Vukotić: Ustavnost Crne Gore počinje 1905; Barović: Mandić pokušava da se opravda pred biračima
Predsjednik Skupštine Andrija Mandić ima vjerovatno velike razloge iz kog razloga ne pominje Ustav iz 1905. godine, iako svaka moguća priča o ustavnosti u Crnoj Gori mora da počne upravo od tog Ustava, iz prostog razloga jer je on bio prvi koji je donesen u Crnoj Gori i, naravno, on je taj od koga sve počinje. Ustavnost Crne Gore počinje od tog decembra 1905. godine. Uostalom, on u svemu tome nije pomenuo ni Ustav iz 1946. godine, koji je takođe značajno poslije Drugog svjetskog rata utemeljio antifašističku Crnu Goru, koji je utemeljio granice današnje Crne Gore
Predsjednik Skupštine Crne Gore Andrija Mandić najavio je da bi Crna Gora, nakon ulaska u Evropsku uniju, mogla dobiti novi Ustav. Govoreći o ustavnim promjenama koje je parlament usvojio, Mandić je pomenuo ustave iz 1974, 1992. i 2007. godine, ali ne i prvi crnogorski Ustav iz 1905. godine.
To, kažu istoričari, nije naivno budući da je tim aktom Crna Gora postala ustavna monarhija sa parlamentom, decenijama prije 1974. godine.
Istoričar Vukota Vukotić smatra da je Ustav iz 1905. godine nezaobilazan kada se govori o razvoju crnogorske ustavnosti.
- Predsjednik Skupštine Andrija Mandić ima vjerovatno velike razloge iz kog razloga ne pominje Ustav iz 1905. godine, iako svaka moguća priča o ustavnosti u Crnoj Gori mora da počne upravo od tog Ustava, iz prostog razloga jer je on bio prvi koji je donesen u Crnoj Gori i, naravno, on je taj od koga sve počinje. Ustavnost Crne Gore počinje od tog decembra 1905. godine. Uostalom, on u svemu tome nije pomenuo ni Ustav iz 1946. godine, koji je takođe značajno poslije Drugog svjetskog rata utemeljio antifašističku Crnu Goru, koji je utemeljio granice današnje Crne Gore - kazao je Vukotić za Televiziju E.
Ustavom iz 1905. godine Knjaževina Crna Gora uređena je kao ustavna monarhija sa narodnim predstavništvom. Ustav iz 1946. godine donesen je nakon Drugog svjetskog rata, u okviru nove jugoslovenske državne strukture, a Crna Gora je njime definisana kao jedna od federalnih jedinica.
Mandićeva najava da bi nakon pristupanja Evropskoj uniji novi saziv parlamenta mogao formirati Ustavotvornu skupštinu i donijeti novi Ustav, prema ocjeni politikologa Aleka Barovića, ima i unutrašnjopolitičku dimenziju.
- Jer sa druge strane vidimo da njegov skorašnji koalicioni partner gospodin (Milan) Knežević udara na sve moguće načine, sa pričom da se Ustav mijenja, da Srbi sa te strane nijesu dobili ništa, tako da Mandić izgleda pokušava da izbalansira, obećavajući da jednog dana ćemo mi to riješiti. Tako da, eto, to je možda neki kao pokušaj da se opravda pred svojim biračkim tijelom - kazao je Barović.
Barović ukazuje i na širi politički kontekst ustavnih promjena i poruke koje Mandić šalje biračima.
- Međutim, evo sad vidimo da on mijenja Ustav, zaboravio je na te neke stvari i, naravno, nalazi se u problemu. Ipak, trideset godina su oni oblikovali njihovo biračko tijelo kroz taj najkrajnji, najprimitivniji nacionalizam i sad im putem pričaju priču o Evropskoj uniji. Njihovom prosječnom glasaču to je onemogućeno da shvati stvari i oni sad to pokušavaju da se nekako opravdaju - rekao je Barović.
Bez obzira na to je li Mandić u problemu sa svojim glasačkim tijelom ili ne, istoričari i politikolozi podsjećaju da se istorijske činjenice da je državna ustavnost utemeljena još 1905, a antifašistički karakter države Ustavom iz 1946. ne mogu izbrisati.