Mali biznisi u Crnoj Gori uglavnom su porodična preduzeća koja posluju na stihijskom tržištu i, kako poručuje izvršni direktor Zanatske komore Crne Gore Boris Marđonović, umjesto pravne nesigurnosti potrebna im je jasna i konkretna podrška države.
Gostujući u jutarnjem programu Budilnik na Televiziji E, Marđonović je ocijenio da poruke koje dolaze iz Ministarstva ekonomskog razvoja dodatno zbunjuju zanatlije, posebno kada se tvrdi da kaznene odredbe i rokovi propisani Zakonom o zanatstvu nijesu obavezujući.
- Mali biznisi su uglavnom porodični biznisi koji se bore na jednom stihijskom tržištu i njima treba podrška Vlade, a ne da se zbunjuju i da se unosi pravna konfuzija i nesigurnost u njihovom poslovanju, iako su neki od tih zanatlija visoko školovani i oni &nbsp;su u zabludi ako iz Ministarstva ekonomskog razvoja poručuju da kaznene &nbsp;odredbe i rokovi Zakona o zanatstvu nijesu obavezujući, pa se postavlja pitanje da li je Vlada iznad zakona - rekao je Marđonović.
Rok za usklađivanje poslovanja sa izmjenama Zakona o zanatstvu je 13. februr, a većina zanatlija je, kako navodi, već izvršila preregistraciju i prilagodila se novim zakonskim rješenjima. Ipak, problem predstavlja činjenica da pojedini zanati još nijesu uvedeni u Registar zanatstva, zbog čega se čeka na definisanje odgovarajućih kvalifikacija.
Marđonović podsjeća da je riječ o izuzetno snažnom sektoru crnogorske privrede. Kaže da se zanatlije registruju, njih 38.407 privrednih subjekata činili su 5,7 milijardi prihoda u 2024. godini, 27.000 nikada nije podnijelo bilans za tu godinu i to je ozbiljan i jak sektor, koji je, kako kaže, skoro duplo jači od Vladinog budžeta za tu 2024.godinu.
Posebno upozorava na zanate koji mogu predstavljati rizik po zdravlje i život građana, te na kontradiktorne poruke koje dolaze od resornog ministarstva.
- Radi se o zanatima koji predstavljaju opasnost po zdravlje i život. &nbsp;Ono što je jako bitno i što zbunjuje javnost je to što Ministarstvo ekonomskog razvoja koje je inače predlagač zakona, koje ga je branilo u Skupštini, zakona koji je objavljen u Službenom listu, sada govori da te kazne ne važe, a one su obavezujuće. Svi znamo da je stariji, pravosnažniji zakon u odnosu na volju ili impulse u ministarstvima. Zanatlije su ljudi koji su investirali mnogo, oni su ranjivi, Vlada je jaka, na kraju krajeva i štetne odluke Vlade ako ih sud obori plaćaju poreski obveznici, tako da zanatlije ne mogu njima da pariraju i onda to dovodi do zabune, zato što smo mi kao zanatska samouprava pokušali da se bavimo potrebama struke kako bismo mogli da ojačamo konkurentnost. Evo vidite da je glavni uzrok problema loša ekonomska situacija, a iz toga se ne može izaći ako nemate kvalifikovan stručni kadar, ako zavisite od radne snage, a ovo doliva benzin na vatru kada imate imate ministarstvo koje pokušava da arbitrira dekretima, da postavlja ljude. Vrlo je &nbsp;jasna situacija - Zanatska komora i po zakonu i po statutu je samostalna, nezavisna, autonomna organizacija koju čine njeni članovi i procedura je vrlo jednostavna - ti članovi delegiraju i biraju svoje predstavnike, ti predstavnici biraju svoje upravne strukture i dijalog sa politikom se vodi na istoj visini očiju, to u Crnoj Gori gdje hibridni sistem još uvijek nije demontiran, gdje još uvijek imamo situaciju ds donosioci odluka pokušavaju da uzurpiraju dio suvereniteta koji su im građani prenijeli da bi stvorili blagostanje, imamo zabunu kod zanatlija šta da rade – rekao je Marđonović.
On naglašava da Zanatska komora želi da doprinese jačanju struke, te da se njen rad zasniva na volonterskom angažmanu članova.
- Ako treba da se bavimo pravim suštinskim problemima koje privreda ima ovo je prilika zato što imaju sagovornika u privredi, imaju organizaciju koja radi po principima unutrašnje demokratije, sve je transparentno i ja mislim da je to primjer za Crnu Goru, a ne da se takvi napori sankcionišu - zaključio je Marđonović.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

thumbnail

Marđonović: Zakoni su stariji od volje i impulsa u ministarstvima

Usvajanje izmjena i dopuna Zakona o zanatstvu, koje su poslanici nedavno izglasali, izazvalo je nezadovoljstvo u Zanatskoj komori Crne Gore. Direktor Komore Boris Marđonović upozorio je u gostovanju u jutarnjem programu Budilnik na Televiziji E da novi propisi degradiraju kvalifikacije, marginalizuju ulogu Komore i uvode dodatna finansijska opterećenja za zanatlije.
Prema njegovim riječima, Vlada je, umjesto da unaprijedi sistem i približi ga standardima Evropske unije, uvela rješenja koja umanjuju značaj stručne provjere.
– Postoji nekoliko suštinskih problema, a prije svega degradacija kvalifikacija. Umjesto da težimo kvalifikacijama koje omogućavaju prekogranično pružanje usluga u skladu sa praksom EU, uvedene su minimalne kvalifikacije koje zanemaruju suštinu majstorskog ispita. Time se zapravo degradira struka – rekao je Marđonović.
On smatra da je nova zakonska rješenja dodatno oslabila položaj Zanatske komore.
– Naša komora sada nema pravo da provjerava ispunjenost uslova za obavljanje zanatstva prije registracije privrednog subjekta, već tek u trećem koraku, kada je firma već registrovana i preuzela obaveze. Znamo da nije lako likvidirati firmu nakon što je registrovana – naglasio je Marđonović.
Posebno je problematičnim ocijenio javni registar zanatlija, koji po njegovom mišljenju više liči na registar privrednih subjekata nego na evidenciju majstora.
– Registar zanatlija trebalo bi da bude registar majstora, a ne šifara privrednih subjekata – rekao je on.
Marđonović je kritikovao i uvođenje obaveznog članstva u dvije komore.
– Uvedeno je obavezno članstvo i u Zanatskoj i u Privrednoj komori, što je neustavno i dodatni namet za zanatlije. Ministarstvo je na to dalo negativno mišljenje, ali ga je Vlada prećutala poslanicima – zaključio je direktor Zanatske komore.

1250x600

1084x550

Marđonović: Zanemarivanjem majstorskog ispita degradira se struka

Crna Gora je nespremno ušla u eru vještačke inteligencije, kao što je prethodno propustila brojne savremene tehnološke trendove, upozorio je direktor Zanatske komore Crne Gore, Boris Marđonović, gostujući u jutarnjem programu "Budilnik" na Televiziji E.
- Mi smo ušli u eru vještačke inteligencije nespremni. Preskočili smo i dropshipping, i blockchain, kriptovalute i svašta nešto smo preskočili. Nadam se da nećemo i sa vještačkom inteligencijom tako, jer ona je činjenica, veoma je važna - poručio je Marđonović, dodajući da je Zanatska komora inicirala uvođenje obaveznog školskog predmeta iz osnova vještačke inteligencije u osnovnim i srednjim školama.
Cilj je, kako navodi, omogućiti mladima da nauče šta je mašinsko učenje, kako se AI koristi na etički način i kako im može pomoći da postanu efikasniji i znanjem konkurentniji.
- Naš obrazovni sistem i dalje funkcioniše po modelima iz 19. vijeka, a mi smo u 21. vijeku, gdje sva znanja nosimo u džepu, u telefonu. Važno je da o ovome povedemo ozbiljniju brigu - naglasio je.
Zanatstvo je, smatra Marđonović, i dalje najkonkretniji pravac ka samostalnosti mladih ljudi u Crnoj Gori. Prema podacima Zanatske komore, trenutno je aktivno 155 različitih zanatskih zanimanja.
- Zanatstvo je jedina šansa za mlade da se osamostale i izgrade bazu za egzistenciju, ali i za pravi prosperitet – ako mu se posvete - rekao je Marđonović.
On je istakao da u Crnoj Gori još uvijek nije sprovedena ozbiljna tranzicija u obrazovanju, posebno kada je riječ o dualnom modelu koji kombinuje teoriju i praksu.
- Ne čudi što su upisi u škole slabi. Promocija zanatstva gotovo da ne postoji u osnovnim školama. Djeca nemaju priliku da se upoznaju s tim zanimanjima. U Njemačkoj, na primjer, organizuju sajmove gdje osnovci mogu da isprobaju preko 60 zanata – to su milioni mladih koji kroz praksu biraju svoje zanimanje. Kod nas toga nema - ističe on.
Marđonović kritikuje i nedavno usvojene zakone u oblasti obrazovanja, ocjenjujući ih kao „katastrofalne“ i upozorava da će se njihovi negativni efekti osjetiti tek za nekoliko godina.
Povodom 18. rođendana Komore, 15. juna, uvedena je i novina – zanatska samouprava, u okviru koje je razvijen virtuelni asistent zasnovan na tehnologiji vještačke inteligencije (custom GPT), namijenjen mladima.
- Putem asistenta, mladi mogu saznati koji su to zanati, kako izgleda svakodnevni rad, koje su karijerne mogućnosti – sve to na jednom mjestu. To je nešto što će sigurno pomoći Crnoj Gori - &nbsp;rekao je Marđonović.
Prema njegovim riječima, trenutno se koristi preko 70 različitih AI asistenata u različitim sektorima.
- Bilo da je u pitanju privatni sektor ili javna uprava – mogućnosti su ogromne. Najvažnije je da mladi biraju ono što vole, da probaju, gledaju iskustva, upoznaju zanate u praksi, a da obrazovni sistem prati taj proces - zaključio je Marđonović.&nbsp;
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DIw3TbNuJPy8&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

Marđonović: Za mlade ljude je najvažnije da odaberu zanimanje koje vole, a koje je u skladu sa njihovim afinitetima i interesovanjima

Najmanje sedam osoba poginulo je u zimskoj oluji koja je zahvatila Sjedinjene Američke Države (SAD) i ostavivši stotine hiljada domaćinstava bez električne energije.
&nbsp;Škole i putevi širom zemlje su zatvoreni, a brojni letovi otkazani, jer su se, prema Nacionalnoj meteorološkoj službi, po život opasni vremenski uslovi proširili od Teksasa do Nove Engleske.
&nbsp;Najmanje dvije osobe umrle su od hipotermije u saveznoj državi Luizijani, dok su smrtni slučajevi povezani s olujom zabilježeni i u Teksasu, Tenesiju i Kanzasu, prenosi Radio Slobodna Evropa.
&nbsp;Prema podacima stranice poweroutage.us, do nedjelje poslijepodne više od 800 hiljada domaćinstava ostalo je bez struje. U isto vrijeme, FlightAware je izvijestio da je otkazano više od 11 hiljada letova.
&nbsp;Obilne sniježne padavine, susnježica i ledena kiša, opasna pojava kod koje se ohlađene kapi kiše odmah lede na površini, mogle bi potrajati danima.
&nbsp;Oluja bi mogla pogoditi oko 180 miliona Amerikanaca, što je više od polovine stanovništva.
&nbsp;Ministarstvo zdravlja Luizijane potvrdilo je u nedjelju da su dva muškarca preminula od hipotermije.
&nbsp;Gradonačelnik Ostina u Teksasu rekao je da je zabilježena smrt povezana s izlaganjem hladnoći.
&nbsp;Zvaničnici u Kanzasu naveli su da je žena, čije je tijelo pronađeno u nedjelju poslijepodne prekriveno snijegom, „vjerovatno podlegla hipotermiji“.
&nbsp;U Tenesiju su prijavljene tri smrti povezane s vremenskim uslovima.
&nbsp;Gradonačelnik Njujorka Zohran Mamdani napisao je na mreži Iks (X) da je najmanje pet osoba u gradu preminulo u subotu, ali je dodao da uzrok smrti još nije utvrđen.
&nbsp;- Ovo je podsjetnik da svake godine Njujorčani stradaju zbog hladnoće - naveo je Mamdani.
&nbsp;Meteorolozi upozoravaju da je jedna od najvećih opasnosti ove oluje led, koji može lomiti drveće, rušiti dalekovode i činiti puteve izuzetno opasnima.
&nbsp;U Virdžiniji i Kentakiju vlasti su reagovale na stotine saobraćajnih nesreća.
&nbsp;I Kanada je pogođena obilnim snijegom, uz stotine otkazanih letova. Zvaničnici procjenjuju da će u provinciji Ontario pasti između 15 i 30 centimetara snijega.

Sniježna oluja u SAD-u: Najmanje sedam mrtvih i 800 hiljada bez struje

Nakon sinoćnjeg nevremena, na zgradi Gimnazije i Srednje pomorske škole u Kotoru, pričinjena je veća materijalna šteta.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20260126110120_f5da2750762934ac718e5e5fb5326cf6f6a17652d4c122e988f43899d822ef51.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20260126110120_f5da2750762934ac718e5e5fb5326cf6f6a17652d4c122e988f43899d822ef51" data-rendition-name="original" width="360" height="640" loading="lazy" alt="Kotorska Gimnazija"> </figure>  Dio krova iznad fiskulturne sale se odlomio i poplavio tribine, svlačionice i radionicu, prenosi Radio Kotor. - Voda je krenula i prema zbornici Pomorske škole, ali smo to uspjeli da spriječimo - kazala je jutros Radio Kotoru direktorka škole, Milena Nenadović Ljubenović. Bibliotečka građa je neoštećena, dok je stanje parketa u sali još neizvjesno. Na lice mjesta odmah su izašli predstavnici Komunalne policije Opštine Kotor, Službe zaštite i spašavanja i Uprave policije/Odjeljenja bezbjednosti Kotor, a zbog bezbjednosti je isključena struja.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20260126110120_c66c9bcf4fa7c3de95420626f0e431f8e13a85ab77a951304192899cd1c6baae.jpg" data-media-id="editor_1" data-image-id="20260126110120_c66c9bcf4fa7c3de95420626f0e431f8e13a85ab77a951304192899cd1c6baae" data-rendition-name="original" width="360" height="640" loading="lazy" alt="Kotorska Gimnazija"> </figure>  - Očekujemo jutros dolazak potpredsjednika Opštine dr Igora Kumburovića sa saradnicima kako bismo dogovorili dalje korake - dodala je Ljubenović. Nastava se, kaže, danas odvija onlajn, a škole će obavijestiti javnost kada procijene kada će učenici/e moći ponovo da se vrate u učionice.

Odletio krov sa kotorske Gimnazije: Poplavljene tribine, svlačionice i radionica, nastava onlajn

Priliv stranih direktnih investicija (SDI) iz Turske u Crnu Goru je od 2020. do avgusta prošle godine, iznosio oko 417 miliona eura, što čini osam odsto ukupnog priliva stranog kapitala, podaci su Turske privredne komore u Podgorici (TurkCham Montenegro).&nbsp;
- Posebno je impresivan rast u posljednje dvije godine. U 2024. godini, turske investicije dostigle su 100,9 miliona eura, dok je od januara do oktobra prošle godine ostvareno čak 110,8 miliona eura - navodi se u saoptšenju koje je potpisao predsjednik Turske privredne komore Burhan Genč.
&nbsp;On je ocijenio da te brojke jasno pokazuju da je Turska najveći strani investitor u Crnoj Gori, čime potvrđuju kontinuitet i pouzdanost njihovog partnerstva.
&nbsp;- U Crnoj Gori danas posluje preko 12,9 hiljada turskih kompanija, što predstavlja četvrtinu svih stranih firmi u zemlji, i konkretan je dokaz povjerenja turskih investitora u poslovnu klimu, pravnu sigurnost i potencijal rasta crnogorske ekonomije - rekao je Genč.&nbsp;
Struktura ulaganja je raznovrsna: od interkompanijskog duga u iznosu od 51,8 miliona eura, preko ulaganja u nekretnine od 35,6 miliona eura, do direktnih vlasničkih ulaganja u domaća preduzeća i banke. Svaka od tih investicija doprinosi jačanju ekonomije, razvoju infrastrukture i otvaranju novih radnih mjesta.
- Bilateralna trgovina se razvija paralelno sa investicijama, a naš zajednički cilj je da njen obim poraste sa oko 200 miliona eura na 500 miliona eura godišnje. Ovakvi planovi potvrđuju ambiciju i sposobnost naših ekonomija da zajedno grade stabilan i prosperitetan okvir saradnje - ocijenio je Genč.
&nbsp;On je kazao da u vremenu globalnih ekonomskih izazova, gdje svaka država traži stabilnost, investicije i dugoročnu konkurentnost, Crna Gora i Turska pokazale su da partnerstvo može biti više od kapitala – ono može biti vizija, snaga i konkretan rezultat.&nbsp;
&nbsp;- Naše ekonomske veze nijesu puko trgovanje novcem, one predstavljaju izraz povjerenja, strateškog promišljanja i posvećenosti zajedničkom prosperitetu - dodao je Genč.
&nbsp;Institucionalni okvir saradnje je snažan i dinamičan. TurkCham Montenegro je potpisao Memorandum o saradnji sa Privrednom komorom Crne Gore, što omogućava kontinuiranu razmjenu informacija, zajedničke poslovne misije i podršku investitorima. Ova partnerstva se šire i van formalnih okvira, kroz projekte u poljoprivredi, turizmu, IT sektoru, energiji i industriji, gdje turski investitori aktivno doprinose održivom razvoju i zapošljavanju.
&nbsp;- Naša saradnja je više od ekonomije – ona je strateško partnerstvo koje jača otpornost Crne Gore, diversifikuje izvore kapitala i otvara prostor za inovacije i investicije u budućnosti. Rezultati koje smo ostvarili su impresivni, ali oni su samo početak – osnova za novu eru crnogorsko-turskih odnosa, u kojoj zajedno stvaramo održivi razvoj, prosperitet i dugoročnu stabilnost za generacije koje dolaze - poručio je Genč.

Turska najveći strani investitor u Crnoj Gori

U jednoj od temeljnih teza velikosrpske propagande u Crnoj Gori ističe se da je prvi srpski arhiepiskop Rastko (Sava) Nemanjić uspješno obavio preobraćanje crnogorskih predaka u pravoslavlje, da je srpska crkva postala dominantna i da je Sava često boravio u tadašnjoj Duklji (današnoj Crnoj Gori). No, izvori govore drugačije. O Savinom životu i radu se najviše zna na osnovu Savinih žitija. Prvo je napisao svetogorski monah Domentijan sredinom XIII vijeka. Drugo je napisao Teodosije Hilandarac krajem XIII ili početkom XIV vijeka, a podatke o posljednjim godinama Savinog života zapisao je srpski arhiepiskop Danilo II u „Životu arhiepiskopa Arsenija“, između 1324. i 1337. U kombinaciji s drugim izvorima Savin život je prilično rekonstruisan. 
Rastko je rođen oko 1175. godine i prvu zapaženu ulogu je dobio 1190. Tada ga je njegov otac, Stefan Nemanja, postavio za udionog kneza u Humu. No, Rastko je već 1192. godine napustio Hum i otišao na Svetu Goru. Zamonašio se i uzeo ime Sava. Tamo mu se nakon abdikacije 1196. pridružio Stefan Nemanja, kao monah Simeon. Od vizantijskog cara Aleksija III Anđela dobili su odobrenje da obnove manastir Hilandar. Početkom XIII vijeka izbio je rat između Savine braće, Vukana, koji se titulisao kao kralj Duklje i Dalmacije i velikog župana Stefana Nemanjića. Kako bi, navodno, posredovao u mirenju braće Sava se u Srbiju vratio između 1204. i 1207. Tada je prenio tijelo Nemanje (Simeona) u manastir Studenicu. Od 1207. Sava je živio u Srbiji kao iguman Studenice.
Veliki župan Stefan i arhimandrit Sava su vješto iskoristili političke promjene koje su nastale padom Konstantinopolja pod vlast krstaša i osnivanjem Latinskog carstva 1204. godine. Rimska crkva se nametnula kao dominantna politička sila pa se veliki župan Stefan obratio papi Honoriju III za kraljevsku krunu, koju je dobio iz Rima 1217. i tako je postao prvi srpski kralj (Stefan Prvovjenčani). Na ostacima Vizantije uzdigla su se dva centra. U Nikeji se za cara proglasio Teodor I Laskaris, koga je podržavao nikejski patrijarh Manojlo Saranten Haritopul. U Epiru se za cara proglasio Teodor I Komnen Duka, a njega je podržavao ohridski arhiepiskop Dimitrije Homatin. Nikejski car i patrijarh nijesu priznavali epirskog vladara i ohridskog arhiepiskopa, kao ni oni njih. Ovaj procijep između dva grčka (provizantijska) centra Nemanjići su vješto iskoristili. Sava je otišao u Nikeju 1219. godine i od nikejskog cara i patrijarha dobio dozvolu da formira Srpsku arhiepiskopiju, a on je imenovan za prvog srpskog arhiepiskopa. Istoričar Srđan Pirivatrić ističe da je Srpskoj arhiepiskopiji „data najveća moguća autonomija“, ali da nije sačuvan ni jedan dokument carske ili patrijaršijske kancelarije o rukopoloženju i postavljanju Save ni o načinu posvećenja budućih arhiepiskopa. To je urađeno protiv crkvenih propisa, jer su time narušena prava Ohridske arhiepiskopije. Kanonsku crkvenu jurisdikciju u Srbiji imale su episkopije u Rasu, Prizrenu i Lipljanu, koje su bile u okviru Ohridske arhiepiskopije. Zbog toga je ohridski arhiepiskop Dimitrije Homatin u maju 1220. uputio pismo Savi i zaprijetio mu anatemom. Homatin je s potpunom pravom istakao da je Savino rukopoloženje nekanonsko. To je bio isključivo politički čin. Da crkva u Srbiji ne bi potpala ne samo pod papin uticaj, već i da se ne bi preko Ohridske arhiepiskopije vezala za Epir, car i patrijarh iz Nikeje su crkvi u Srbiji dodijelili autokefalnost kako bi je pridobili za njihove, prije svega, političke interese. Zato o formiranju Srpske arhiepiskopije ne postoji važeći crkveni spis. Akt o formiranju Srpske arhiepiskopije je na nikejskom dvoru tumačen kao careva milost koju je on imao pravo i da povuče, što je uradio car Mihailo VIII Paleolog 1272. godine kada je izdao hrisovulju za Ohridsku arhiepiskopiju kojom joj je vratio nadležnost za najveći dio Srbije i osporio, odnosno poništio autokefalnost i legalnost Srpske arhiepiskopije. Ona je formirana nekanonski i u ovome periodu održala se samo zahvaljujući političkoj sili Nemanjića i srpske države.
Sava je za sjedište arhiepiskopije izabrao manastir Žiču, a 1220. formirao je podređene episkopije. Na teritoriji prethodne dukljanske države uspostavljene su tri episkopije: zetska („u Zeti, Dioklitijskom pomorju“) sa sjedištem u prethodnom benediktinskom manastiru Sv. Mihaila na Prevlaci kod Tivta (mada se ova teza osporava), humska sa sjedištem u Stonu i budimljanska sa sjedištem u Đurđevim stupovima kod Berana. No, Savini biografi i savremeni izvori ne navode da je Sava tada boravio u Duklji. Prilikom uspostavljanja ovih episkopija bilo je međukonfesionalnih sukoba. Katolički biskup iz Stona je protjeran na Korčulu. Srpska arhiepiskopija i njene episkopije tada nijesu imale većeg uticaja na teritoriji prethodne dukljanske države. U periodu dok je Sava bio arhiepiskop nije zabilježeno podizanje ni jednog pravoslavnog hrama na prostoru današnje Crne Gore. Episkopije koje je na prostoru Duklje (Crne Gore) formirao Sava bile su u stvari samo misije koje je tek trebalo da počnu preobraćenje u pravoslavlje. Za Savinog života taj proces se nije pomjerio s početka. Tada nije zabilježeno postojanje pravoslavnih u Duklji. U to vrijeme u Duklji je zapravo postojala samo Dukljansko-barska nadbiskupija koju je Vukan Nemanjić obnovio u dogovoru sa papom Inoćentijem III 1199. godine. Vukan je kao kralj Duklje i Dalmacije bio katolik. Uz to, Sava i Srpska arhiepiskopija su uvažili državnu osobenost Duklje. Iznad freske Sv. Save u Mileševi postoji natpis koji je istoričar umjetnosti Vojislav J. Đurić pročitao kao „Sava, prvi arhiepiskop svih raških i dioklitskih zemalja“.
Ne samo da je Savina nekanonska arhiepiskopija u katoličkoj Duklji zabilježila misionarski neuspjeh, već je i u Srbiji jedva preživjela. Kralja Stefana Prvovjenčanog je 1227. naslijedio sin Radoslav koji je vodio progrčku politiku, a na to je najviše uticao njegov tast, epirski vladar i solunski car Teodor I Komnen Duka. Kralj Radoslav se odrekao Nemanjinog prezimena, a od tazbine je preuzeo vizantijsko carsko prezime Duka i tako se potpisivao. Titulisao se kao Stefan Duka kralj Srbije i Duklje. Uprkos postojanju Srpske arhiepiskopije i kontra tome što je njegov stric Sava bio srpski arhiepiskop, Radoslav se za kanonska pitanja obraćao ohridskom arhiepiskopu Dimitriju Homatinu koji je bio izraziti Savin protivnik. Radoslav je na taj način prihvatio ohridsku (grčku) crkvu i faktički je poništio autokefalnost (autonomnost) Žičke arhiepiskopije iz 1219. Radoslav je tako htio da se oslobodi Savinog autoriteta. Istoričar Božidar Ferjančić ističe da je zbog toga postupka Sava napustio Srbiju i otišao na prvo putovanje u Svetu Zemlju 1229–30., a da se njihovi odnosi nijesu popravili ni nakon Savinog povratka u zemlju. Radoslavov položaj u Srbiji se pogoršao 1230. godine kada je njegov tast car Teodor I Duka pretrpio težak poraz u bici s bugarskim carem Jovanom II Asenom kod Klokotnice, pritoci Marice, u aprilu 1230. Protiv Radoslava je izbila pobuna koju je podržao Sava. Radoslav je svrgnut, a Sava je za novog kralja krunisao Radoslavovog brata Vladislava. Vladislav je bio zet bugarskog cara Jovana Asena II i njegova vladavina je protekla u znaku bugarske dominacije.
Sava je arhiepiskopski položaj prepustio svom učeniku Arseniju 1234. i tada je drugi i posljednji put otputovao u Svetu Zemlju. Prema srpskim hroničarima, Sava je tada jedini put boravio u Duklji. Domentijan navodi da je Sava prema Svetoj Zemlji otplovio sa obale Dioklitijskog mora (морє дїωклитїиско), a arhiepiskop Danilo II dodaje da je to bilo iz Starog Grada. Većina istoričara smatra da je Stari Grad u stvari Budva, jer je to bio njen drugi naziv u srednjem vijeku. Ukoliko se to prihvati kao tačno, ispada da je Sava kroz Duklju (Crnu Goru) prošao samo na posljednjem putovanju. Lađom je otplovio za Brindizi. Teodosije je naveo da se Sava prilikom prijema kod aleksandrijskog patrijarha predstavio kao arhiepiskop Dalmacije i Duklje, jer se za Srbiju (Rašku) još nije bilo tako daleko pročulo. Po povratku iz Svete Zemlje Sava je posjetio bugarskog cara u Trnovu i tu je preminuo 14. (27.) januara 1236., a kralj Vladislav je 1237–8. godine njegovo tijelo prenio u manastir Mileševa.
Savini biografi, srpski hroničari iz XIII i XIV vijeka navode da je Sava samo jednom prošao kroz Duklju. S obzirom na tu činjenicu jasno je da su priče o čestim Savinim boravcima na prostoru današnje Crne Gore, imenovanja brojnih toponima njegovim imenom i priče o njegovom kultu proizvod znatno kasnijih legendi, predanja i izmišljotina. Uprkos izvorima, velikosrpski mitomani i tvorci legendi ističu da je Sava barem pola života proveo planinareći po crnogorskim vrletima. Vele i da je bio čudesni hidrolog jer je štapom „otvorio“ nekoliko izvora u Crnoj Gori. Jasno je da su to bajke, a stvarni Savin uticaj na crnogorsku istoriju, religiju i kulturu bio je marginalan sve do sredine XIX vijeka. Na primjer Njegoš u književnim i državnim spisima Savu nije ni pomenuo, a današnji velikosrpski propagatori, bez ijednog dokaza, tvrde da je Njegoš bio svetosavski vladika. Kult Sv. Save je u Crnoj Gori počeo da se širi tek u drugoj polovini XIX vijeka, a svetosavlje kao nacionalističku ideologiju s kvazivjerskim okvirom izmislili su srpski teolozi Dimitrije Najdanović i Nikolaj Velimirović između dva svjetska rata. Srpski nacifašista Dimtirije Ljotić je to svetosavlje uzeo za politički program njegove organizacije „Zbor“. Najveći dio izmišljotina i mitomanije o Sv. Savi u Crnoj Gori je zapravo nastao u posljednjoj deceniji XX i početkom XXI vijeka kao propagandno sredstvo Crkve Srbije u njenom planu da posrbljava Crnu Goru.

Tag: zanatska-komora

Marđonović: Zakoni su stariji od volje i impulsa u ministarstvima

Marđonović: Zanemarivanjem majstorskog ispita degradira se struka

Marđonović: Za mlade ljude je najvažnije da odaberu zanimanje koje vole, a koje je u skladu sa njihovim afinitetima i interesovanjima

Sniježna oluja u SAD-u: Najmanje sedam mrtvih i 800 hiljada bez struje

Odletio krov sa kotorske Gimnazije: Poplavljene tribine, svlačionice i radionica, nastava onlajn

Turska najveći strani investitor u Crnoj Gori

Izmišljotine i činjenice o odnosu Sv. Save i Crne Gore

Programska šema

PRATITE TVe UŽIVO