dijelu se dotiče i tragično stradalog muzičara Gru-a.</p>
<p>To je, gostujući u emisiji Srećan dan na Televiziji E, kazao muzičar <b>Dejan Dedović Dedduh</b>.</p>
<p>- U samom spotu su tri različita gledišta na istu stvar, Noyz kao pijani vozač, ja kao policajac, Random kao betonjerka, to jeste kao soba u kojoj se pijani vozače nalaze nerijetko poslije tog prekršaja i Niggor kao zatvorenik koji je već fasova neku kaznu, koji je tu vjerovatno stalna mušterija. Tu se pojavljuju svi ti ljudi, izuzev Randoma kojeg reditelj nije znao kako da predstavi, s obzirom da je on soba u stvari - kazao je on.</p>
<p>Ovaj spot je rađen u režiji<b> Vasila Vulića</b> i snimatelja i fotografa <b>Miodraga Mike Markovića</b>.</p>
<p>- Prvenstveno je bila ideja da se napravi neka zahvalnica za stare repere koji su raskrčili put nama mlađima, mada ovo mlađi i mi više ne ide jedno s drugim, ali razumjeli smo. Pjesma je ispala u ovom aktuelnom trenutku kad se pooštravaju zakoni u saobraćaju, što zdušno podržavam, ja bih to doveo baš do rigoroznih sankcija, ne bih dozvolio &nbsp;da se u saobraćaju ponašaju ljudi bahato i neprimjereno, neka bude da je ova pjesma posvećena i tome - rekao je Dedović.</p>
<p>On se nada da će se ozbiljno shvatiti poruka koju „Betonjerka“ nosi.</p>
<p>- Uvijek je bolje biti malo obazriviji i pametniji u startu, prema tome se nadam da će poruka doseći do pogotovu mlađih luđih učesnika u saobraćaju - istakao je Dedović.</p>
<p>Spot za pjesmu „Betonjerka“ je za nepuna 24 sata od postavljanja sakupio desetine hiljada pregleda na Jutjubu i stotine komentara.&nbsp;</p>
<p>Dedović kaže da je oduševljen brojem pregleda. Naglašava da ne bustuju svoje radove, ne uplaćuju marketing, i to ide, kako je rekao, organski.&nbsp;</p>
<p>- Pjesma kao audio je izašla je u sklopu našeg posljednjeg albuma i sama po sebi ima ogroman broj slušanja, a vidim da sad sa spotom dobija novu energiju, doseže do novih slušalaca koji dosta često postave pitanje ,, kad će nešto novo”. Uloga video produkcije je upravo to da dosegnemo do šireg broja ljudi koji će čuti za nas. U samom spotu su tri različita gledišta na istu stvar, Noyz kao pijani vozač, ja kao policajac, Random kao betonjerka, to jeste kao soba u kojoj se pijani vozače nalaze nerijetko poslije tog prekršaja i Niggor kao zatvorenik koji je već fasovao neku kaznu, koji je tu vjerovatno stalna mušterija - rekao je on.</p>
<p>Tu se, dodaje on, pojavljuju svi ti ljudi, izuzev Randoma kojeg reditelj nije znao kako da predstavi - s obzirom da je on u stvari soba.</p>
<p>Betonjerka je novi singl skinut sa petog po redu albuma klape Who See pod nazivom ,,Kako jeste i kako je moglo”. Naslov albuma je pomalo zbunjujuć i predugačak, kaže Dedović, a može se tumačiti, kako kaže, na sedam strana.</p>
<p>- U suštini ono što mi prvo pada na pamet da smo mi u tom albumu pokazali ono što jeste, a kako je sve moglo biti - pa to su sve one pjesme koje smo škartirali, a ima ih na desetine, razni su bili žanrovi, tako da od 50, 60 pjesama napravili smo tih 14, tako jeste - zaključio je Dedović.</p>
<p><b>Cijelo gostovanje možete pogledati na Youtube kanalu TV E</b></p>
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="//cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D11uvfWOLHDU&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

Dedović: „Betonjerka“ je zahvalnica starim reperima, nadam se da će doseći do mlađih i luđih učesnika u saobraćaju

<p>Kotorska hip-hop grupa Who See pružila je podršku studentima za čiju energiju kažu da je veličanstvena, a pogotovo kad je usmjerena ka ciljevima koji označavaju zadovoljenje pravde.</p>
<p>- Svjedočimo trenucima prkosa, odvažnosti, ujedinjenosti i istrajnosti. Na ulicama su omladinci i omladinke koji nose buktinju empatije i djeluju u pravcu ozdravljenja društva. Podrška studentima- piše u objavi ispod slike na kojoj vidimo ekipu hip-hop klape, <b>Dejana Dedovića Dedduha</b>, <b>Maria Đorđevića Noyza</b> i <b>Nikolu Rajovića</b>- napisali su momci na svojoj Fejsbuk objavi.</p>
<div class="embed-block"><div style="max-width: 640px;"><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 75%;"><iframe src="//cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FWhoSeeOfficial%2Fposts%2F1139644420935030%3Fref%3Dembed_post&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>

Who See: Studenti nose buktinju empatije i djeluju u pravcu ozdravljenja društva

<p>The acting state prosecutor at the Basic State Prosecutor’s Office in Podgorica is undertaking certain measures and actions in order to clarify the circumstances surrounding the escape of <b>Miloš Medenica</b> - the Basic State Prosecutor’s Office told Television E in response to a question as to whether this prosecution has initiated or will initiate an investigation to determine whether there were any omissions in the case of Medenica’s escape.</p>
<p>The prosecution also stated that, for the time being, it is not possible to disclose further details.</p>
<p>As a reminder, Medenica was sentenced on January 28 to ten years and two months in prison and has been unavailable to Montenegrin authorities since then. National and international arrest warrants have been issued for him.</p>

The Basic State Prosecutor’s Office in Podgorica to investigate the circumstances of Medenica’s escape

<p>U jutarnjem programu "Budilnik" na Televiziji E gledaoci će imati priliku da prate analizu odluke Vlade o povećanju penzija za svega 0,38 odsto, uz pitanje šta ona zaista govori o odnosu prema najstarijim građanima i da li je dovoljna za dostojanstven život.</p>
<p>Povodom Svjetskog dana borbe protiv raka, biće predstavljena inspirativna priča <b>Milice Radulović</b> iz Nikšića, koja svojim iskustvom svjedoči o snazi hrabrosti, nade i volje za životom.</p>
<p>U emisiji će gostovati i predstavnici NVO Mozaik, koji će govoriti o projektu „Otvoreni grad po mjeri svih“, inicijativi usmjerenoj na unapređenje pristupačnosti gradskih prostora za osobe sa invaliditetom.</p>
<p>Na kraju, biće otvorena i tema uticaja popularne Viber grupe Patrola CG na efikasnost policijskih kontrola i bezbjednost u saobraćaju.</p>
<p>Emisija donosi spoj aktuelnih analiza, društveno važnih tema i priča koje podstiču na razmišljanje i solidarnost.</p>

"Budilnik": Da li je 0,38 odsto dovoljno za dostojanstven život penzionera?

<p>Vraćanje u skupštinsku proceduru zakona koji su prošli kompletnu proceduru može ugroziti institucionalnu efikasnost i evropsku agendu, upozorili su iz Ministarstva finansija, navodeći da su svi zakoni koje su predložili pripremljeni u skladu sa važećim procedurama.</p>
<p>Iz tog Vladinog resora pojasnili su da za zakone koje su predložili sprovedene javne rasprave, konsultacije sa relevantnim institucijama i socijalnim partnerima, kao i usklađenost sa evropskim standardima i obavezama koje Crna Gora ima u procesu pristupanja Evropskoj uniji (EU).</p>
<p>- Javna rasprava je sprovedena u skladu sa propisima, a izvještaj sa javne rasprave je objavljen na internet stranici Ministarstva finansija- kazali su iz Ministarstva finansija.</p>
<p>&nbsp;Kako su dodali, ti zakoni su pravovremeno i u skladu sa Poslovnikom Skupštine dostavljeni u skupštinsku proceduru, uz svu prateću dokumentaciju, obrazloženja i mišljenja nadležnih organa.</p>
<p>&nbsp;Iz Ministarstva su istakli da to poslanicima omogućava dovoljno vremena i materijala za kvalitetno razmatranje.</p>
<p>&nbsp;- Smatramo da ponovno vraćanje zakona na razmatranje, bez navođenja konkretnih proceduralnih ili suštinskih nedostataka, predstavlja dodatno usporavanje zakonodavnog procesa i šalje negativan signal u trenutku kada je Crnoj Gori neophodna institucionalna efikasnost i jasno političko opredjeljenje ka ubrzanju evropske agende- ocijenili su iz Ministarstva finansija.</p>
<p>Iz tog Vladinog resora naglasili su da evropske reforme podrazumijevaju i poštovanje institucionalnih uloga i odgovornosti, kao i konstruktivnu saradnju svih grana vlasti.</p>
<p>&nbsp;- Ministarstvo finansija ostaje otvoreno za dijalog i dodatna pojašnjenja, ali istovremeno naglašava da odlaganje usvajanja reformskih zakona direktno utiče na dinamiku ispunjavanja obaveza iz EU integracionog procesa, kao i na finansijsku stabilnost i predvidivost za građane i privredu- istakli su iz tog resora.</p>
<p>&nbsp;Ministarstvo će, kako su dodali, i dalje dosljedno raditi na reformama koje su u interesu građana Crne Gore i njenog evropskog puta i na to pozivamo sve nosioce ključnih državnih funkcija.</p>

MF: Vraćanje zakona može ugroziti efikasnost i evropsku agendu

<p>Evropske vlade i korporacije ubrzano nastoje da smanje svoju izloženost američkoj tehnologiji, vojnoj opremi i energetskim resursima usljed pogoršanja transatlantskih odnosa. Decenijama se EU oslanjala na garancije NATO-a za bezbjednost i na američku tehnologiju za svoju ekonomiju, ali prijetnje <b>Donalda Trampa</b> u vezi s Grenlandom i oštri komentari njegove administracije o Evropi dali su novi zamah pozivima evropskih lidera na „nezavisnost“, piše Politiko.</p>
<p>- Ako želimo da nas ponovo shvate ozbiljno, moraćemo da naučimo jezik politike moći- izjavio je prošle sedmice njemački kancelar <b>Fridrih Merc. </b>Od zabrana korišćenja američkih videokonferencijskih alata za državne službenike, preko trgovinskih sporazuma s Indijom, do nastojanja da se diversifikuju evropski dobavljači energije — jačaju napori za smanjenje evropske zavisnosti od SAD-a.</p>
<h3>Zaokret u začetku</h3>
<p>Lideri EU upozoravaju da se transatlantski odnosi vjerovatno neće vratiti na stanje prije Trampa. Zvaničnici EU naglašavaju da je riječ o „smanjenju rizika“ u odnosima s Amerikom, a ne o „razdvajanju“, terminu koji podrazumijeva potpuni prekid ekonomskih i strateških veza.</p>
<p>Donedavno su se oba izraza uglavnom koristila za napore Evrope da smanji zavisnost od Kine, ali se sada sve češće pominju u kontekstu SAD-a, glavnog evropskog trgovinskog partnera i garanta bezbjednosti.</p>
<p>Ovaj zaokret je tek u začetku. SAD je i dalje ubjedljivo najveći trgovinski partner Evrope i biće potrebne godine da se blok oslobodi američke tehnološke i vojne podrške, smatra <b>Žan-Lik Demarti</b>, bivši direktor za trgovinu Evropske komisije.</p>
<p>- U trgovinskom smislu, SAD čini značajan dio našeg izvoza. To je mnogo, ali nije pitanje života i smrti- rekao je Demarti. U okviru diversifikacije, Brisel je posljednjih mjeseci sklopio trgovinske sporazume s južnoameričkim blokom Merkosur, Indijom i Indonezijom, obnovio sporazum s Meksikom i oživio pregovore s Australijom.</p>
<h3>Odbrana Evrope</h3>
<p>Od završetka Drugog svjetskog rata, Evropa se za bezbjednost oslanjala na NATO, koji se najvećim dijelom finansira iz SAD-a. Na nedavnom sastanku u Zagrebu, konzervativni evropski lideri, uključujući Merca, poručili su da je vrijeme da Unija ojača sopstvenu klauzulu o uzajamnoj odbrani, koja obavezuje članice da brane svaku napadnutu državu EU.</p>
<p>Iako postoji od 2009. godine, član 42.7 Ugovora o EU rijetko se smatrao ključnim jer je istu svrhu ispunjavao član 5 Sjevernoatlantskog ugovora. Međutim, evropske vlade počele su da sumnjaju da li bi SAD zaista pritekla u pomoć Evropi.</p>
<p>Lideri su u Zagrebu prihvatili novu ulogu EU kao bezbjednosnog aktera i zadužili dvojicu, još neimenovanih, lidera da hitno izrade planove kako bi se evropska klauzula pretvorila u čvrsto bezbjednosno jamstvo. „Decenijama su neke zemlje govorile: ‘Imamo NATO, zašto bismo imali paralelne strukture?’ Nakon Trampovog zveckanja oružjem oko Grenlanda, suočeni smo s nužnošću i moramo uspostaviti vojne komandne strukture unutar EU“, rekao je visoki diplomata EU pod uslovom anonimnosti.</p>
<p>Generalni sekretar NATO-a <b>Mark Rute </b>prošle sedmice poručio je evropskim poslanicima da svako ko vjeruje da se Evropa može braniti bez SAD-a „može samo da nastavi da sanja“. Evropa i dalje u velikoj mjeri zavisi od američkih vojnih sposobnosti, posebno u podršci Ukrajini, ali neki Evropljani sada otvoreno govore o cijeni smanjenja zavisnosti od SAD-a i tvrde da je ona podnošljiva.</p>
<h3>U potrazi za evropskim rješenjima</h3>
<p>Promjena raspoloženja najočitija je u tehnološkom sektoru, gdje zavisnost od platformi poput X-a, Mete i Gugla već dugo zabrinjava građane EU. Vlada francuskog predsjednika <b>Emanuela Makrona </b>planira da zabrani zvaničnicima korišćenje američkih videokonferencijskih alata, a slične poteze razmatra i Njemačka.</p>
<p>- Vrlo je jasno da Evropa proživljava svoj trenutak nezavisnosti. Tokom protekle godine svi su zaista shvatili koliko je važno da ne zavisimo od jedne zemlje ili jedne kompanije kada je riječ o nekim veoma kritičnim tehnologijama- izjavila je povjerenica EU za tehnologiju <b>Hena Virkunen.</b></p>
<p>Francuska se sprema da zabrani javnim funkcionerima korišćenje američkih platformi poput Google Meeta, Zooma i Teamsa, a uskoro bi trebalo da pređu na Visio, alat zasnovan na infrastrukturi francuske kompanije Outscale.</p>
<p>U Evropskom parlamentu poslanici pozivaju predsjednicu Robertu Metsolu da se odrekne američkog softvera i hardvera. U Njemačkoj političari traže njemačku ili evropsku zamjenu za softver američke kompanije za analizu podataka Palantir.</p>
<p>- Takva zavisnost od ključnih tehnologija prirodno je veliki problem- rekao je <b>Sebastian Fideler,</b> poslanik SPD-a. Čak i u Holandiji jačaju pozivi da se osjetljive tehnologije zaštite od američkog uticaja. Krajem januara u Davosu je njemačka preduzetnica Ana Cajter najavila pokretanje evropske društvene mreže W, koja bi trebalo da konkuriše Maskovom X-u.</p>
<h3>Trend u energetici</h3>
<p>Isti trend vidljiv je i u energetici. Sjedinjene Države obezbjeđuju više od četvrtine gasa za EU, a taj udio bi trebalo dodatno da poraste stupanjem na snagu potpune zabrane uvoza iz Rusije. Međutim, zvaničnici EU upozoravaju na opasnost od povećanja zavisnosti od SAD-a na još jednom polju.</p>
<p>Povjerenik EU za energetiku <b>Dan Jergensen</b> izjavio je prošle srijede da su Trampove izjave o Grenlandu bile „jasno upozorenje“ koje je pokazalo da se energetika više ne može posmatrati odvojeno od geopolitike.</p>
<p>Prema njegovim riječima, kriza je pojačala zabrinutost da blok rizikuje „zamjenu jedne zavisnosti drugom“, zbog čega Brisel pojačava napore u diversifikaciji i produbljuje razgovore s alternativnim dobavljačima poput Kanade, Katara i sjevernoafričkih zemalja.</p>
<h3>Evropska plaćanja</h3>
<p>Pod lupom su i platni sistemi, pri čemu poslanici upozoravaju na preveliko oslanjanje na američke kompanije poput Masterkarda i Vize. Digitalni euro, koji Evropska centralna banka planira da uvede 2029. godine, trebalo bi da smanji tu zavisnost.</p>
<p>- S digitalnim eurom Evropljani bi zadržali kontrolu nad svojim novcem, svojim izborima i svojom budućnošću- izjavila je prošle godine predsjednica ECB-a <b>Kristin Lagard.</b></p>
<p>Uz to, sve više evropskih zemalja zagovara klauzule „Kupujmo evropsko“, kojima bi se pri trošenju javnog novca prednost davala evropskim proizvođačima.</p>
<h3>Vojna ulaganja</h3>
<p>Program EU vrijedan 150 milijardi eura za jačanje odbrambenih ulaganja, usvojen u maju prošle godine, propisuje da najviše 35 odsto vrijednosti komponenti u nabavkama smije poticati izvan EU i partnerskih zemalja poput Norveške i Ukrajine — među koje se SAD ne ubraja.</p>
<p>Evropske zemlje se i dalje u velikoj mjeri oslanjaju na SAD u oblastima nadzora, izviđanja, obavještajnih podataka i strateškog transporta. Međutim, Evropska narodna partija (EPP), uticajna konzervativna grupacija, smatra da su to upravo oblasti u kojima Evropa mora ojačati sopstvene kapacitete.</p>
<p>U svom planu za 2026. godinu, usvojenom u Zagrebu pod nazivom „Vrijeme za nezavisnost“, lideri EPP-a naveli su da bi princip „Kupujmo evropsko“ trebalo primijeniti i na buduće predloge o zajedničkim nabavkama.</p>

Tag: who-see